Morgunblaðið - 31.12.1955, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 31.12.1955, Blaðsíða 3
Laugardagur 31. áes. 1956 MORGVNBLAÐIÐ 19 UTANRÍklSVIÐSKIPTIN 1 Tafla 2 ÚTFLUTNINGUR EFTIR LÖNDUM E.P.U.-lönd Danmörk ........... Noregur ............ Svíþjóð............ Bretland ........... Frakkland ......... Grikkland ......... Holland ............ ítalía .............. Portúgal ........... V.-Þýzkaland ...... Nýlendur í Afríku .. Önnur E.P.U.-lönd .. '. E.P.U.-lönd samtals J Dollaralönd ...... Vöruskiptalönd Finnland............ Pólland ............ Sovétríkin .......... Spánn .............. Tékkóslóvakía ...... A-Þýzkaland ........ Brasilía ............ ísrael .............. Önnur vöruskiptalönd Vöruskiptalönd samt. Samtals .......... Skipting útflutninesverðmætis íns hlutfallslega milli þessara lands-svæða frá ársbyrjun til Jan.—nóv. 1951 Millj. kr. 30.0 35.9 15.7 75.4 11.6 9.6 32.2 55.4 22.5 51.8 16.7 18.3 Jan.—nó v. 195S Millj.kr. 18.6 28.8 37.6 65.3 15.2 10.8 17.9 62.9 32.8 32.6 12.7 13.9 375.1 147.3 19.3 17.2 106.2 .?,1.7 45.3 9.1 26.9 3.8 2.1 251.6 774.0 349.1 102.1 44.0 17.1 144.0 28.9 33.4 16.6 38.8 4.4 1.1 328.3 779.5 nóvemberloka í ár og í fyrra er þessi: Hlutfallsskipting útflutningsins Jan.—nóv. 1954 Jan.—nóv. 1955 % % E.P.U.-lönd ........ 48.5 44.8 13.1 Vöruskiptalönd .... 32.5 42.1 100.0 100.0 Tafla 3 INNFLUTNINGUR EFTIR LÖNDUM E.P.U.-lönd Danmörk .......... Noregur ............ Svíþjóð ............ Belgía .............. Bretland ............ Frakkland .......... Holland ............ Italía .............. V.-Þýzkaland ...... Holl. V.-Indíur ...... Önnur E.P.U.-lönd .. E.P.U.-lönd samtals Dollaralönd ...... Vöruskiutalönd Finnland .......... Pólland ............ Sovétríkin .......... Spánn .............. Tékkóslóvakía ...... A-Þýzkaland ........ Brasilía ............ ísrael .............. Önnur vöruskiptalðnd Vöruskiptalönd samt. Samtals .......... Jan.—nóv. 1954 Millj. kr. 44.4 12.5 51.0 23.0 117.4 14.0 30.5 20.4 81.2 18.5 14.5 Jan.—nóv. 1955 Mill}. kr. 58.5 14.5 42.1 17.3 123.0 12.4 44.7 17.8 112.7 13.8 13.1 427.4 214.2 70.6 17.0 112.1 44.9 27.9 20.6 24.9 11.6 1.7 331.3 972.9 469.9 261.7 38.7 24.5 151.4 31.4 41.3 23.4 25.6 11.5 1.9 349.7 1081.3 Hlutfallsskipting innflutningsins E.P.U.-lönd .. Dollaralönd Vöruskiptalönd Jan*—nóv. 1954 % 43.9 22.0 34.1 Jan.—nóv. 1955 % 43.5 24.2 32.3 100.0 100.0 Hvað innflutninginn snertir sýnir tafla 3 minnkaða hlutdeild vöruskipta-landanna og E.P.U.- íaridanna í innflutningnum til iandsins, en aukna hlutdeild doll- ara-landanna. Þetta á vafalaust eftir að breytast til samræmis við hlutföll útflutningsins. Ef lit- ið er á gjaldeyrissöluna á sama tímabili verður niðurstaðan ein- mitt sú, að hlutdeild vöruskipta- j hlutdeild E.P.U.- og dollara- landanna hækkar lítið eitt, en landanna lækkar að sama skapi. Tafla 4 GJALDEYRISSALA EFTIR LANDSSVÆÐUM Jan.—nóv. 1954 Jan.—nóv. 1955 Millj.kr. % Millj. kr. % E.P.U.-lönd ...... 403.1 43.5 447.3 42.7 202.0 21.8 213.0 20.4 Vöruskiptalönd .. 