Morgunblaðið - 27.02.1955, Blaðsíða 9

Morgunblaðið - 27.02.1955, Blaðsíða 9
Sunnudagur 27. febr. 1955 MORGVISELÁÐÍ& ReykjaVlkurbréf ::,&&'&& AWI1! &lf£j>Laugardagur 26. febrúar Almenningur feBdi víðtæk verkföll hina mesfu ógæfu — BEekkingar kommúnista um kaupmáff launa — Brunavarnir á Alþingi — Hagsmunir fryggjenda skipfa Framsókn en^u máli — Þrír ólukkufugBar og púkinn á fjósbitanum — Vofa gamalla hugsjóna Verkföllum slegið á frest VERKALÝÐSFÉLÖG þau, sem sagt hafa upp samningum ákváðu snemma í þessari viku að boða ekki verkfall frá 1. marz. Var það sjálfsögð og eðlileg ráðstöf- un. Ef hún hefði ekki verið gerð hefði alls ekkert ráðrúm gefizt til samningaumleitana milli vinnuveitenda og verkalýðssam- takanna. Allar kröfur félaganna voru ekki einu sinni komnar fram fyrr en um miðja þessa viku. Samningaviðræður eru nú rétt hafnar. Hafa fyrst verið ræddar sérkrófur einstakra félaga um breytingar á gildandi samningum. Óhætt er að fullyrða, að all- ur almenningur í landinu teldi það hina mestu ógræfu ef bráð- lega kæmi til víðtækra verk- falla og langvarandi vinnu- stöðvana. Atvinna er um þess- ar mundir mikil um megin- • hluta landsins og sérstaklega í þeim landshluta, sem samn- ingsuppsagnir verkalýðsfélag- anna ná til, þ. e. a. s. byggðar- laganna við Faxaflóa. Ekkert verkalýðsfélag á Vestfjörðum hefur sagt upp samningum og á Austfjörðum aðeins Verka- lýðsfélag Geithellnahrepps í Suður-Múlasýslu. Á Norðurlandi hafa aðeins þrjú félög á Akureyri og eitt á Siglu- firði sagt samningum sínum upp. Kaupmáttur launanna Stjórnarandstaðan, og þá sér- staklega kommúnistar, hafa hamrað mjög á því og talið það aðalforsendu krafna um 30% grunnkaupshækkanir, að kaup- máttur launanna hefði rýrnað stórkostlega síðan síðustu samn- ingar voru gerðir haustið 1952. Ríkisstjórnin hefur látið rann- saka þeta atriði. Niðurstaða þeirrar rannsóknar hefur orðið sú, að komið hefur í ljós að kaup- máttur launa hjá verkamanna- fjölskyldu í Reykjavík með tvö börn hefur, miðað við janúar 1955, aukizt um 1,1% þegar reiknað er með lækkun skatts og útsvars. Ef skattur og útsvar er hins- vegar ekki reiknað með hefur kaupmáttur launanna rýrnað um 2,9%. Miðað við kaup eftir kaup- gjaldsvísitölu svarandi til framfærsluvísitölu janúar- mánaðar 1955, sem nú er vit- að að verður gildandi kaup- gjald frá 1. marz n. k., sam- kvæmt núgildandi kjarasamn- ingum, hefur kaupmáttur launa hækkað um 2,4% frá desembersamningunum 1952, ef skattur og útsvar er reikn- að með, en rýrnað um 1,6% ef þeim er sleppt. Útreikningar hagstofustjóra og prófessorsins sýna þannig greini- lega, að lækkun skatta og út- svars hjá verkamannafjölskyldu með tvö börn hafa aukið kaup- mátt launa hennar það mikið, að aukningin gerir nokkuð meira en að vega upp á móti rýrnun- inni af völdum verðhækkana. Af fyrrgreindum tölum verður það ennfremur auð- sætt, að þrátt fyrir nokkrar verðhækkanir s. 1. tvö ár má þó heita að verðlag hafi verið nokkurn veginn stöðugt í land- inu á þessu tímabili. Það er einnig vitað, að atvinna