Morgunblaðið - 16.04.1955, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 16.04.1955, Blaðsíða 5
Laugardagur 16. apríl 1955 MORGUNBl,A»IB Guðmundur Nikulásson: verkamaðúr: Verkfall er enginn ieikur Þoð verðnr nð semja strox SÚ VINNUDEILA, sem nú er háð, hefur nú staðið í mán- uð og eru þá verkamenn búnir að tapa tólfta parti árslauna sinna. Enginn vafi er, að þessi yfir- standandi tími er mikill afla- og annatími og nóg vinna í boði til lands og sjávar, vinna við' Reykjavíkurhöfn hin allra mesta, er verið hefur og fyrirætlanir i manna um margvíslegar fram-' kvæmdir á mörgum sviðum, ef allt hef ði verið með eðlilegum! hætti. í Hið síðasta ár hefur verið það hagstæðasta hér í Reykjavík ogj á suð-vestur hluta landsins og raunar víðar. Það hefur verið j Bamfelld vinna árið um kring og. í mörgum tilfellum um mikla yfirvinnu að ræða. Það hefurj líka verið einkennandi, að menn hafa ekki þurft að binda sig um' of við sér óhentug störf og getað haft vinnuval. Það hefur verið' sózt eftir vinnuaflinu, og þá verð ur allt hagstæðara í hlut hins' vinnandi fólks. Þetta er mikið' að þakka hinni miklu vinnu á' vegum varnarliðsins og þeim tekjum, sem þaðan koma bæði beint og óbeint fyrir þjóðina. BREYTING TIL BATNAÐAR Þeir, sem komnir eru til full- orðins ára hafa lifað tvenna tím- ana í þessu tilfelli. Þeim finnst breyting til batnaðar. Menn muna það vel, að áður fyrr voru það fáir staðir, sem tryggðu mönnum fasta ársvinnu. Þá þótti dýrmætt að mega koma til vinnu næsta dag, hvað þá heldur að eiga von á mánaðar- eða árs- vinnu, eins og nú hefur yerið um sinn, og má með sanni segja, að vinnuveitendur, bæði hið opin- bera og einstaklingar, hafa reynt að tryggja eftir föngum, enda verið til þess sterk nauðsyn, lífs- afkomu fólksins. Eins og nú horfir í þessari vinnudeilu eru menn búnir að tapa drjúgum hluta árstekna sinna og heimili verkamanna liggja undir sárustu þröng, hvað líður, og þó að nokkur samskot hafi verið og áttu að vera til hjálpar þeim, sem harðast verða úti, þá fer drjúgur hluti í verk- fallsvörzluna og til þess ógeðs- lega umstangs, sem þar af leiðir. ORSAKAR GÍFURLEGT TJÓN Þetta verkfall orsakar gífurlegt tjón, sérstaklega hér í Reykja- vík, og þótt ennþá sé unnið víð ¦ ast annars staðar á landinu, þá getur að því komið fljótlega, að þar verði einnig skellt á vinnu- stöðvun, eins og fyllilega er búið að gefa í skyn af forseta Alþýðu- sambandsins, Hannibal Valdi- marssyni. Það er augljóst mál, að þetta ástand getur ckki gengið. Það verður að semja. Það, sem mestu máli skiptir er, að starfið komist í gang aftur. Það verður að semja um kauphækkun og helzt sem raunhæfastar kjara- bætur. í þessari deilu eiga marg- ar stéttir eða starfshópar og sumir, er hafa tvöfalt kaup og jafnvel meir miðað við verka- menn. Og þessi kaupskrúfa geng- Ur frá stétt til stéttar. Þessvegna spyrja fjölmargir verkamenn og þeir, sem minnst hafa úr að spila, hvar stöndum við að deilunni lokinni? HÆKKAÐ VERÐLAG Af reynslu undanfarinna ára, þá má búast fyllilega við, að verðlag á ýmsum vörum fari hækkandi og skattar einnig, þar sem gera má fyllilega ráð fyrir að ríkisstjórnin verði að koma til miðlunar með einhverskonar framlög, og er þá ekki í annað hús að venda en leggja á meiri skatta, eins og reynslan hefur áður sýnt. Flestir framleiðsluatvinnuvegir þjóðarinnar njóta styrks á ein- hvern hátt og stafar af ýmsum orsökum, sem ekki er ástæða til Bð greina hér, enda flókið mál, en það virðist ekki vera hægt J að fá launabætur beint frá fram- leiðslunni sjálfri, og verður þá að . grípa til annarlegra ráðstafana,: sem leggjast meir á óeðlilegum ástæðum en raunverulegum og verður að taka úr öðrum vasan- um það sem látið er í hinn. En eitt er víst, að framleiðsluat- vinnuvegirnir mega ekki stöðv- ast. Þeir