321.5 34.7 386.1 36.9 926.6 100.9 1046.4 100.0 Með aukinni vöruskiptaverzlun ' verður oftast að borga það með fjarlægjumst við það mark, sem hærra verði á innfluttum vörum. við höfum sett okkur og bund- izt samtökum við aðrar þjóðir um að stefna að, að gera við- VÖRUSKIPTAHALLINN skiptin landa á milli sem frjáls- EFTHt LANDSSVÆÐUM ust. Efnahagsvandamál innan-1 Af tðflum 2 og 3 má sjá, að lands, einkum erfiðleikar út- vöruskiptahallinn hefur aukizt flutningsatvinnuveganna, hafa út 198.9 millj. kr. frá ársbyrjun knúð okkur inn á braut aukinna til nóvemberloka 1954 í 301.8 vöruskipta. í mörgum tilfellum millj. kr. á sama tíma í ár. Vöru- fæst hærra verð fyrir útflutnings skiptahallinn skiptist þannig á afurðirnar í vöruskiptum, en þá landssvæði: E.P.U.-lönd .. Dollaralönd Vöruskiptalönd Þessar tölur gefa skýrt til kynna hina versnandi gjaldeyr- isafkomu. Undanfarin ár hefur, þrátt fyrir halla á vöru-viðskipt- unum við dollara-svæðið, orðið ríflegur gjaldeyrisafgangur, aðal- lega vegna tekna af varnarliðs- framkvæmdum, og hefur hann að verulegu leyti verið notaður til Jan.—nóv. 1954 Jan.—nóv. 1955 Millj. kr. MiIIj. kr. 52.3 120.8 66.9 159.6 79.7 21.4 198.» 301.8 greiðslu á halla við E.P.U.-lönd- in. í ár verður þessi afgangur óverulegur og hallinn eykst meira við E.P.U.-löndin en ofan- greindar tölur gefa til kynna, vegna aukningar á duldum gjöld- um, sem að langmestu leyti heyra E.P.U.-svæðinu til. Innflutningur eftir voruflokkum Nú er fróðlegt að athuga, i hvaða vöruflokkum hinn aukni innflutningur kemur helzt fram. f því skyni hefur innflutnings- verðmætinu verið skipt eftir til- ætlaðri notkun varanna í eftir- farandi þrjá flokka: Neyzluvörur og hrá- efni til neyzluvöru- framleiðslu ........ Rekstrarvörur .... Kapítalvörur ...... Jan.—nóv, 1954 Millj. kr. % Jan.—nóv. 1955 Millj. kr. % 323.3 281.0 368.6 33.2 28.9 37.9 330.9 317.0 433.4 30.6 29.3 40.1 972.9 100.0 1081.3 100.0 Skipting sem þessi getur aldrei uð við notkun varanna. Til frek- verið nákvæm, en gefur þó ari glöggvunar er því hér birt glögga mynd af þeim megin- yfirlit yfir gjaldeyrissðluna til breytingum, sem orðið hafa á inn- flutningnum. Sáralítil aukning hefur orðið á innflutningi neyzluvara og hrá- efna til neyzluvöruframleiðslu. og hlutdeild þessara vara í inn- flutningsverðmætinu hefur lækk- að all-verulega. Hins vegar hef- ur orðið aukning á innflutningi rekstrarvara og kapítalvara bæði að v krónutölu og hlutfallslega, ^inkum kam'talvaranna. Nevzluvörur, sem innflutning- ur eykst á, eru aðallega ávextir og grænmeti, tóbak og dvra- og iurtaolíur, alls um 11 millj. kr., ti hinsvegar lækkar innflutning- ur á fatnaði og skófatnaði um 8 millj. kr. Helzta hækkunin í rekstrar- ''öruflokknum er hækkun á inn- "lutninffi hráolíu um 15 mill.i. kr. *»< kolum um 9 milli kr. Inn- "lutninffur á fóðurvörum eykst 'im n'jmlega 9 milli. kr., en minnkar um 11 millj. kr. á til- Vmum áburði. Lane-veif»amesta hækkunin í ^arjítalvöruflokkum er aukninp Vlainnflutningsins úr 25.2 í 95.0 millj. kr.. eða um 69 8 mill}. kr. ^ umræddu t'mahili Innflutning- nr á vélum hækkar um rúmlega 12 milli. kr., en skinainnflutnine- nr minnkar um nálega 19 milli. kr. — Vöruflokkun Tnnflutninpsskrif- stofunnar er að mestu leyti mið- falli tækist að knýja fram veru- legar kauphækkanir, sem siðar mundu ná til svo til allra stétta þjóðfélagsins. Frá byrjun tfl. loka ársins hefur kauphækkunin yfirleitt verið um 20%, og á vísi- töluhækkunin þar sinn þátt. — Peningatekjur landsmanna hafa aukizt enn meira vegna aukinn- ar vinnu. Hækkunin átti sér eink- um stað síðari hluta ársins og á hún því að verulegu leyti eftir að koma fram sem aukin eftír- spurn eftir hvers konar erJendri vöru og þjónustu. Á