Morgunblaðið - 15.08.1951, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 15.08.1951, Blaðsíða 6
vtO H ». ii /V B LAÐIh Miðvikudagur 15. ágúst 1S51 . K Útg.: H.f. Árvakur, Reykjrvík. Framkv.stj.: Sigfús Jónss >n. Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.) Lesbók: Árni Óla, sími 3045. Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson. Ritstjórja, auglýsingar og afgreiðsla: Austurstræti 8. — Sími 1600. Áskriftargjald kr. 16.00 á mánuði, innanlands. í lausasölu 75 aura eintakið. 1 króna með Lesbók. Afkoma almennings — útsvör og skattar ÞAÐ ER FÁUM kunnara en Reyk víkingum, hversu háar opinberar álögur eru orðnar hjer á landi. Þegar vantað hefur fje í ríkis- kassann hafa ekki síst minnihluta flokkarnir í bæjarstjórninni — # Framsókn, AJþýðuflokkur og kommúnistar, verið fundvísir á skatta og skyldur, sem fyrst og fremst hafa bitnað á Reykvík- ingum. Þá hefur oft verið látið ónotað gullvægt tækifæri fyrir skattgreiðendafjelag! Hitt mun vera rjett, að út- svörin í Reykjavík, þ. e. a. s. skattur. borgaranna til bæjar- f jelagsins, sje og hafi að jafn- aði verið Iægri í Reykjavík en öðrum bæjarfjelögum lands- ins. Væri mjög æskilegt að ná- kvæmar samanburðarskýrslur lægju fyrir í þessu efni, sem almenningur gæti til hlýtar glöggvað sig á. Blöð og fulltrúar þeirra flokka, sem óhlífnastir hafa verið að leggja þungar álögur á Reykvík- inga, leika nú það hlutverk þesí i dagana að hefja kveinstafi fyrir Reykvíkinga vegna framhalds- niðurjöfnunar útsvara, sem meiri hluti bæjarstjórnar hefur talio, að ekki væri hægt að komast hjá. ) Því er haldið fram af mikilli viðkvæmni í Þjóðviljanum að verið sje „að eyðileggja afkomu og lífsmöguleika alþýðustjettar- j innar" og að aukaniðurjöfnunin' „færi hina fjölmennu alþýðu-; stjett Reykjavíkur nær algjöru j fjárhagslegu strandi." Það er þó staðreynd að á nær !4 gjaldendanna verður ekkert aukaútsvar lagt og enn aðeins 5% aukaútsvar á ann- an % part gjaldendanna. Um helmingur gjaldendanna, sem ætla mætti að tilheyrði einmitt „alþýðustjettinni", svo notuð sjeu orð kommúnistanna, verð ur því Iítið eða ekkert fyrir aukaálögum vegna framhalds- niðurjötnunarinnar. Það er svo önnur stað- reynd, að ein meginorsök framhaldsniðurjöfnunarinnar er sú, að bæjarfjelaginu sje kleift að draga ekki stórlega úr verklegum framkvæmdum og orsaka meS því verulegu atvinnuleysi á alþýðuheimil- um Reykvíkinga. Alþýðublaðið hefur að vísu ekki eins áberandi „áhuga" fyr- ir alþýðuheimilunum. Það þarf að bera blak af öðrum. Því finnst sjerstök ástæða til þess að fræða menn á því, ,,að maður nokkur, er nýlega reisti sjer hús í Reykj.i vík, er kostaði 600 þúsund krón- ur, hafi reiknað út, að af þeini upphæð væru 40—50 þúsund krónur söluskattur til íhaldsins." Sleppum öllum bollaleggingum um þessa útreikninga á „sölu- skatti" til íhaldsins. En var ekki sú tíð, að Alþöðublaðinu hafi fundist að óhætt væri að leggia nokkra bagga í bak og fyrir á „luxusvillur Reykvíkinga"? -- Kannske að 600 þús. krónu villa Alþýðublaðsins nú sje ein þeirra, sem blaðið birti myndir af fyrir siðustu bæjarstjórnarkosningsr við hliðina á bröggunum og taldi, að byggja hefði mátt í staðinn margar íbúðir? Og tillögur Alþýðublaðsins. — Ekki stendur á þeim: „Alþingi á strax í haust (segir í forustu- grein blaðsins) að tryggja með sjerstakri löggjöf, að ekki sje hægt að reka slika ránsmennsku ^xisf^ntialisiiiiiiEi v£IB, csS