Morgunblaðið - 16.04.1955, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 16.04.1955, Blaðsíða 7
Laugardagur 16. apríl 1955 MORGUNBLAÐIÐ dráttur a holtskirkju írnugaor inllaerður Mólverk iraga Ás asyning geÍESsonar U NGUR listamaður, Bragi Ás-| Kirkjan verður í öllum höfuðatriðum í rómönskum stíl. — fyrsta skioti verk sýn nú í Lista- jVleð stílgCrð mannaskálanum. Sýning hans er mjög eftirtektarverð og sýnir hennar er reynt að verða við kröfum fortíðarinnar og nútímans og reisa í margar hiiðar íistamannsins. Þar eru til sýnis teikningar senn guðshús og minnisvarða HUSAMEISTARI ríkisins, Hörður Bjarnason, hefur nú fullgert uppdrátt að fyrirhug- aðri Skálholtskirkju. í gær kall- aði stjórnskipuð Skálholtsnefnd blaðamenn á sinn fund í Þjóð- minjasaíninu til að skoða líkan af kirkjunni. Áformað er að hefja undirbúnir.g að byggingu kirkj- unnar í sumar, þar sem Skálholts nefnd Jg kirkjumálaráðherra hafa tjáð sig ánægða með kirkju- teikningarnar. Skálholtsnefnd skipa: Hilmar Stefánsson, bankastjóri, sem er formaður, séra Magnús Már Lár- usson, sem er framkvæmdastjóri og séra Sveinbjörn Högnason. — Biskupinn ''fir íslandi, herra Ás- mundur Guðmundsson, starfar með nefndinni að boði ráðherra. •k í RÓMÖNSKUM STÍL Kirkjan verður í öllum aðal- atriðum í rómönskum stíl, og hníga til þess söguleg rök, þar sem sá síll var einráður í kirkju- gerð fyrir 1200, t. d. mun kirkja Klængs hufa verið í öllum höf- uðatriðum í þeim stíl. Stílgerð þessi hefur því í för með sér sýnileg tengsl við fyrstu aldir kristninnar hérlendis, en sker sig jafnfromt ekki um of úr byggingavaðferðum nútímans og verður þvi ekki dauð eftirlíking. Kirkjan er látlaus og hrein og sýnir jafnframt ræktarsemi við langa og merkilega sögu Skál- holsstaðar sem enn á merka gripi nothæfa ti] guðsþjómistuhalds. Ennfremur eru þar til fornir leg- steinar, sem greypa má í veggi kirkjunna.' og verða í senn falleg skreyting og merkar fornminjar. Er því hér reynt að samræma hlutlausa stílgerð og erfðahug- myndir manna um kirkjuna. Hefir betta eðlilega torveldað lausn vi»rkefnisins, en Skál- holtsneínd telur, að vel megi við kirk.iuteikninguna una og hafi tekizt á góðan og hag- kvæman hátt aS tengja saman fortíð o-f nútíð í þessum minn- isvarða og þakklætisvott þjóS arinnai' til Skálholtsstaðar, er um aldiraSir var aðalmiðstöð kristni og menningar í þessu landi. * KROSSKIRKJA ÞRÍSKIPA Á þessari höfuðkirkju verður þó ekki turn við vesturgafl, en Skálholtsnefnd telur, að lands- lag í Skálholti sé með þeim hætti, að erfitt mundi að láta efnismikinn turn við vesturgafl njóta sín. Á vestuigafli verður stór og veglegur gluggi með glermál- verki yfir aðaldyrum, en sam- svarandi gluggar á suður- og norðurstúku. Er hér haldið tengslunum við hinar fornu dóm- kirkjur, sem voru krosskirkjur. Stúkurnai eru einnig einkenni fortíðarinnar og hin nýja kirkja er þrískipa, eins og hinar fornu kirkjur voru allt frá dögum Klængs biskups. Gluggar hákirkjunnar verða með Ijósum blæ eins og kórgiugg arnir, en gluggar á útbrotum dekkri. Aðalbirtan kemur því að ofan og innan úr kór. * STÖPULL í STAB ÁFASTS TURMS í stað á^asts turns kemur m. a. vegna s.ílgerðar kirkjunnar 36 m hár stöpull laus frá henni. Verður hann reistur í stöpulstæði gomlu dómkirknanna. Slíkir stöplar voru algengir hér á landi til forna, t d. má finna j Blöndu lýsingu á stöplinum í Þykkvabæ. Líkan Axels Helgasonar af fyrirhugaðri Skálholtskirkju Ekki verður fyllt í stöpulinn neðst, lyftir hann því hug manns til hæða r>g verður jafnframt í samræmi við þann létta og ynd- islega blæ, er hvílir yfir öllu landslagi á staðnum. Hann lyftir einnig kirkjunni cg leiðir augað ákveðið að henni, en kirkjan veitir sjált stöplinum stuðning með því að teygja upp þakridd- arann, sem settur ei, þar sem stúkuþökin mæta hákirkjuþak- inu. I útbrohim við suður- og norð urhlið ir gert ráð fyrir rúmi til minningar um Skálholts- biskupa með töflum greyptum