Morgunblaðið - 25.04.1961, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 25.04.1961, Blaðsíða 12
12 MORCVNBLAÐIÐ Þriðjudagur 25. apríl 1961 pitrgajinlilalíilí Utg.: H.f. Arvakur. Reykjavík. Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson. Ritstjórar: Valtýr Stéfánsson (ábm.) Sigurður Bjarnason frá Vigur. Matthías Johannesser. Eyjólfur Konráð Jónsson. Lesbók: Arni Óla, sími 33045. Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson. Ritstjórn: Aðalstræti 6. Auglýsingar og afgreiðsla: Aðalstraeti 6. Sími 22480. Askriftargjald kr. 45.00 á mánuði innanlands. í lausasölu kr. 3.00 eintakið. HANDRITIN HEIM? ¥»að mun vissulega vekja almennan fögnuð meðal íslendinga, að horfur eru nú á því að handritamálið leys- ist og að Danir afhendi ís- lendingum meginhluta hinna íslenzku handrita, sem geymd hafa verið í Kaupmannahöfn, þar á meðal öll verðmæt- ustu handritin, svo sem Flat- eyjarbók, Sæmundar-Eddu og handrit allra Islendingasagn- anna. MIKID OGÆFU- VERK ¥ Tppreisn frönsku herfor- ingjanna í Alsír er mik- ið ógæfuverk. — Undanfarin tvö ár hefur verið unnið að því af miklu kappi undir forystu de Gaulle að leysa Alsírvandamálið, þannig að báðir aðilar, Frakkar og Serk ir megi skaplega við una Ríkisstjórn Danmerkur hef ur gert íslendingum tilboð um þessa handritaafhend- ingu. Þegar þetta er ritað er ekki annað vitað, en að ís- lenzka stjórnin hafi tekið því tilboði, og næstu daga muni verða lagt frumvarp fyrir danska þingið um þá lausn handritamálsins, sem sam- komulag hefur tekizt um. Er almennt gert ráð , fyrir að það verði samþykkt. Núverandi ríkisstjórn Dan- merkur verðskuldar vissu- lega mikinn heiður fyrir for- ystu sína í þessum málum nú. Hún hefur tekið á þeim af meiri víðsýni og frjáls- lyndi en íslendingar hafa nokkru sinni átt að mæta í umræðum um afhendingu þessara þjóðardýrgripa sinna. Þeir Viggo Kampmann, for- sætisráðherra og Jörgen Jörg ensen, menntamálaráðherra, hafa báðir sýnt einlægan á- huga. fyrir því að finna þá lausn á handritamálinu, sem Islendingar gætu sætt sig við, og sem framkvæmanleg væri í Danmörku. Sú lausn virðist nú vera fundin. Is- lenzka þjóðin fagnar því af heilum hug um leið og hún flytur öllum þeim hugheilar þakkir, sem unnið hafa að lausn þessa viðkvæma og vandmeðfama máls. En þar eiga fyrst og fremst hlut að máli ríkisstjórnir Danmerk- ur og íslands og mikill fjöldi einstaklinga í Danmörku, sem á undanförnum árum hafa sýnt skilning og áhuga á því, að íslendingar fengjú handritin heim. L a u s n handritamálsins mun enn bæta sambúð Is- lendinga og Dana. Þessar norrænu frændþjóðir hafa stöðugt verið að nálgast hvor aðra og skipti þeirra orðið nánari og fjölþættari. Sú þróun mun halda áfram. Þessum sáttaumleitunum var nú svo langt á veg komið, að nokkurn veginn auðsýnt þótti að samningar myndu takast og að hinum blóðugu átökum myndi linna. En nú hafa nokkrir of- stækisfullir herforingjar í franska hernum í Alsír gert uppreisn, og að því er virð- ist náð meginhluta landsins á sitt vald. Af fregnum virð- ist svo sem mikill ótti og uggur ríki í Frakklandi eft- ir þessa atburði. Hefur jafn- vel verið gert ráð . fyrir, að hinir frönsku herfóringjar í Alsír myndu gera tilraun til einhvers konar árásar á sjálft heimaland sitt. Hefur herforingjaklíkan, sem upp- reisninni stjómar, brenni- merkt de Gaulle sem svikara vegna sáttastefnu sinnar í Alsír. Allt er ennþá á huldu um það, hver úrslitin verða í þeirrí