eru lífæð hverrar þjóð- ar. — ATVINNUREKENDAVALD í þessari deilu er ýmsu hamp- að og mikið talað um atvinnurek- endavald og því ákaft haldið fram, að það sitji yfir hlut manna á ýmsum sviðum og mörg hörð orð notuð, sem betur hefðu verið ósögð. Þetta kemur manni til að skyggnast um á ýmsum sviðum. Menn muna það á Alþingi á jólaíöstunni hafði ríkisstjórnin gert ráðstafanir tíl stuðnings tog- araútgerðinni og var það mál manna, að þess þyrfti með og var gert með bílaskattinum og tveggja ára afborgunarfresti á togarakaupalá'num og 2 þús. kr. handa hverjum einstökum tog- ara á dag. Þetta voru ráðstafan- ir ríkisstjórnarinnar og þótti mörgum nóg um, þar sem hér var um að ræða hina fullkomnu ný- sköpunartogara. En fimmtudag- inn 16. desember 1954 mátti lesa í Þjóðviljanum: — Stöðvast tog- araflotinn um áramót? Og svo komu tillögur Lúðvíks Jósefs- sonar, sem voru breytingartil- lögur um aukna aðstoð við tog- araútgerðina. Þar segir: „í togarasjóðinn renni dýrtíð- arsjóðsgjald af bifreiðum inn- heimt 1954, 1955, 1956. Greiða skal hverjum einstökum togara 3000,00 kr. fyrir hvern dag. Verð á brennsluolíu skal lækka um kr. 50,00 hvert tonn frá því sem var í gildi 1. des. 1954. Vextir af afurðalánum sjávarútvegsins skuli eigi vera hærri en 2%%. Flutningsgjöld íslenzkra skipa á framleiðsluvörum sjávarútvegs- ins skuli lækka um 20% frá því sem var árið 1954." PÓLITÍSK DEILA Þessar breytingartillögur Lúð- víks voru auðvitað felldar, Þjóð- viljamönnum til stórhneykslunar. Þannig þótti hentugt að tala þá í áheyrn útgerðarmanna, en nú virðist blaðinu snúið við og tal- að- um atvinnurekendavald. Það leynir sér ekki, að sú deila, sem nú var sett í gang, er af pólitísk- um toga spunnin öðrum þræði, sett til höfuðs ríkisstjórn og stjórnarflokkum, og er það mikið ábyrgðarleysi að beita þannig verkalýðssamtökunum og lífs- framfærslu mörg þúsund heim- ila á móti ríkisstjórn, sem hefur mikinn meirihluta þjóðarinnar á bak við sig og allir sanngjarnir menn vita, að nú hefur verið eitt hið mesta framfara- og um- bótatímabil í sögu þjóðarinnar og fullur ásetningur að halda áfram á sömu braut, ef auðið er. ENGINN LEIKUR Það er ekkert leikspil að fara út í verkfall, þegar svo er ástatt, sem nú er, og skylda forráða- manna að skoða allar aðstæður gaumgæfilega og hafa langan fyrirvarstíma, svo komast mætti hjá að skapa það ástand, sem nú er orðið, og verður öllum aðil- um héðan af til stórtjóns, hvern- ig sem að er farið og verkar langt fram fyrir sig, svo sem varð í deilunni 1952, og þá var álit Hannibals Valdimarssonar, að verðbólgu- og kauphækkunar- leiðin væri ófær, eins og lesa mátti í Alþýðublaðinu fyrripart janúar 1953 í svargrein til komm únista. RASAÐ UM RÁÐ FRAM Tjón af þessu verkfalli verð- ur, og er orðið miklu meira og sést ekki fyrir endan á, hve mik- ið það verður, eins- og að fram- an greinir er þetta ástand orðið óþolandi. Menn verða við að kannast, að það hefur verið far- ið inn á óheillabraut og rasað um ráð fram. Menn verið sviptir at- vinnu sinni. Þröng og skortur leiddur yfir heimili verkamanna og þeim mun meir er lengra líð- ur, þar til deilan verður leyst og menn fá að fara frjálsir ferða sinna og vinna með heiðarlegu móti fyrir sér og heimilum sín- um. Göran Selinldt skrifar um Rórnarsýninguna Þorbjirg ftpsfa r - irgifiriing Fædd 1. 11. 1937. Dáin 10. 4. 