Morgunblaðið - 30.11.1958, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 30.11.1958, Blaðsíða 22
22 MORCVNBLAÐIÐ Sunmidagur 30. nóv. 1958 Fullfrúar á AS.Í.-þingi töldu sig skorta umboo til ao taka af launþegum vísitöluuppbót En Framsóknarmenn hótuðu með stjórnarslitum Frá nœturfundi A.S.Í. um tilmœli forsœtisráðherra GEYSIMIKLAR ©g harðar um- ræður urðu á Alþýðusambands- þingi í fyrrinótt vegna þeirra til- mæla Hermanns Jónassonar for- sætisráðherra, að frestað yrði greiðslu þeirra 17 vísitölustiga, sem ganga i gildi þann 1. des. Umræður þessar stóðu óslitið frá frá því kl. 11,30 til 3,15, eða nær því 4 klst. Verður nú rakið hér það helzta, sem fram kom í um- ræðum þessum. i Umræðurnar hófust með fram- söguræðu Eðvarðs Sigurðssonar fyrir áliti meiri hluta verkalýðs og atvinnumálanefndar. Hann skýrði frá því hvernig nefndin hefði klofnað. 10 nefndarmenn vildu hafna tilmælum forsætis- ráðherra, en einn þeirra vildi samþykkja þau. Eðvarð kvað þetta erindi for- Sætisráðherra eiga sér nokkurn aðdraganda. Fyrir nokkrum dSg- um hefði ráðherrann kvatt á sinn fund fjóra menn, sem að hans áliti væru áhrifamenn í ASÍ til að hlýða einmitt á þennan boð- skap. Þeir hefðu hins vegar kos- ið, að erindið væri alls ekki bor- ið upp við Alþýðusambandið. Það myndi bara trufla störf þingsins. Það sem felst í málaleituninni er einfaldlega, að þeirri vísitölu, sem á að ganga í gildi 1. des., 202 stigum, verði frestað. Við höfum lagzt gegn því að þetta væri gert, — höfum lagt til að vísitalan komi til framkvæmda. Hins vegar lýsum við því yfir, að spyrna þurfi fótum við verð- bólguþróuninni. Aðalefni til- lagna okkar er: 1) Að ráðstafanir verði gerðar í efnahagsmálum til þess að dýr- tíðin verði stöðvuð. Gólflampar veri aðeins kr. 695 Borð- og vegglampar í úrvali. Verð frá kr. 175,00. Skrifborbslampar Yel þegin og vönduð tækifæris- og jólagjöf. Verð kr. 295,00. Hekl& Austurstræti 14, sími 11687 2) LSgð sé áherzla á það, að þar til samkomulag hefur tek- izt fari að lögum um greiðslu visitölu. Það kann að þykja meinbægni, sagði Eðvarð, að verða ekki við tilmælum forsætisráðherra. En hvað er verið að fara fram á? — Það, að við semjum af um- bjóðendum okkar lSgboðinn og samningsbundinn rétt til kjara- bóta. Til slíks tel ég mig alger- lega bresta umboð. Eg gæti leyft það fyrir sjálfan mig, «n ekki fyrir verkamennina, því að hver þorir að treysta því að þetta yrði aðeins frestur í einn mánuð. Eðvarð sagði, að verði núver- andi ríkisstjórn þess ekki um- komin að leysa efnahagsmálin, þá muni hún ekki bíða áramót- anna að segja af sér. Vegna ummæla forsætisráð- herra um kvaðningu Alþýðusam- bandsþings, sagði Eðvarð, að ekki hefði þótt rétt sl. vor, að kalla saman aukaþing, þegar að fyrir hSndum hefði verið að kjósa fulltrúa á nýtt þing. — Ástæðan fyrir því að þingið hefði ekki komið saman fyrr í þessum mánuði hefðu verið veik- indi Hannibals Valdimarssonar. Næstur talaði fulltrúi minni hluta nefndarinnar, Guðmundur Björnsson frá StSðvarfirði. — Hann kvaðst vilja skýra út fyrir þingheimi, hvers vegna hann einn í nefndinni hefði lagt til, að tilmæli forsætisráðherra væru samþykkt. Það væri vegna þess, að hann teldi, að ef greitt yrði hærra kaup um þessi mánaðamót, þá yrðu þau bara skert um næstu mánaðamót með hækkuðu verði og álSgum. Guðmundur kvaðst undrast það, að ríkisstjórnin legði ekki fyrir Alþýðusambandsþing til- lSgur í efnahagsmálunum. Eng- um dyldist, að það væri betra, að þeir sem hefðu öll gögn í höndunum legðu línurnar. Al- þýðusambandsþing gæti svo kynnt sér þessar tillSgur og sagt, hvað það vildi gera í málinu. Eðlilegast væri að línan kæmi að ofan. En hvers vegna kemur ekki þessi lína að ofan? Jú, Guð- mundur kvaðst geta upplýst það, að ekkert samkomulag hefði náðzt í sjálfri ríkisstjórninni um þessi mál. Einn stjórnarflokkur- inn, Framsóknarflokkurinn, hef- ur fyrir um hálfum mánuði lagt fram ákveðnar tillSgur í efna- hagsmálum, en