Morgunblaðið - 12.04.1956, Blaðsíða 9

Morgunblaðið - 12.04.1956, Blaðsíða 9
Fimmtudagur 12. apríl 1956. MORGVNBLAÐIÐ 25 Brétkom trá Skotlandi St yíir Viqslll Vlildasti vetur síðan 1880 Fjörði hiuti vinnandi karimanna ieitcr nú atvinnu utan byggbariagsins mú ú sfaijann Járnsmiðjan i Gretna Green. Glasgow, 28. marz: — EITiHVErU' skáid heiur sagt, aö vonó sé sú. ái'stið, sem lætur unga menn snúa geði sínu til þeirra hugsana, sem stúlkur hafa velt fyrir sér aJlan veturinn. Og nu íer vor í hönd, enskir elskhugar, sem aðstandendur meina að eigast, flykkjast yfir skozKu landamærin, þar sem hægra er íyrir þá að láta pússa sig saman. Astæðurnar til þessa eru þrjár: í fyrsta lagi er um að ræða misskiining á söguiegum staðreyndum, í öðrulagi eru skozk lagaákvæði hlynntari ung- um elsKendum en ensk lög, og í þriðja iagi varð þetta mikil tízka, eftir að dóttir bólívísks milljóna- mærmgs flýði þangað til að eiga ungan mann á móti vilja föður síns. .Skammt norðan við ensku landamærin er lítið og sögufrægt þorp, sem heitir Gretna Green, og þangað flýja flestir enskir elskhugar, sem einhverra hluta vegna verða að hlaupast brottu til að ganga í hjónaband. Ein ástæðan til þess, að þetta þorp verður fyrir valinu, er einfald- lega sú, að fjársnauðir elskendur þurfa minna að greiða í fargjöld þangað en til annarra staða í Skotlandi. Önnur ástæða, sem Gretna Green nýtur, er öllu rómantískari. Til skamms tíma gat járnsmiðurinn í þorpinu vigt hverja sem var í hjónaband. Hann þurfti ekki annað en að slá hamrinum á steðjann og iýsa því yíir, að vígslan væri fram- kvæmd. Þess konar vígsluathöfn var lögleg í Skotlandi, unz hún yar, numin úr gildi fyrir fimmtán árum, En f jöldi fólks veit ekki, að lögunum hefur verið breytt. Þorpið gamia í Gretna Green hef ur um svo langan aldur notið þessa orðstÍES, að lagabreytingar orka litlu um hugmyndir almúga. Þý.í íér' oft heldur illilega um hjónaefriin, þegar þau koma aura láus^ "huhgruð og ástfangin, til Öretria Green og uppgötva, að þau verði að vera búsett í Skot- landi tuttugu og einn dag, áður en hægt sé að gefa þau saman að skozkum lögum. ¦ Og það sem verra er — hjóna- efnin verða oft var við fjandskap í 'þeirra garð. I Skotlandi getur hver sem er gengið i hjónaband, ef hann (eða hún) hefur náð sextán ára aldri, hvort sem leyfi foreldra "er 'fyrir hendi eða ekki. En í EngJandi verða unglingar að bíða, uiiz þeir eru tuttugu og eins áfs, ef foreldrar eru mótvígir glftingu. Þeir, sem þola ekki bið flaumi. Skozka kirkjan er á rhóti þessum ofsaflýti í hjónasængina. Foreldrar í Englandi eru æfir út af því, að börnin geta faríð þann- ig í kringum vilja þeirra. Og öfl- ug mótmæli hafa komið fram í brezka þinginu, frumvörp liggja frammi á þá lund, að skozkum lögum v'erði breytt í samræmi við enskar venjur. Eftir Mcgnús töíagnússon Nú er ógerningur að gizka á, hve mörg ensk hjónaefni hafi strokið til Skotlands á undanförn um þrem árum til að sleppa und- an ákvæðum enskra laga. En hitt er víst, að flótti Isobel Patino og Jimmy Goldsmith til Skotiands, þar sem þau voru gefin saman, jók stórJega á þetta giftinga-æði. Lesendur muna ef til vill eftir þessu ástarævintýri. Faðirinn, sem er margfaldur milljónamær- ingur og tinnámueigandi í Boií- vlu, elti dóttur sina til Skotlands, og heila viku var hann á þönum um allt Skotland eftir hjónaleys- unum. Hann