hefur á þessu sama tímabili verið mjög mikil og varanleg, enda þótt aflabrestur og rányrkja fiskimiðanna hafi valdið einstök- um byggðarlögum þungum bú- sifjum. Út í óvissuna Á ÞESSU stigi málsins skal engu um það spáð, hver verða úrslit þeirra launadeilna, sem nú, standa yfir. En enginn þarf að fara í grafgötur um það, að ef verulegar launahækkanir yrðu hlyti það að hafa í för með sér nýtt kapphlaup milli kaupgjalds og verðlags. Verðlag á landbún- aðarafurðum myndi hækka og þar með vísitalan. Mylluhjól verð bólgunnar færi í fullan gang. Hið stöðuga verðlag væri úr sögunni. Það er athyglisvert, að tveir stjórnarandstöðuflokkar, Alþýðu- flokkurinn og Þjóðvarnarflokk- urinn, hafa lýst því yfir, að þeir telji grunnkaupshækkanir hermd argjöf til verkalýðsins. Komm- únistar einir hamra á nauðsyn þeirra. Þarf þá varla frekar vitn- anna við um gagnsemi þeirra. Sannleikurinn er auðvitað sá, að með því að leggja nú grundvöll að nýju kapp- hlaupi milli kaupgjalds ng verðlags er stefnt út i hreint öngþveiti, atvinnuerfiðleika og verðfellingu peninganna. Það gera kommúnistaleiðtogarnir sér áreiðanlega einnig ljóst. Þaö er þeirra aðaltakmark og óskadraumur. Brunavarnir á Alþingi Á Alþingi hefur verið fremur rólegt þessa viku. Eina málið, sem veruleg átök hafa verið um eru tvö frumvörp um biuna- tryggingar. Hið fyrra þcirra var frumvarp Jónasar Rafnars og nokkurra fleiri þingmanna um endurskipulagningu Brunabóta- félags íslands. Hið síðara er frumvarp Framsóknarmanna um aðstoð við Samvinnutryggingar. Allir flokkar þingsins, aðrir en Framsóknarmenn, haf a stutt end- urskipulagningu Brunabótafélags ins til hagsbóta fyrir tryggjendur og brunavarnir í landinu. Fram- sókn hefur staðið einangruð f?«gn því. Var frumvarp hennar fellt i gær og er því úr sögunni að sinni. Það hefur komið einkar vel í ljós í sambandi við þessi mál á þingi, að fyrir Framsóknar- mönnum vakir ekkert annað með fjandskap þeirra við Brunabóta- félag íslands en þjónusta við eitt af dótturfyrirtækjum SÍS. Hags- munir tryggjenda í sveitum lands ins er þeim algert aukaatriði ef þeir aðeins geta styrkt aðstöðu Samvinnutrygginga. Merkilegt braut- ryðjendastarf ÆTLA mætti að Brunabóta- félag íslands væri eitt af höf- uðvígjum „íhaldsins", sem for- maður Framsóknarflokksins Ólukkufuglar Alþýðuflokksins segir að mynda þurfi um sam- starf „umbótaaflanna" til þess að leggja að velli. En svo er sannarlega ekki. Bruna- bótafélag íslands er gersam- lega óháð tryggingarfélag, sem unnið hefur merkilegt braut- ryðjandastarf í brunatrygging armálum þjóðarinnar, og þá fyrst og fremst sveitanna. Með al forstióra þess hafa verið Sveinn Björnsson forseti, Hall- dór Stefánsson alþingismaður og Stefán Jóhann Stefánsson fyrrverandi forsætisráðherra. Nú vill Framsóknarflokkurinn beita „úrræðum samvinnunnar" til þess að hrifsa brunatrygging- ar í sveitum landsins úr höndum þessa fyrirtækis og undir fyrir- tæki, sem hann telur sér vanda- bundnara. Engin rök hafa verið færð fyrir því, að það væri al- menningi hagkvæmara, nema