E&i®m og nú vakir fyrir bæjarstjórnar- íhaldinu í Reykjavík". Sem sje: Takmarka enn tekjumöguleika bæjarf j elaganna! Svona hollráð koma sjer síst vel íyrir Reykvikinga en þau mundu síðar geta komið sjer vel fyrir sjeríræðinga Alþýðuflokks- ins í skattakúgun, svo sem Har- ald Guðmundsson, Finn og Hanni | bal, ef það óvænta skeði að pínu- litli flokkurinn ætti enn eftir að komast í einhverskonar valda- aðstöðu. Eftir þessar „merku" upp- lýsingar og uppástungur segir Alþýðublaðið, að veita eigi „bæjarstjórnaríhaldinu Iausn í náð". Hverjum hafa Reykvík- ingar svo sannarlega veitt lausn í náð frá bæjarstjórnar- störíum? Alþýðuflokkurinn hefur tvö kjöríímabil átt 5 bæjarfulltrúa. Síðan hefur þeim stöðugt fækkað — og eru nú alls 2! Alþýðuflokkurim átti eitt sinn, 1926, 3P,7% at- kvæða við bæjarstjórnarkosn- ingar í Reykjavík. Árið 1934 hlaut flokkurinn 32.8% at- kvæða, árið 1942 22% atkvæða, árið 1946 16.2% atkvæða, os við síðustu bæjarstjórnarkosn- ingar, 1950, hlaut Alþýðu- flokkurinn affeins 14,3% at- kvæða! Það er ekki ósennilegt að geta sjer þess til að Reyk víkingar beri betra skin á skatfapólitík Alþýðuflokksins en hann heldur. Sama á senni- Iega einnig við um hina vini Reykvíkinga í minnihluta bæj- arstjórnarinnar. Það hefur hjer í blaðinu verið bent á hina erfiðu aðstöðu bæj- arstjórnar, að komast hjá greiðslu halla í rekstri bæjarins, án þess að orsaka verulega atvinnuleysi með því að draga stórlega úr framkvæmdum, þrátt fyrir vax- andi gjöld, vegna hækkandi kaun gjalds og dýrtíðar. Því er treyst að borgararnir meti þessar að- stæður eins og efni standa til. Jafnframt er á það bent, að þeir minnihlutaflokkar í bæj- arstjórn, sem nú reyna með fagurgala að telja borgurunum trú um, að þeir vilji firra þ.4 álögum, hafa alla tíð, bæði fyrr og síðar, verið Reykvík- ingum þyngstir í skauti í skatt pyndingum og öðrum opinber um álögum, ekki til þarfa Reykvíkinga sjálfra, heldur hafa þeir verið látnir borga brúsann fyrir aðra, þegar þess nm flokkum hefur tekist að koma áformum sínum fram í skattamálum. Takið eftir! í BLAÐINU í gær birtist grein Morrison's, utanríkisráðherra Breta, sem hann skoraði á rúss- neska valdamenn að birta í rúss- neskum blöðum, og þeir ljetu loks af verða, eftir nokkuð þóf. Nú í dag birtist hjer í blaðinu svar Pravda, málgagns Sovjet- stjórnarinnar, við grein Morri- sons. Það er eitt athyglisverðast við svar kommúnistanna. Það eru játningarnar: 1. Tilvera fangabúðanna í Sov- jetríkjunum er viðurkennd. 2. Það er viðurkennt að ráð- stjórnin láti trufla útvarps- sendingar Breta á rússnesku. 3. Pólitískt flokkseinræði komm- únista er viðurkennt. HINN heimsKunni ritnoíunL.,.. Jean-Paul Sartre og Madame c 3eauvoir, sem einnig er kunnu íranskur rithöfundur dvöldust vjer á landi í 10 daga og ferðuo ust bæði no:ður í land, alla leið ,il Mývatns og austur að Gull- 'ossi og Geysi, en ætlun beirre /ar að kynna sjer land og þjóð Fyrir tveimur dögum hitti frjett maður f;á bl. þau, er þau vori stödd á heimili franska sendihei ans, Henri Voillery. Baðst jeg leyfis að íá að eig; stutt samtal við Sartre. Var það auðsótt mál. Innan skamms stóð jeg fyrir framan einn mesta hugs uð, sem nú er uppi í þessari ver- ö]d, forgöngumann existentialism ans Jean-Paul Sartre. Var jeg kynntur fyrir honum eftir frönsk- um hætti og drógum við okkur í hlje út úr samkvæminu í aðra slofu og hófum tal saman. Jeg, virti þennan