baráttu, sem nú er haf- in milli franska hersins í Alsír annars vegar og heima- landsins hins vegar. En frá- leitt er að hinum frönsku herforingjum takist að fram- kvæma þá stefnu sína að halda Alsír alfrönsku og kæfa algerlega niður sjálf- stæðishreyfingu Serkja. Hugs anlegt er að til styrjaldar dragi milli Alsírhersins og franska heimahersins. Þegar svo er komið hefur frönsk borgarastyrjöld brotizt út. Þá verða það ekki lengur Frakkar og Serk'ir sem berj- ast, heldur Frakkar við Frakka. Jafnhliða munu svo óeirðir blossa upp innan Alsírs sjálfs. Auðsætt er, að de Gaulle og stjórn hans hafa alla frönsku heimþjóðina að baki sér. Það var einmitt vegna uppreisnarinnar í Alsír sem de Gaulle komst til valda og fékk aðstöðu til þess að skapa Frakklandi styrka stjórn eftir öngþveiti það, Uppreisn hersins I ÞRIÐJA sinn á þremur árum hafa Evrópumenn búsettir í Alsír gert up.p- reisn gegn hinni löglegu stjórn Frakklands. Með því er þriðji þáttur Alsír-harmleiksins hafinn. Menn vona að hann geti orðið lokaþátturinn, en þá er um leið hætta á því að hann rísi hæst í stórkost- Iegum átökum og spennu. Að baki allra uppreisn- sem ríkt hefur í frönskum stjórnmálum frá því að síð- ustu héimsstyrjöld lauk. HVAÐ VILDI FRAMSÓKN ? A llt frá því, að núverandi ■^1, ríkisstjórn hóf viðreisn- arstarf sitt í íslenzkum efna- hagsmálum eftir uppgjöf vinstri stjórnarinnar hafa Framsóknarmenn h a m a z t gegn öllum ráðstöfunum hennar. Sjálfir hafa þeir hins vegar forðazt að benda á eitt einasta úrræði, sem þeir sjálfir legðu til að fram kvæmt yrði. Einstakir ráð- herrar úr vinstri stjórninni sálugu hafa skýrt frá því, að á síðustu dögum þeirrar stjórnar hafi Framsóknar- flokkurinn verið búinn að gera sér það ljóst, að stefna hennar leiddi út í ógöngur og að óhjákvæmilegt var að breyta um stefnu. Þá var það sem Framsóknarmenn sögðu samstarfsmönnum sín- um frá því, hvað þeir helzt höfðu í hyggju. Aðalúrræði þeirra þá var rétt skráning íslenzkrar krónu, minnkandi fjárfesting, vaxtahækkun og aðrar aðgerðir, sem nauð- synlegar yrðu taldar til þess að draga úr ofþenslunni í efnahagslífinu. og koma þar á jafnvægi. Þegar svo núverandi ríkis- stjórn framkvæmir, að ráði færustu efnahagsmálasérfræð inga, innlendra og erlendra mjög svipaðar ráðstafanir og Framsóknarflokkurinn sjálf- ur hafði lagt til að gerðar yrðu, þá snúast Framsókn- armenn gegn þeim af ein- stæðu offorsi og ganga í bandalag við kommúnista til þesss að hindra framkvæmd þeirra!! Þetta er hin ljóta saga af hinni ábyrgðarlausu stjórnar- andstöðu Framsóknarflokks- ins. Hún mun ekki auka veg hans eða traust meðal al- mennings í landinu. artilraunanna býr ótti ev- rópskra landnema við að þeir verði ofurseldir hin- um serkneska þjóðarmeiri liluta í Alsír. Evrópumenn haía drottnað yfir landinu í nærri heila öld og seinni helming hennar hafa þeir flykkzt þangað sem land nemar. Þeir hafa unnið þar að margháttuðum framkvæmd- um, komið á fullkomnum sam göngum, byggt heilar glæsi legar borgir í evrópskum stíl með öllum lífsþægindum, sett upp verksmiðjur og orkuver, byggt skóla og sjúkrahús. — Ríki Evrópumannsins í Alsír hefur verið land, dugnaðar, framfara og auðs. Á kostnað innfæddra. En mikið af þessu hefur ver ið unnið á kostnað hinna inn fæddu, Serkjanna, sem eru að uppruna sambland ýmissa Charles de Gaulle þjóða en tala arabisku og eru múhameðstrúar. Evrópsku landnemarnir tóku bezta landið af hinum innfæddu og notfærcSu sér neyðina