eyddi miklu fé til að reyna að stöðva giftinguna, en mistókst. Og þegar þetta ævintýr varð heyrinkunnugt, kviknaði í öllum ungum elskendum. Launalitlir stráklingar hvísluðu að unnust- um sínum eftir dansleiki á laug- ardagskvöldum: ,,Við skulum flýja tii 'Skotlands og láta gefa okkur saman í snatri." Og þeim fannst þeir vera svo miklir menn, að þeir létu ekki staðar numið við orðin tóm. Þeir drógu spari- féð undan dýnunni, reistu stiga upp að húsi unnustunnar að næt- urþeli, svo að'hún gæti klifrað þar niður, og hurfu út í nátt- myrkrið. Og fyrst fannst fólki þetta vera ósköp rómantískt og indælt. En það var ekki Jengi að breytast. Gistihúsaeigendur í Gretna, sem höfuð vonast eftir miklum og góð um viðskiptum, komust oft að þeirri staðreynd, pð eískhugarnir voru of snauðir til að greiða fyrir gistinguna. Og hinir ástföngnu urðu oft að láta sér nægja, þegar til Gretna var komið, að búa í tjðldum eða kofum oa leagja sér til munns hráar kartöflur, unz þeir urðu þrevttir á öllu saman og sendu símskeyti heim til sín, að biðin mömmu sína að koma og sækja þá. En. það undarlega er. að skozkir foreldrar virðast kæra sig koll- ótta, þótt barn þeirra giftist á sextán ára aldri. Skotar virðast vera varkárari en Englendingar, eða ef til vill eru þeir einungis ósiðvandari. Ég veit ekki, hvort heldur. En þegar Englendingar krefjast þess, að Skotar hækki giftingar- aldurinn til tuttugu og eins árs, verða Skotar ókvæða við og segj- ast enga ástæðu sjá til þess. Hitt er þó sennilegt, að enskir ungl- ingar séu svo gráðugir í hjóna- bandið á þessum aldri, af því að heir vita, að Skotum er það leyfi- legt. Annað hefur einnig komið til orða, sem sé að ensk lög neiti að viðurkenna lagagildi skozkra gift inga, — en það mundi valda margs konar vandræðum og ef- laust koma af stað borgarastyrj- öld. En hvað sem verður, þá er hitt víst, að fegurð og sakleysi ungrar ástar, hefur heldur spillzt við allar þessar umræður. Og það mun engu breyta um það, að létt- lyndir elskendur, sem flýja til Skotlands í framtiðinni, munu hljóta kaldar viðtökur í Skot- landi og þeim mun heitari, þegar þeir koma aftur heim til Eng- lands. Magnús Magnússon. rganisti í meira en hálfn öld Einmuna bhóa i Mývatnssveit MYVATNSSVEIT, 29. marz — messu í Reykjahlíðarkirkju, hafa Undanfarnar vikur hafa staðið orð á þvi hvað kirkjusöngurinn yíir hér í sveitinni tvö námskeið. væri oóður, enda hefur Sigfús Jón Bergsson frá Akureyri hefur oft lagt mikla vinnu í þjálfun kennt skuggaskurð og Kjartan kórsins þrátt fyrir það þó laun Jóhannesson hefur æft báða væru engin. Það nægir auðvitað kirkjukóra sveitarinnar. ekki, til að mynda góðan kór, Sl. laugardagskvöld hafði að hann hafi góðum röddum á kirkjukór Reykjahlíðarkirkju a'ð skipa, þó það sé auðvitað söngskemmtun í félagsheimilinu mikilsvert atriði. Góður söng- Skjólbrekku. Þótti söngurinn takast mjög vel. Söngstjóri var Sigfús Hallgrímsson í Vogum en Kjartan Jóhannesson annaðist undirleik. btjóri hefur þar óuindeilanlega mest áhrif. Sigfús er oft á und- anfövnum ára4it<n»m búinn að sýna það að smoK':ur hans og söngstjórt-.h-s^eikar eru í bezta lagi. EINMUNA GOTT TIBARFAR Tíðarfar heíur verið einmuna ORGANISTI í 51 ÁR Þess cr vert að geta að Sigfús Hailgrímsson hefur verið organ- isti við ReykjaMíðarkirkju sam- gott undanfarið, sannkölluð vor- fleytt í 51 ár, og annast