milli giug-ga. Svaíir eru engar, en rúmsróður söngpallur fyrir aðalinnsjangi. Ætltinin er að setja kn.itu Páls biskups Jóns- sonar í suðurstúku, en í norð- urstúku hið forna altari Skál- holtskirifju. Öðrum fornum kirkjugripum verður komið fyrir þai, sem við á. * RÚMAR 250 MANNS X SÆTI eru til sýnis teikningar, svart list, klippmyndir, vatnslitamynd- ir og olíumálverk. * Bragi Ásgeirsson er einn þeirra ungu manna, sem vekja miklar vonir, og auðséð er, að hann býr yfir miklum hæfileikum. Hann sannar það tvímælalaust, með þessari fy-stu sýningu sinni, að hann hefui tekiS listgrein sína föstum og alvarlegum tökum og heldur öruggur og víghreifur inn í þann heim, er seitt hefur hug hans. Bragi liíir og hrærist í heimi lita og forms. Verk hans bera þess glögg merki, að hann upp- lifir hvert og eitt verk fyrir sig. Yfirborðsrnennska er ekki íinn- anleg í verkum hans, og ekkert þeirra er unnið fyrir augað eitt. Eftirtekt hans er sívakandi, og hann hikar ekki við að notfæra sér þá list, sem hann hefur kom- izt í tengs1 við, en hann gerið það á sinn sérkennilega hátt, ' þannig að persónuie'ika hans bíð- ur ekki tján af. í verkum Braga er skáldiegur þráður, sem greinilega birtist I í litameðferð hans og byggingu j verkanna. Hann ræður yfir breiðu litsviði, sem hann byggir j úr sérstæðar heildir, og skapar' þannig verk í mismunandi tón- um og fjölbreyttum. Ekki hefur Braga tekizt að gera þessa sýningu sína veruiega samstæða. Þar kennir nokkuð margra grasa, og listamaðurinn virtist fara geist yfir. Enda þótt myndir hans séu misjafnar og nur g«mlu kirkjunnar verða ^nægi stundum ekki listræn- | .„..i„*„-___* ix™ ,*„;., um kroium. er auðfundin lí markaðar með lágri stein hleðslu Verður því hægur heiman að grandskoða stærð hins fo«na musteris, og gengt verður úr gömlu kirkjunni ofan ^öngin að hinu forna skálast ^ði, en þar hafa menn um aldaraðir gengið írá hinu mannmarga setri til helgi- halda í kirkjunni. * Reynt hcfur verið að samræma kröfum fortíðarinnar og nútím- ans í lausn þessa vandasama verk efnis. Fuilvíst má telja, að ókomni tíminn verði nútimanum þakklátur 'yrir að reisa i senn guðshús cg minnisvarða, er mynda samræmda ag fagra heild. sú þörf, ringsins i m HAFNARFIRÐI: — Kvenfélagið Hæð haiurkjunnar verður 14 ¦ Hringurinn hér í bæ hélt aðal- m (sama bæð og a kr-kiu Brynj- fund sinn 1Q mm siðastliðinn olfs biskups), en lengd Mrkj- gtarf félagsins hafði verið miki8 á árinu. Síðastliðið sumar kostaði það dvöl 10 barna úr Hafnarfirði í sveit. Hélt félagið bazar og hlutaveltu og hafði merkjasölu til ágóða fyrir starfsemi sína. Á aðalfundinum ^ar ákveðið að kosta einnig 10 börn úr Hafnar- firði ti) dvalar í sveit á næsta sumri. Félagið mun hafa merkja- sölu síðasta vetrardag, miðviku- unnar allrar 29 m. Oert er ráð fyrir, að ki-kjan rúmi 250 manns í sæti, en getur tekið á fjórða hundrað rnanns, ef þörf krefur. Nýja kirkjan verður xeist norð- an við garrJa grunnstæðið, r.unn- an við Movðurstúku, og verður þess gætt að smíði hennar valdi sem minnstu raski. Verður hún við að fullyrða, að sú mynd er það bezta, er Bragi hefur gert, og mér finnst það verk bera af á sýningunni. í teikningum Braga virðist annars bev.tan árangur að finna. Þar eimir stundum eftir af kennslu Kjartans Guðjónssonar, en auðséð er, hvernig Braga hef- ur tekizt að tileinka sér margt það bezta frá kennaranum, án. þess þó að missa sinn eigin per- sónuleika. Teikningarnar Nr. 70, 71, 62 og 64 eru aliar sterkar og ákveðnar, gerðar með næmri tilfinningu fyrir spennu milli þess svartn og hvíta. Til að vekja athygli á því breiða litsviði. sem Bragi ræður yfir, vil ég tilnefna til saman- burðar olíumálverkin „Barátta" Nr. 29 og „Óp, á brúnum grunni" Nr. 18 og einnig „Gult nautaat* Nr. 11. Allar eru þessar myndjr í sérkennilegum tónstigum Qg litarheild þeirra mjög á mismun- andi hátt. Sumar litasamsetning- ar Braga hef ég ekki áður séðí í islenzkri 'r.yndlist, Heildar^vipur