1955. ÞEIR, sem guðirnir elska, deyja ungir, með því að þú ert horfin úr þessu lífi, kom hið forn- kveðna skýrt í ljós, en við eigum svo bágt með að trúa að guð sé svona eigingjarn. Að þú, með þína sterku lífslöngun sért tekin frá okkur, við eigum svo erfitt með að trúa að þú sért horfin okkur fyrir fullt og allt. Það get- ur ekki verið að svo sé, og við vitum að við munum hittast aft- ur. Því við 811, sem þekktum þig, vitum hversu mikið af falslausri vinarást bá lézt okkur í té og hversu mikið þú skildir eftir í hjörtum okkar af gleði og ánaegju eftir hverja samverustund, því að bak við hin hlýju bros þin var alvara og hlýja til allra þinna förunauta. Við vissum, hve alvar- legan sjúkdóm þú hafðir við að stríða, við vissum, með hve miklu hugrekki þú gekkst á móts við lækningu sjúkdómsins, sem þú þjáðist af. Þetta allt vissum við, þó að við fyndum það ekki af daglegum afskiptum við þíg. — Þrátt fyrir þessa erfiðleika þína var andlit þitt sífellt sem eitt gleðibros, þú hafðir til að bera mikið sálarþrek, sem þú beittir óspart til að lifa og starfa eins og jafnaldar þínir, þrátt fyrir veik- indi þín. Við vissum að þú áttir þá ósk heitasta að fá bata við sjúkdómi þínum, svo áttir þú líka aðra ósk, að verða hjúkrun- arkona.Það lýstirbezt þínum góðu eiginleikum að gleðja aðra og gera öðrum gott, sem þú og sýnd- ir okkur vinum þínum, begar við vorum veik. Þá saztu hjá okkur, hjúkraðir og skemmtir með svo mikilli blýju og.einlægni, að þess ar stundir verða okkur ógleym- anlegar. Nú þegar við vitum að þitt þreytta hjarta er hætt að slá og við vitum, að þú ert horfin okkur um stund, þá minnumst við hinna mörgu vinafunda okk- ar, margra ógleymanlegra atvika, sem við höfum átt í sameiningu og fyrir þær stundir viljum við þakka þér. Blessuð sé minning þín, kæra vinkona. Kær kveðja frá J. G. og G. J. HINU merka sænska blaði „Svenska Dagbladet", birtist 2. apr.'I heilsíðugrein eftir sænska listgagnrýnandann og listfræð- iigínn Göran Sehildt, er getið var um hér í blaðinu fyrir nokkru. Inngangskafli greinar- innar er svohljóðandi: „Þegar opnuð voru hlið hinnar miklu norrænu Hstsýningar á laugardaginn var, var sá við- burður ekki með þeim hætti, að hann geti valdið nokkurri bylt- ingu í „borginni eilífu", en vera kann að sýning þessi geti valdið aldahvörfum í okkar eigin lista- lífi. Hér kemur í fyrsta sinn fyr- ir almenningss.iónir á erlendri grund, sýning á danskri, finnskri, norskri, íslenzkri og sænskri myndlist. í tilbreytingarríkri heild. Eðlilegt er að menn geri hér samanburð á hinni frægu ítolsku mvndlist frá endurreisn- artímabilinu. er ekki var grund- völluð á pólitískri einingu, en var þó í meðvitund almennings óaðskiljanleg heild, þar eð hver borg átti sína frábrueðnu Ust og sín sérkenni, er urðu skilianleg einmitt á samanburði við list grannaboreanna. Hin norræna samvinna þar sem um bátttöku margra þióða er að ræða, leiðir hugann að, að hver einstök bjóð- anna befur enein tök á að gera sig gildandi eða láta á sér bera í hinni albjóðleeu samkeppni. — Samstaða okkar er alvee eðlileg. eneinn tilbúnineur eða uppá- tæki, tillíkingin í félaesmálum og lífsskiivrðum í löndum okkar er menningar.erundvöllurinn og hug arfarið svo samræmt, sem verða má. í samanburði við hinar miklu fjarlæeðir, sem hinn nýi heimur stiennir yfir, ólíka bjóð- flokka. ættkvíslir oe menningar- strauma. evu Norðurlöndin sem ein samkvnia bióð með samskon- ar loftslsei. En snurningin er: Hvernie kemur sú norræna list mönnum f»rir siónir. er við ætl- umst til að rvðii sér til rírms í m^nningarvitund heimsins? Auð- veldara eiea óviðbúnir lista- gaenrýn»r>diir bér s,rðra með að s^ara h"í oe að Jokum ftalskur almenmn'mr. sem hreinlega verð ur seinni til svarsins. Fn riwrssn- ir Bictnr/-np"rli]r finnq til örfandi eleði við að fá tækifæri til að líta bér p\lt b^.ð. s^m hpir pm ggcmkuririir frá nvium sjónarhól. I Ein f"rs+a snumirie, s^m vakn- 1 ar um fvrir m«nnum. pt hvernig afstsðan sé til bpimamennskunn- ar frvrovonsialWm') paenvart al- bjóðleeri sfstKðu Ckosmonolit- ism). bar eð við Vipirna fvrir aig- um í baráttu við innilokun og stöðnun. er freist^ndi fvrir okk- ur að hylla bá list, sem leitar samræmis við alþjóðlegar hreyf- ingar, þá rekum við aueun í það hér svðra, a.