heimskunna mann fyrir mjer um stund og verð að viðurkenna, að jeg hafði imyndað mjer, að hann væri meiri fyrir mann að sjá. Hann er lágvaxinn maður, eilítið lot- inn í herðum og ekki eins glæsi- lega búinn og ætiast hefði mátt tií af einum heldri manni heims- borgarinnar París. En hvað sem útlitinu leið var strax auðfundið, að hjer var á ferðinni maður með óvenju mikinn persónuleika og mjer fannst það koma enn betur í ljós, er við fórum að tala sam- an, að hjer var hugsuður óvenju djúpsær, sem skipti orðum við mig. EXISTENTIALISMINN GEFUR MÖNNUM NÝTT SIBGÆÐI Talið snerist brátt um exist- entialismann og Sartre tók að skýra fyrir mjer í hverju hann er fólginn. Hjer er ekki rúm til að hafa það allt eftir, en hann lagði aðaláherslu á eftirfarandi: — Existentialisminn er ný heimspeki, sem brýtur nýjar leið- ir, nýr hugsunagangur, sem jeg trúi að geti gefið mönnum nýtt siðgæði og um leið nýtt þolgæði til að glíma við vandamál nútím- ans, sagði Sartre. — Mannkynið hefur á síðustu hörmungaárum styrjalda komist í þrot en ef ex- istentialisminn nemur land í hug um fólksins beygir það sig ekki framar fyrir því sem kallað hef- ur verið örlög, en styrkist í þeirri hugsun, að það eigi að vera eigin gæfusmiður. SÁ fSLAND Á BJARTRI SUMARNÓTT Síðan berst talið yfir að íslands íör rithöfundarins. — Jeg flaug hjer yfir landið á bjartri sumarnótt í júlí-mánuði 1949 og var þá á leið til Ameríku. Og mjer fannst landið, sem við flugum yfir svo fagurt, að jeg hjet, að jeg skyldi koma hingað síðar og dveljast hjer nokkra stund. EGILL KOMST NÆRRI EXISTENTIALISMANUM — Þekktuð þjer nokkuð til ís- lands áður? — Já, jeg hef kynnst nokkuð fornritum íslendinga. Góðvinur minn prófessor Jolivet í París hefur einstöku sinnum gert mjer þnnn greiða að þýða fyrir mig brot úr íslendingasögunum. Á- hnfaríkasta persónan, sem jeg hef kynnst í þessum sögum er tvímælalaust Egill Skallagríms- son. Og það finnst mjer athyglis- vert að enda þótt örlagatrúin sje yfirleitt ríkjandi þá kemst Egill all-nærri existentíalismanum, þegar hann fer að hugleiða að berjast við hafið eftir drukknun Böðvars sonar síns. Jeg hef ferðast víða um landið, heldur Sartre áfram. Því miður skil jeg ekki málið, sem hjer er talað og get tæpast bjargað mjer á ensku, svo að jeg hef lítið getað tslað við fólkið. Samt hef jeg h'aft hina mestu unun af að horfa á það starfa. Einkennandi finnst mjer. hvað fólkið er sterklegt og hraustlegt, alveg lifandi afkom- endur Egils og fleiri fornkappa. Jeg hef snnars ferðast víða m.a. í hitabeltinu í Afríku og Mið- og sjjeu eigim gæfusaniðir m\m segíst hafe @r8i§ fyrír sSerks áírifyin [ SslancisferS sliinl i-aul Sartre (Ljósm.: Mbl. Ól. K. M.). SuSur-Ameríku og það hefur ^et fj5 rn-'e'- tækifæri til þess að gera s IC8: burð á vandamálum þ.^óð- æi - sem lifa í gróðurríkum hita h-lt'c,1"ndum og mikið til eróðuv- h" "m löndum norður við heim- é utaþaug. Báðar eiga við sin v ''-mál að stríða, sem eru þó sitt með hverjum svip. ""FW ORBIB FYRIR ÉTEffRCM ÁHRIFUM Þas sem jeg veit, að Saftre er itstfárl fyrir mánaðarriti í París sp" jeg hann hvort hann hafi í huga s'ð skrifa greinar um ferð sína hingað. — Nei, það ætla jeg ekki að gera. En ferð mín hingað hefur samt orðið mjer góð reynsla. Jeg ætla ekkert að skrifa um ferðina siálfa, en jeg hef orðið fyrir sterkum áhrifum hjer og þau á- hrif munu geymast í huga mjer o;í jeg býst við að þau brjóti sjer leið fram eins og önnur sterk á- hrif, sem menn verða fyrir. Á eftir talaði jeg fáein orð við Madama de Beauvoir. Hún var Framh. á bls. 8. Minrti ^ki'tnf ÚR ÐÍIGI.EGII E.