hinir flokkarnir hafa ekki treyst sér til að leggja neitt ákveðið til þeirra mála. Næstur talaði Jón Sigurðsson. Hann benti á það, að þegar til- mælum forsætisráðherra væri nú hafnað, þá stæði ekki Reykjavík gegn landsbyggðinni, eins og var í 19-manna nefndinni. Nú væru menn frá Sllum landshlutum sameinaðir í málinu. Við teljum engan okkar hafa umboð til að gefa eftir þessa kaupuppbót, sagði Jón Sigurðs- son. En í tillögu okkar látum við greinilega í Ijós, að við telj- um verðbólguþróun ekki æski- lega. Þess vegna er það nauð- synlegt, ef þessi 202 stig koma til framkvæmda að spyrna við fótum og koma í veg fyrir verð- hækkanir. Við viljum vera á verði um hvernig fé yrði tekið til að greiða niður vísitSluna, ef út í það væri farið. Okkur er ekki sama, hvort það verður tekið með auknum skSttum eða tollum. Jón Sigurðsson kvað það rétt vera, að Framsóknarflokkurinn hefði lagt fram í ríkisstjórninni tillSgur í efnahagsmálum, en báðir hinir flokkarnir væru sam- mála um, að þær tillSgur væru óaðgengilegar. Kvað Jón hörmu- legt til þess að vita, að ekki hefðu einu sinni verið lögð drSg að lausn efnahagsmálanna fyrir þing ASÍ. Pétur Sigurðsson fulltrúi frá Sjómannafélaginu, talaði næstur. Hann sagði m. a.: — Ég er kom- inn á þetta þing, sem fulltrúi Sjómannafélags Reykjavíkur til að vinna að bættum kjSrum stéttar minnar. Erindi forsætisráðherra felur í sér stórfellda kjaraskerðingu, sem bitnar á launþegum. Ég tel, að við höfum ekki umboð til að rifta gildandi samningi. Við getum ekki gert það á þennan hátt. Kvaðst Pétur vilja skora á alla, að samþykkja tillSguna um að hafna tilmælum forsætisráð- herra. Eggert G. Þorsteinsson, múrari, lagði áherzlu á það, að þótt til- mælum forsætisráðherra væri hafnað, þá væri undirstrikuð viljayfirlýsing um að koma í veg fyrir dýrtíð og verðbólgu. Ekki væri eining innan stjórn- arflokkanna um lausn efnahags- málanna. Ýmsir teldu eðlilegt að vísitalan væri stöðvuð með nið- urgreiðslum, en verkalýðnum væri ekki sama, hvort það væri gert með því að hækka verðið á neyzluvSrunum. Sagði Eggert, að það sem for- sætisráðherra væri að biðja Al- þýðusambandið að gera væri að skrifa upp á víxil. En það vildu fulltráarnir ekki gera fyrr en búið væri að útfylla upphæð víxilsins. Elías Sigfússon frá Vest- mannaeyjum sagði, að þegar hann hefði séð framkomn- ar tillSgur, hefði hann sagt, að hann myndi eins og skot greiða atkvæði tillSgu um að hafna tilmælum forsætisráðherra. At- kvæði sitt byggði hann á því, að hann hefði ekkert umboð frá fé- lSgum sínum til að skerða eitt hár á höfði þeirra. Hann hefði verið sendur til að græða en ekki til að særa. VísitSlukerfið væri þannig, að þessa kaup- hækkun, sem launþegarnir ættu nú að fá, væru þeir búnir að borga fyrirfram í dýru vSru- verði og ef þeir slepptu þessari uppbót 1 .des., þá fengju þeir hana aldrei. Kvaðst Elías furða sig á því að efnahagsmálasérfræðingur vinstri stjórnarinnar hefði eng- an annan boðskap að flytja, en að við værum að steypast fram af brekkubrúninni. Hermann Guðmundsson frá Hafnarfirði, sagði að fyrir þá sem færu með völdin og hefðu efnahagsmálasérfræðinga sér við hlið, væri hægt að líta á þetta mál eins og Hermann Jónasson gerir, að auðvelt ætti að vera að fresta greiðslu 17 vísitSlustiga. En það mál liti öðruvisi út frá sjónarhóli verkamanna. Hér væri um að ræða uppbót til fólks ins eftir á vegna hækkandi verð- lags. Hermann sagði, að verklýður- inn yrði að gjalda varhug við orðum þeirra, sem vildu afnema vísitSluna. Því að hún var fengin inn eftir harða baráttu, en áður máttu verkamenn þola verð- hækkanir bótalaust. Kvaðst ræðumaður einnig vilja benda á, að vísitalan hefði verkað sem bremsa á hækkun vöruverðs. — Verðlag myndi vera margfalt hærra, ef ríkisstjórnin hefði ekki oftsinnis reynt að borga vísitSlun niður. Kvaðst Hermann myndi greiða atkvæði á móti tilmælum for- sætisráðherra. Hannibal Valdimarsson tók næstur til máls. Hann var mjSg