bliða á hverjum degi. Dorgarveiði þjálfun kórsins þann,tima. Oft héfur náíega en'gin verið í Mj'- iiia, flýja því á náðir skozM-a heíur kórinn haft góðum röddum' vatni undanfarið og er: svo oít Idga. - ¦ á að, skipa og oft hef ég heyrt þegar tíðarfar er gott. ís er nú 1 Ett "Fólkið i Gretiia Green er aðkornumenn, sem hlýtt hafa á óðum að'-leysa af vatnihu. orðið langþreytt á þessuin ásta-. . —Jóhannes. DALVÍK, 25. marz: — Enn er hér hm mesta bJiðskapartíð, og má ýkjuiaust segja að s.l. tvo mánuði hafi hver dagur verið öðrum betri, þegar undan er skii- ið kuldakast um s.l. mánaðamót, er stóð þó ekki nema 2—'á daga. Ef svo heldur áfram með tíðar- farið, verður þetta mildasti vetur. sem komið heíur síðan 1879—K0, að áliti þess manns (Gisla Jóns- sonar, Hofi) sem enn man þerm- an vetur, og ég i æsku heyrði oft talað um, einkum í sambandi við næsta vetur á eftir, sem almennt er og hefur verið kallaður „frosta veturinn mikli". En þá (þ.e. 18/9) j var tiðarf arið með þeim hætti, að j aldrei festi snjó allan veturinn. og farið var til grasa fyrir sumar- mál. ÓVENJU GOTT LITARFAR Nu he^ur tiðarfarið verið að því leyti aíbrigðiiegt, að í stað um- hleypinganna, sem við eigum að venjast, þegar veðráttan stendur aldrei á steini, en breytist svo að segja frá degi til dags; þá heíur sama veðurlagið haldist svo mán- uðum skiptir. Frá haustnóttum fram að sólstöðum mátti heita öndvegistíð, þótt beitiland nýtt- ist fremur illa í desember vegna storku, frá jólum tih25. jan. kom samfelldur hriðarkafli, hlóð þá niður svo miklum sjó að engu farartæki varð viðkomið nema jarðýtum, frá 26. jan. til þessa dags, hefur verið slík bliðutið, að einsdæmi má teljast. En þótt við Norðlendingar sé- um máske öðrum fremur háðir tiðarfarinu, þá er það þó ekki einhlítt til að skapa það atvmnu- líf, er fullnægt geti hinum marg- bréytilegu þörfum manna nú á dögum, það veltur fyrst og fremst á sjónum, hvort hann reynist gjöfull eða ekki, en svo hefur ekki verið það sem af er þessu ári. Þó er ekki hægt að tala um algert atvinnuleysi hér i þorp- inu. Fyrst og fremst er hér eins og víða annars staðar allstór hop- ur manna, sem hefur fasta at- vinnu árið um kring, og á þeim mæðir ekki hið tímabundna at- vinnulevsi, sem alltaf vill verða i sjávarþorpum, hvernig sem annars er í pottinn búið af mann- anna hálfu, eða þeirra, sem ut- gerð reka. Það er og einnig ílest- um ljóst, einnig þeim, sem að nvtingu sjávarafla vinna, að ut- gerð verður ekki rekin heðan með nokkrum árangri yfir vetrar mánuðina, fyrir bví leita menn alltaf burtu, með hina stærri bata sina, og er svo einnig nú. Stunda 4 bátar línuveiðar við Suðurland (Sandgerði og Keflavik), og eru allir mannaðir heimamonnum. þar að auki hefur allstór hopur farið héðan til Vestmannaeyja og Suðurnesja, eins og jafnan -aður, og vinnur þar að nýtingu sjavar- afla, aðallega þó frystihússstorí. Alls munu hafa farið héðan um 100 manris, að áhöfnum batanna meðtöldum, og er það tæplega U af vinnufærum körlum og konum i hreppnum, á aldrinum 16—61 ára. ÚTVEGUR . , Þrir litiir þilfarsbátar nata haldið hér uppi róðrum síðan um miðjan janúar, en aíli heíur veno mjög tregur fram að þessu, og róðrar stopulir, vegna þess hve langt er sótt (að jafnaði fram að Grímsey). Þó heíur aí' þessu orðið nokkur atvinna, fyrir þá fáu s-m heima eru og bessu sinna, og mundi hafa orðið