ÍFIBIU Til hvers er að vera „íþróttaþjóð'? ÞAÐ ER einstaklega þægilegt, þegar menn eru lúnir, að stinga við fótum á einhverjum áfanga- stað strætisvagna og bíða næsta vagns Með honum verður ódýrt að ferðast miðað við að taka bifreið á leigu. Stundum getur líka verið heppilegt að bíða st^ætisvagns, ef menn þurfa að has::a sjer svona hóflega. Vagnarnir eru ágætir og til þæginda. Nú skaltu eitthvert góð viðriskvöldið taka þjer stöðu við óðinstorgið, þegar strætisvaginn Njá'sgötu—Gunnarsbraut ber þar að. Menn skyldu ætla, að fólki yxi ekki í augum að labba þaðan of niður á Lækjartorg. Þetta er svona rjett steínsnar. Það er því ekki furða, þó að þjer blcskri að sjá menn þyrpast þarna inn í vagninn, fólk á besta aldri. Sama verður raunin, þegar þessi vagn er á leið austur í bæ. Ungt fólk fer í hann á Lækjar- torgi, þó að áfangastaður þess sje ekki lengra undan en neðan til við Skólavörðustíg. Að komast áf ram EÐA HVAÐ segja menn um hóp- ana, sem biða við áfangastaði vagnanna með fram öllum Lauga vtginum? Bíða og bíða í blíð- skaparveðri jafnvel mun lengur en það tekur fólkið að rölta þttta, allt undan brekkunni. Og svona er þetta á öllum Ieiðum í bænum. Það hefir alltaf þótt virðingar- vert á íslandi, ef ungir menn og vaskir hafa brotið sjer braut og komist vel áfram, en það hlýtur eitthvað að vera athugavert við áttavitann, ef þeir komast ekki áfram nema með strætisvögnum. Raulað í ótíma SJÚKLINGUR hefir orðið: „Það má fullvíst telja, að „Óskalaga- þóttur sjúklinga", sem fyrir nokkru hóf göngu sína í Rikis- útvarpinu, á miklum vinsældum að fagna meðal sjúklinganna í sjúkrahúsunum. Björn R. Einars- son hefur annast þennan þátt mcð mestu prýði. En einn er sá ljóður á, að Björn langar oft að raul'a með og lætur of oft undan þessari iöngun sinni En þó Björrt hafi ágæta söngrödd og skemmti- lega, þá getur tæpast talist við- eigandi að hann taki undir, eftir að hann hefur t. d. kynnt lagiS Home Svveet Home með Diönu Durbin. Fáum Björn R. Einars- son til að leika og syngja í út- varpið við og við og lofum svo Diönu Durbin og öllum hinum að syngja sín lög ótruflað. — Sjúkf- ingur". Andstæður BLAÐ í S-Wales birti nýlega greinarstúf um það, að húsfreyj- urnar þar mættu sanparlega öf- unda stöllur sínar á íslandi, því að þær hafi allar heitt vatn á hfeimilunum. Þvottadagurinn er þess vegna ekki svo bölvaður, og þetta eiga þær allt að þakka hver i:m og laugum í landinu, nerr» segja mál, að sjeu í fullkominni. andstöðu við nafn þess. Það er líka haft eftir fslendingi, sem ferð aðist þarna í Wales i sumar, að í öllum húsum sje nýtísku þotta- hús og bað. Vill sjóða vatnið sjáífur EN ÞETTA var meira en Robert Warburton þoldi, því að 4 dögum seinna sendi hann blaðinu brjef, þar sem hann las því og landinu pistilinn. Þær í Wales þurfi svt> sem ekki að öfunda íslensku hús- freyjurnar. „Alls staðar annars staðar en í Reykjavík búa íslend ingar í hinum verstu hreysum, miklu ljelegri húsakynnum en í afskekktustu sveitaþorpum í Vvales. Það verður að sækja allt vatn Iangar leiðir". Og hann klykkir út með þessum orðum: „íslandi er guð vel komið að halda hverunum sínum, jeg fyrir mitt leyti kýs heldur að sjóða vatnið mitt sjálfur".

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.