fylgjandi tilmælum forsætisráð- herra. Hann sagði, að þau fælu ekki í sér lausn efnahagsmál- anna,, heldur aðeins að Alþýðu- sambandið féllist á aðgerðir, sem myndu auðvelda lausn efnahags- vandamálanna. Lagði hann áherzlu á að forsætisráðherra teldi sig bundinn að leysa efna- hagsmálin í samráði við fólkið. Nú hafa ýmsir ræðumenn harmað, að ekki skuli lagðar f ast- mótaðar tillögur fyrir Alþýðu- samband. En það ætti alls ekki að leggja fram neinar fastmótað- ar tillSgur. Slíkt yrði túlkað sem gerræði. Ríkisstjórnin vildi ekki stjórna eins og Hitler og segja Alþýðusambandinu fyrir verk- um. Þvert á móti ætti Alþýðu- sambandið að móta stefnuna og leggja fyrir ríkisstjórnina. Hannibal sagði: — Mér er kunnugt um það, að forsætisráðherra lítur sjálfur mjög alvarlegum augum á það, ef tilmælum hans verður hafnað. Hann hefur látið það persónu- lega í ljós við mig, að hann telji það mjög vafasamt, að hann geti setið áfram að stSrfum, ef þess- um tilmælum hans verður haín- að. Ég álasa honum ekki fyrir þetta. Það er ekkert skemmti- legt að láta velta inn á sig 17 stiga vísitSluhækkun, rétt áður en á að fara að leysa efnahags- málin. Hannibal Valdimarsson vék að þeirri leið, að greiða vísitSluna niður. Hann sagði að það myndi kosta eitthvað á 2 hundrað milljón krónur. Ekki kvaðst Hannibal sjálfur gera breytingartillSgu. Það sem hann legði mesta áherzlu á væru efnahagsmálatillSgurnar, sem myndu liggja fyrir þinginu næsta dag. Arni Agústsson í Dagsbrún sagði að það sæi á að þjóðnýt mál ættu sér oft lítið hljóð, ef þingið ætlaði að hafna tilmælum forsætisráðherra. Hann benti á það hve ríkisstjórnin hefði verið alþýðusamtökunum góð og að verkalýðurinn fengi ekki betri undirtektir hjá annarri ríkis- stjórn, ef þessi færi frá. Hann sagði að undirrót allrar ógæfunnar, hvernig komið væri í efnahagsmálunum, hefði verið að ríkisstjórnin stöðvaði ekki verkfSll hálaunamannanna í fyrra og átti hann þar við til- lSguna um gerðardóm í skipa- verkfallinu. Sagði hann að það hefði verið Sjálfstæðisflokkur- inn, sem örvaði til þeirra verk- falla. Hefði átt að taka hart á því og beita hálaunamennina hörðu. Aftur talaði Elías Sigfússon frá Vestmannaeyjum. Hann réð- ist harðlega á Framsóknarflokk- inn. Sagðist hann hafa veitt þvl athygli, að efnahagsmálasérfræð- ingur ríkisstjórnarinnar, Jónas Haralz, hefði ekkert annað haft til málanna að leggja, en að skerða kjSr launþeganna. Hins vegar hefði hann ekkert minnzt á auðhringana, sem eru að sliga þetta þjóðfélag. Það hefði máske ekki verið viðeig- andi að nefna þá, þegar Her- mann Jónasson hefði verið við- staddur, því að hann styddist einmitt við voldugasta auðhring- inn. Björn Kr. Guðmundsson frá Hvammstanga sagði: Ef tillagan um að hafna tilmælum forsætis- ráðherra verður til þess að velta ríkisstjórninni, þá er eins og hún komi eftir pöntun frá íhaldinu. Kvaðst BjSrn ekki telja sig hafa umboð frá félSgum sínum til að fella ríkisstjórnina og láta allt fara út í veður og vind. Pétur Pétursson, fulltrúi Bald- urs á ísafirði, sagði að tilmæli forsætisráðherra hefðu ekki fengið þá afgreiðslu í atvinnu- málanefnd, sem hann hefði ósk- að. Hann hefði óskað að nefndin gæti fallizt á tilmæli forsætisráð- herra. Hann sagði, að það væri ekki svo voðalegt að fresta greiðslu vísitSlunnar. Þar væri um einn einasta mánuð að ræða og gæti þetta munað menn 300—500 kr. Kvaðst hann telja sig hafa um- boð til að afsala því fé, ef með því yrði hægt að stSðva verð- bólguna. Verkalýðurinn yrði að bera traust til ríkisstjórnarinnar, um að hún gerði ekkert, sem gæti skaðað hann. Eðvarð Sigurðsson talaði aftur. Kom hann nú að breytingartil- lSgu Framsóknarmanna, að ákveðið yrði með lögum að at- vinnurekendur héldu eftir fé sem nemur 17 stiga vísitSluupp- bót og að síðan yrði ákveðið með lögum hvað yrði gert við þetta fé. Þetta sagði Eðvarð að væri eins konar skyldusparnaður, þó

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.