hinn bóginn hafa skilyrði til gjaldeyrisöflunar versnað stór- lega. Hækkun á íramleiðslukostn- aði og erfiðleikar á að fá vana menn á fiskifloiann og til verk- unar á aflanum hefur rýrt af- komu útflutningsatvinnuveganna að miklum mun. Hin versnandi aðstaða að því or þessa atvinau- vegi snertir, hefur í raun og vent sömu áhrif á afkomu þeirra og el gengi íslenzkrar krónu hefði ver- ið hækkað gagnvart erlendri mynt. Fjárfestingin á árinu hefur far- ið langt fram yfir raunverulega sparifjármyndun og ýtt mjög undir þensluna á öllum sviðum. Þátt bankanna í þenslunni má nokkuð marka af því, að útlán þeirra jukust um 400 millj. kr. frá ársbyrjun til nóvemberloka i ár, en á sama tíma jukust spari- fjárinnlög aðeins um 50 millj. kr. Eins og kunnugt er, hafa bankarnir nú snúið við blaðinu 1 þessum efnum. Nærtækasta og áhrifamesta að- gerðin í þvi skyni að draga úr þenslunni og bæta gjaldeyris- ástandið er að draga úr fjárfest- ingunni. Hin opinbera fjármála- stjórn getur lagt fram drjúgan. skerf í þessu efni. Undir vissum kringumstæðum nægir greiðslu- hallalaus ríkisrekstur ekki til þess að koma á jafnvægi f efna- hagslífinu, heldur verður að miða að greiðsluafgangi, sem ekki er notaður til verklegra framkvæmda, en er lagður fyrir eða notaður til greiðslu á lausa- skuldum við bankana. Það er óhjákvæmilegt að gera aðrar ráðstafanir jafnhliða, ráð- stafanir, sem miða að þvi að bæta starfsskilyrði útflutningsatvinnu- veganna og draga úr eftirspurn eftir erlendum gjaldeyri. Ýmsar leiðir koma hér til greina, en öt í bað skal ekki farið frekar. Þó skal á það bent, að innflutn- ingshöft leysa engan veginn þenn an vanda. Vitanlega bæta þau ekki aðstöðu útflutningsatvinnu- veganna, nema síður sé, geta orðið til að styðja tiltölu- dýra innlenda fram- nóvemberloka 1954 og 1955, og er óþarft að skýra það nánar. — Hin mikla lækkun á gjaldeyrissölu fyrir vefnaðarvörur og skófatnað lega stafar að verulegu leyti af því, að leiðslu, sem dregur vinnuafl frá selt hefur verið af birgðum. U öðrum avinnugreinum og er fall- Tafla 5 GJALDEYRISSALA EFTIR VÖRUFLOKKUM MUlj. kr. Matvörur ................... Vefnaðarvörur og skófatnaður Búsáhöld og járnvörur...... Vörur til iðnaðarframleiðslu .. Eldsneyti og smurningsoliur .. Vörur til útgerðar............ Byggingarvörur ............ Landbúnaðarvélar og áhöld .. Aðrar vélar og flutningatæki GREIÐSLUHALTJNN — ORSAKTR _ AFT,ETf»TNGAR Af því sem sagt hefur vor- ið hér að framan, ætti að vera lióst, að innflutningsaukninein á árinu stendur í nánu sambandi við hina stórkostlegu fjárfest- ingu, sém átt hefur sér stað. — Snemma á árinu var "þegar orð- inri skortur á vinnuafli vegna aukinnar fjárféstingar og varn- afliðsvinnu. Það var því ekki við öðru að buast, en að með verk- • —! Jan.—nóv. Jan.—noT 1954 1955 Breytlnc 89.2 91.0 1.8 113.6 95.7 ^-17.9 19.3 21.6 2.3 41.6 42.8 1.2 115.6 138.3 22.7 80.6 86.1 5.5 145.8 166.6 20.8 23.9 34.2 10.3 • 132.5 195.5 63.0 ^völt, er erlend samkeppni fær a5 njóta s'n. Þegar til lengdar læt- ur, leiða innflutningshöft af sér vöruskort, biðraðir, svartan markað, skriffinskubákn og önn- ur óþægileg fyrirbrigði, sem menn kannast vel við. Af innflutningshöftum hlýzt stórkostleg afkastarýrnun. þegar borið er saman við ráð^tafanir, sem bæta aðstöðu til öflunar á Framh. á bls. 31.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.