ð við erum bess megnucir að eeta orðið veit^nd- ur með tilliti til hinnar albióð- leeu listar, e^ vft gætum þess aðf'in0 að vera M<W"«4r b. e a. s. með því að láta þá rödd vora verða áVierandi, sem kemur frá okkar eiein lífsviðhor"fi. Það sem er vort innsta eðli. Oll sú list, sem vekur furðu á Rómarsvning- unni, er af hinum norræna toga spunnin. Túlkar, að einstakbng- arnir eru lokaðir fvrir öðru fólki, en samtímis eru þeir í innilegu sambandi við alnáttúruna En þessi norrænu sérkenni þeirra geta breytzt í þrjózku, í stuttu máli túlkar hún hin alkunnu nor- rænu sérkenni, einmanakennd- ina, sem vel gæti orðið einkunn- arorð eða kjörorð sýningarinnar. I Merkasti fulltrúi einmana- kenndarinnar á þessari sýningu er norski meistarinn Edward . Munch, segir Göran Schildt í Iframhaldi greinar sinnar. • Er greinarhöfundur hefur rak- ið allar deildir sýningarinnar, endar hann grein sína á þessa leið: „Hver verður árangur af þess- ari sýningu, er erfitt að gera sér greiri fyrir á þessu stigi málsins. Vitanlega þyngir það róðurinn fyrir okkur nokkuð, að sýning sú, er haldin var á undan nor- rænu sýningunni í sömu húsa- kynnum og hún, var hin mesta úrvalssýning, er komið getur til greina, þar sem voru verk hinna frægustu og fremstu frönsku málara á 19. öld, er lánuð var hingað til Rómar frá frönskum listasöfnum. En sem betur fer eru hér nokkrar staðreyndir er styrkja okkur, jarðvegurinn í hugum almennings hér er vel undírbúinn, t.d. með því að almenningur hefur fengið tæki- færi til að kynnast.list Munchs, hins norska meistara, og almenn- ingur hér hefur líka fengið að kynnast þýzkum impressionist- um, er vakið hafa eftirtekt í Fen- eyjum, Mílanó, Turin og Binnal- sýningunni í Feneyj.um. Gagn- rýnendur og almenningur er orð- inn því vanur að hafa áhuga fyr- ir list annarra þjóða, og kem ég þar að markinu, sem Norræna hstbandalagið á að setja sér með þessari sýningu: Menn hafa ástæðu til að ætla að þessi nor- ræna Rómarsýning fari vel. Hið Norræna listbandalag verður að uppörfast til dáða og koma upp sameiginlegum sýningarskála á Biennal-sýningunni í Feneyjum. Þar með tryggir það okkur að- stöðu í hinum sameiginlegu list- sýningum í framtíðinni, svo við verðum hlutgengir í átökunum í heimslistinni". • Áður var getið um hér í blað- inu álit sama höfundar á ís- lenzkú deildinni. Með því að greina hér frá áliti hans á af- stöðu sýningarinnar til listmál- anna yfirleitt, hefur blaðið gert grein fyrir í aðalatriðum afstöðu hans til íslendinga í þessu máli. „NT" helguð verzliiiiarfrelsinu i;NÝ TÍÐINDI" sem komu út á aldarafmæli verzlunarfrelsisins, voru helguð afmæli þessu. Er blaðið mjög veglegt, prýtt fjölda mynda, en forsíðugreinar 100 ára afmælis frjálsrar verzlunar minnzt í dag, skrifa IngóJfur Jónsson verzlunarmálaráðherra og Eggert Kristjánsson form. Verzlunarráðsins. Próf. Jón Jó- hannesson skrifar greinina Verzl- un íslendinga á Þjóðveldisöld. —¦ Kristján Eldjárn þjóðminjavörð- ur skrifar myndskreytta grein: Smámyndir úr verzlun forn- manna. Björn Þorsteinsson sagn- fræðingur hefur tekið saman annál úr verzlunarsögu íslands frá elztu tíð til 1854. Grein er um hvernig tilskipunin 1854 um verzlunarfrelsið varð til. — A myndaopnu eru myndir frá ís- lenzkum verzlunarstöðum á 19. öld og af brautryðjendum verzl- unarstéttarinnar á þeirri sömu öld. Gengið milli verzlananna í Reykjavík heitir samtal við Egil Guttormsson stórkaupmann >á skrifar próf. Ólafur Björnsson um þróun utanríkisverzlunar á Íslandi 1855—1955. Ýmsar aðrar greinar eru í blaðinu sem er allt hið veglegasta. Sparið tímann Notið símann Sendum heim: I Nýlenduvörur, kjot, brauð og kökur. > VERZLUNIN STRAUMWES Nesvegi 83. — Sími e283i.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.