sýningarinnar *r nokkuð bretinn, en það er fyrst og fremst að kenna einmitt ein- um af kos^um listamannsins, leit- inni að bví táningarformi, er honum hæfir bezt í hvert skip^i. Þessi syning Braga er honupa til mikils sóma og sannar þa'ð greinilega, að Bragi lætur ekki hæfileikana eina ráða, en hefijir gert sér það Ijóst, að jafnframt hæfileikum, verður hver list&- maður að leggja að sér, vinna og aftur vinna til að nokkur ár- angur náist. Að endhigu vil ég þakka Braga sýningu hans, qg ég óska bess af heilum hug, að honum auðnist að halda jafn glæsilega áfram á þeirri braut, er hann hefur lagt á. Sýningin er aðeins opin til sunnudagskvölds, og ættu þeir, er unna myndlistinni, ekki að láta hana óséða. Valtýr Pétursson. Olíumályerk, „vibration", Braga Ásgeirsson. eftir sem knýr listamanninni sifellt til því látin standa á grunnstöplum. Kirkjugatðurinn verður hlaðinn . upp og munu kirkiugestir ganga daSmn 20- aPrl1 næ=tk., og bazar nýrra átak.-i við verkefni hugans. upp virðuieg þrep'imi i garðmn ! heldur félagið 5. maí Það er langt frá bví, að Bragi Framan við kirkjugarðinn verð-! Eru Hafnfirðingar hvattir til hafi fundið fast undirfótum.Hann ur stórt og myndarlegt torg, er að efla starfsemi Hrinesins með er errn ioitaiidi sál og virðist ekki liggur nokkru lægra en kirkiu- ^ví að kaupa merki félagsins og hafa markað sér ákveðnar línur. stæðið. Má reisa hús norðan og korRa a bazarinn. Hver evrir. sem Um það er ekki nema gott eitt sunnan vio torg þetta, en ný heim ^1161111 leggia í sjóð félassins kem- að segja. ^að sannar, hve opinn reið liggur að staðnum úr vestri. ur börnum bæjarins til góða. og æðrulaus hann gengur til rnóts Kirkjan með stöpli sínum Stjórn Hrinesins í Hafnarfirði við þær hræringar, sem eiga sér verður tví það, sem hæst ber skipa: Guðbjörg Kristjánsdóttir stað í nútímanum. á staðnum og m'eð því er undir form . Helga |§$s%dóttir vara- . ' Af-.'^^f^iyerkunum, sem strikað, að hún sc aSili, sem. form., Steinunn Sveinbjarnar- Bragi svnir er nr. 41 „Vibra- veiti staðnum gildi. Stöpull- i dóttir ritari. Valgerður P'i^na- inn myndar einskonar hlið aS. dóttir gjaldkerÍATpg jneðstjórn- hinni gömlu kirkju. ílóíít'ltitur. endur þær Sigriður Éyjólfsdóttir hennar blasir við, og sjá má, hvar háaltarið stóð, því aS út- Björney Hangrímsdóttir og Matt hildur Sigurðardóttir. tion" eftiiiektarverðast. Þar hef- ur hann "fy^v^Jd. á litnu«i-og byggingu formsins, og verkið í heild heí'm verulegt. gildi fyrir islenzka myndíist. Ég hika ekki úsnæði pósfþión-j númm ðlqerlaga! ófullnægiaeidi AÐALFUNDUR Póstmann""''; -S íslands var balriinn s.l. þráð.'a- dag í húsi Verzlunarmannafél.iia Reykjavíkur við Vonarstræti. * Fyrir fundinum lágu fjölmörg mál er varða hagsmuni stéttar- innar og voru þau rædd og aí- greidd. Meðal fundarsamþykkta var eftirfarandi áskorun til póst- óg~ símamálaráðherra: q „Aðalfundur P.F.Í., haldinn B húsi V.R. 29. marz 1955, skorar á ) póst- og símamálaráðherrann að-| skipa nú þegar nefnd, sem full- ] trúi frá Póstmannafélagi íslands,.^ eigi sæti i, til þess að rannsaka.', tafarlaust húsnæðismál póstþjón-, ustunnar á íslandi og sérstaklega1'} í Reykjavík, en þar er núverandii húsnæði í algerlega ófuIlnægj-,5 andi ástandi frá heilbrigðislegu,'1 menningarlegu og tæknilegu,^ sjónarmiði og geri nefndin til-v' lögur um f ramtíðartilhögun * þessara mála, er síðan verði fylgt ji. eftir með tafarlausum fram-!o kvæmdum." | Þá samþykkti fundurinn að- leggja fram 2000 krónur j fjár- I söfnun Alþýðusambands ísland,s -. og Fulltrúaráðs verkalýðsfélag- anna. í Revkjavik og skoraði jafn framt á póstmenn í Reykjavík að leggja til söfnunarinnar sem svari aði einum dagl.aunum hver. .': I stjórn félagsins voru kosnir:| Formaður Matthías Guðmunds-í son, endurkosinn, og meðstjóru- endur Haraldur Björnsson. Skarp(( héðinn Pétursson, (báðir endur^ Frh. á bls. 11. ?

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.