særni- leg ef vel hefði veiðst. Rauðmagaveiðar hófust hér með fyrsta móti, en sáralitið veiddist framan af en tók að glæð ast, er á leið febrúar og í. niar/. h°fur veiið mjög góður afli og suma dagana uppgripaveiði, enua tiðarl'ar mjög hagstætt til þessa veiðiskapar, sem stundaður er nokkuð almennt af þeim mönn- um, sem til þess hafa sæmiiega aðstöðu. Hefur rauðmagaveiðin gefið mörgum góðar tekjur und- antarnar vikui'. Þá hefur öðru hvoru borizt lítið eitt af karfa af Akureyrartogurunum sem unn inn er hér í frystihúsinu. Þrátr. fyrir þetta munu tekjur manna — bæði sjó- og landverkamanna a'l miklu í-ýrari nú en á sama tima' árið sem leið, enda ' mátti þaí heita m.iög hagstætt, ekki aðeirs fyrir bændur heldur og eihhig fyrir sjómenn, munu hásetahlutir a bátum hér hafa numið um 50-— 60 þús. kr. og er það mun hærr^ en dæmi eru til. Voru það síid- veiðarnar, sem mest um munaði í þ\'í efni, hásetahlutir eru 20 þúc kr. og á einum bátnum (Bannes Hafstein) mun hlutur hafa orðið um 22 þús. kr. yfir 6 vikna tima, enda voru Dalvríkurbátar me3 þeim hæstu í síldveiðiflotanum s.1. sumar. í sambandi ^'ið út- gerðarmálin má geta þess, að gert er ráð fyrir að flotanum bætist 3 bátar á þessu ári, einn lítill þilfarsbátur, sem þegar er byrjaður að róa, 60 tonna bátur, nýhlaupinn af stokkum í Hafn arfirði (eign Aðalsteins Lofts- sonar o. fl.) og 70—80 tonna stál bátur (eign Egils Júlíussonar). sem von er á frá Þýzkalandi í næsta mánuði. GÓÐ AFKOMA Það er of snemmt að spá nokkru um það hvernig afkb'ma' manna muni verða á þessu ári, en þótt hún yrði ekki lakari en %Ji. ár bendir margt til þess að minria verði um ýmsar framkvæmdir en þá var, bæði í jarðræktar- og byggingarmálum. Þó geri ég ráð fyrir að skurðgrafan starfi hé; áfram eins og tvö undanfarin sumur. S.l. ár var grafið með henni um 80 þús. ferm. og mua það metafköst á einu sumri og varð þó, vegna vélbilunar, að hætta fyrr en þurft hefði veðrátt- unnar vegna. MANNDAUÐI Manndauði hefur verið óvenju- mikill, það sem af er þessum vetri, hafa alls látist 9 manns siðan í haust (í báðum hreppun- um). Að undanskildum tvein ungum mönnum, er létust af slys- föru, voru þetta allt eldri menn, þar á meðal þeir Þorsteinn Jóns- son stöðvarstjóri og Páll Frið- finnsson útgerðarmaður, er báðir hafa komið mikið við atvinnu- sögu þessa þorps, einkum þó Þor- steirin, er fyrstur manna hóf hér vélbátaútgerð og jarðræktarfram kvæmdir í stórum stíl. Annars hefur heilsufar almennt verið fremur slæmt undanfari., jafnt ungra sem gamalla, alltaf nóg að gera fyrir læknana, þar' er ekki um neitt „tímabúndið" atvinnuleysi að ræða. f gær og í dag fór hér fram skíðakeppni (unglinga) mirr Ólafsfirðinga og Dalvíkinga, ekki er mér kunnugt um úrslit í ein- stökum greinum, en Ólafsfirð- ingar munu hafa unnið með-' 123—117 stigum. Sigjó. Góður a!!i 'IAFNARFIRBI — Nokkrir netja bátar komu inn núna um heig- ina með eóðan a'fla. Voru þeii með frá 50—70 lestir eftir fimri lagnir. Hafði Arsæll Sigurðs- | son mestan afla af þeim, en hann er nú aflahæstur Hafharfjarð- j arbáta. Nokknr línubátar hafa einnig róið jíðustu daga og hefur . afli verið frá 4 og upp i 10 íkip- J^u;id..-7:r;jC.Ogaririn Röðijll kom ^tf \eið.wnyf gær.nieð umJ140 íonrr j af ísuðum.fiski og um 40 af salt- fisk'i. —GÍÉ. . ^s t(tí-:'.--,?,-- ,H

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.