síð- ur sé. Þrír ólukkufuglar Alþýðuflokksins EFTIR að formannaskipti urðu í Alþýðuflokknum á s.l. hausti stofnuðu tveir þingmenn flokks- ins og annar bæjarfulltrúi hans í Reykjavík svokallað Málfunda- félag jafnaðarmanna. Voru það þeir Gylfi Þ. Gíslason, Hannibal Valdemarsson og Alfred Gíslason. Kommúnistar tóku þessari fé- lagsstofnun með miklum fögn- uði. Töldu þeir nýjan klofning í Alþýðuflokknum nú blasa við á næsta leiti. Þótt undarlegt megi virðast hefur cinnig verið mjög dátt með fyrrgreindum þremenn- ingum og formanni Framsókn arflokksins. Mætti þó ætla af skrifum hans, að hann teldi flokki sinum það frekar óhent- ugt, að jafnaðarmenn yrðu fyr ir nýjum áföllum. Nú er svo komið, að Alþýðu- flokkurinn hefur talið sig knúð- an til þess að vikja Alfred Gísla- syni úr flokknum, ef hann héldi uppteknum hætti um samvinnu við kommúnista. Samþykkti Al- þýðuflokksfélag Reykjavíkur fyr ir skömmu að gera hann flokks- rækan ef hann fullnægði ekki ákveðnum skilyrðum fyrir 2. marz n.k. Eru þau á þá lund, að hann mæti ekki á bæjarstjórnar- fundum í eitt ár og segi sig jafn- framt úr Málfundafélagi jafnað- armanna og láti af ritstjórn blaðs þess. Auðsætt þykir að Alfreð Gísla- son muni ekki fullnægja þessum skilyrðum. Nokkru áður en til þessara tíð- inda dró, hafði Gylfi Þ. Gíslason sagt sig úr Málfundafélagi jafn- aðarmanna. Fögnuður kommúnista ÞKSSIR þrír menn hafa revnzt Alþýðuflokknum hinir mestu ó- lukkufuglar. Alfred hefur fellt fulltrúa hans úr bæjarráði Hanni bal fengið kommúnistum á ný völdin í Alþýðusambandi íslands og prófessorinn tekið þátt í alls- konar ráðabruggi og baktjalda- makki, sem orðið hefur Albýðu- flokknum til hinnar mestu óþurft ar. Blað þessara ólukkufugla lýsti því yfir s.l. miðvikudag, að ,,A1- þýðuflokkurinn væri nú búinn að vera". Allt þetta heíur glatí komm únista ákaflega. Gera þeir sér nú bjartar vonir um svipaðan liðstyrk frá jafnaðarmönnum og Héðinn heitinn Valdemars- son færði þeim er hann klanf flokk sinn árið 1938. Útlitið er vissulega ekki b.iart hjá Alþýðuflokknum um þessar mundir. Innan hans loga harð- vítugar deilur en púkinn á fjós- bitanum, hinn fjarstýrði flokkur, fitnar á þeim. Rekur allt betta ólán rætur sínar til fyrrverandi formanns Alþýðuflokksins, sem nú er forseti Alþýðusambands fs- lands af náð kommúnista. Virð- ist hann vera þess alráðinn að eyðileggja flokk sinn í höfuðborg inni á sama hátt og honum tókst á fáum árum að leggja hann í rústir í heimabyggðum sínum á Vestfjörðum. Þjóðvörn svarar Fram- sóknarformanninum SVAR Þjóðvarnar við stjórnar- samvinnutilboði Hermanns Jón- assonar hefur vakið mikla at- hygli. Þegar formaður Fram- sóknarflokksins hefur lýst yfir því, að Gils og Bergur séu ,,um- bótaöfl", sem endilega verði að mynda með honum ríkisstjórn,. svara þeir því einu til, að hann sé „vofa gamalla hugsjóna". sem ,,aki helreiðinni um höíuðstöðvar íslenzkrar samvinnu".!! Þetta þættu ekki fögur ummæli ef málgögn Sjálfstæðisflokksins hefðu látið sér þau um munn fara. En eftir að Hermann Jónns- son hefur kallað á ÞjóðvarníSi'- menn sér til aðstoðar við stjórn- armyndun og valið þeim sæmd- arheitið „umbótaöfl" er erfitt fvrir hann að klekkja á beim fvrir þau. En „hálfur Sósíalista- flokkurinn" er líka „umbótaafl", að áliti hans. Virðist allt benda til þess að bændur og annað fólk í þessu landi fái á næstunni að kynnast „umbótastarfscmi" beggja helminga flokksins í ís- lenzku efnahags- og atvinnulífi!! — Hœstaréftardómur Framh. af bls. 1 mannahrepps og Holtamanna- hrepps og þar sagt „að notkun afréttarins sé óheimil öllum öðr- um en þeim á Rangárvöllum, sem að fornum samningi hafa haft með oss upprekstur á afrétt okk- ar". 1858 kærðu hreppstjórar Lanrt- mannahrepps og Holtahrepps sameiginlega þr.iá Hvolhreppinea fyrir heimildarlausa veiði í Fiski vötnum. f greinargerð þeirra segir: „Það hefur frá ómunatíð og allt fram á þenna dag eigi þótt neinum vafa bundið, að Holta- og Landsveitir hafa átt út af fyrir sig og einar til fullra umráða af- nota og brúkunar afrétt þennan, að fráteknu að 4 bæir í Rangár- vallahreppi hafa að fornu og I nýju átt þar fjárupprekstur. Með þessum hætti eru rakin f jölda mörg gögn sem bera öll að sama brunni að íbúar í Landmannahreppi, Holta- hreppi, svo og fjórum býlum í Rangárvallahreppi hafi ver- ið í unprekstrarfélagi og átt sameiginlegan upprekstur á Landmannaafrétt. Þegar Ása- hreppur skildist út úr Holta- hreppi, var tekið fram að Ása hreppur hefði ekki afrétt á Landmannaafrétti. Frá því fyrir síðastliðin alda- mót hafa sveitarstjórnarmenn Landmannahrepps haldið því fram að fyrirsvarsmenn Holta- hrepps hafi viðurkennt í orði og framkvæmd, að Landmannaaf- réttur sé eign Landmannahrepps, en að Holtahreppur hafi ekki ann an rétt til afréttarins en þann, sem Landmannahreppur leyfir á hverjum tíma. Hafa Landmenn stundum skírskotað til samnings sem gerður hafi verið milli hrepp anna um þetta. Hæstiréttur komst að því að enginn slikur samningur sé firin anlegur og hvergi hægt að sjá að Holtamenn hafi nokkru sinni við- urkennt betri rétt Landmanna. Segir síðan í dóminum, að þó Landmenn hafi meira stundað veiði í vötnunum en Holtamenn og stundum selt utansveitarmonn um þar veiðileyfi, þá beri það út af fyrir sig ekki vott um, að Holtamenn hafi ekki talið sig eiga rétt til veiðifara þangað. Telur Hæstiréttur ranga þá skoðun Landmannahrepps að rétt ur Holtamanna til upprekstrar hafi verið byggður á uppsegjan- legum samningi. Þannig verður niðurstaða Hæstaréttar að Landmenn, Holta menn og ábúendur Næfurholts og Hóla í Rangárvallahreppi eigi sameiginlegan afrétt á Land- mannaafrétti. Hins vegar sé ekki um neinn beinan eignarrétt á Landmannaafrétti að ræða. ÞEIR SEM EIGA AFRÉTT EIGA OG VEIÐIRÉTT í lögum nr. 112 frá 1941 um rétt til veiði í vötnum á af- réttum, segir að noti héruð af- rétt með löglegri heimild, sé héraðsmönnum þar öllum veiði jafnheimil. Leiðir þar nt að Landmannahreppur, Holta- hreppur og tilgreindir bæir í Rangárvallahreppi eiga veiði- rétt í Fiskivötnum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.