meðal þeirra til að fá ódýrt vinnuafl. , Franskir iandnemar í Alsír urðu margir í tölu auðugustu borgara Frakklands. En við hlið þeirra bjuggu í sama land inu, eins og í öðrum heimi hinir örfátæku serknesku i- búar, sem aldrei sáu neinn ár- angur allra framfaranna í Alsír. - Þeir voru undirþjóð, sem urðu að þola sitt hlut- skipti og þannig vildu frönsku landnemarnir í Alsir að þetta yrði áfram um aldur og ævi. Kjarni málsins er sá að í Alsír búa tíu sinnum fleiri Serkir en Evrópumenn. Hinir frönsku landnemar eru um 900 þús., en Serkirnir um 9 millj. Stríð i 6 ár. Haustið 1954 hófst upp- reisn Serkja gegn hinum frönsku yfirráðum. Hún háfst með samræmdum skæruhern aði víðsvegar í landinu og óx síðan stig af stigi, þar til upp reisnarmennirnir réðu yfir meirihluta landsins og hern- Sðarástand var í því öllu. Stríðið í Alsír hefur staðið meir en sex ár og frönsku land nemarnir hafa stöðugt kraf- izt þess að heimaþjóðin tryggði þeim áframhaldandi yfirráð í Alsír. Þegar frönsku landnemarn ix hafa hrópaið vígorð sitt „Alsír hiuti af Frakklandi", eiga þeir við með því að franska ríkinu beri skylda til að tryggja þeim sömu aðstöðu og þeir hafa haft. Það er alls ekki ætlun þeirra með vígorð inu, að serknesku íbúarnir eigi að hljóta öll þau sömu borgararéttindi sem almennir íbúar Frakklands. Frakkar hafa orðið að halda úti um 600 þúsund manna liði í Alsír, — næstum því einum hermanni fyrir hvern hvítan íbúa landsins. Mannfall í liði þeirra hefur oft verið mikið, svo að margar fjölskyldur í Frakklanui eiga um sárt að binda vegna stríðsins. Her- kostnaður hefur verið svo gíf urlegur, að hann hefur sligað allt efnahagslíf Frakklands og orðið til þess að draga stór- lega úr verklegum fram- kvæmdum og framförum heima fyrir. Það var hin erfiða skulda- hlið Alsírs-málsins, sem frönsku stjórnirnar áttu svo erfitt með að bera, að þær féllu hver á fætur annarri og loks var svo komið í árs- byrjun 1958, að útlit var fyrir að allt væri að komast í strand. Franska þingið vildi ekki halda áfram að veita milljarða fjárveitingar til ár angurslausrar styrjaldar. De Gaulle kemst til valda. Þann 13. maí 1958 gerðu hvítu landnemarnir í AlsSr fyrstu uppreisn sína gegn rík isstjórn Frakklands. Bak við hana lá víðtækt samsæri hægrisinnaðra stjórnmála- manna og herforingja um að taka völdin í Frakklandi, koma á hernaðareinræði, og spara ekkert og láta einskis ófreistað til að vinna úrslita sigur í Alsír. Þeir töluðu jafn vel um það að þeir skyldu sigra í Alsír, þó það kostaði að útrýma Serkjunum. 13. maí uppreisnin beindist inn á þá braut að koma de Gaulle til valda. Evrópsku landnemarnir ,í Alsír bundu miklar vonir við vaidatöku hans. Þeir vissu að hann myndi skapa sterka ríkis- stjórn og höfðu þær hug- myndir um hann að hann væri svo mikill þjóðernis- sinni að hann myndi aldrei líða það, að Frakkar töpuðu Alsír. De Gaulle komst til valda og er hann hafði samið nýja stjórnarskrá sem gaf honum og ríkisstjórninni mikið vald í hendur fór hann að taka Alsír-málið til meðferðar. Þá brugðust vonir landnemanna í Alsír. De Gaulle leit ekki fyrst og fremst á hagsmuni landnemanna í Alsir, heldúr á hagsmuni og heiður frönsku þjóðarinnar í heild. De Gaulle myndaði sterka stjórn eins og uppreisnarmenn irnir höfðu vonað, en ekki sterka stjóm til þess að fram fylgja öllum kröfum þeirra, — heldur sterka stjórn til að taka allt Alsir-málið til end urskoðunar. Þegar landnemunum í Alsír varð það ljóst, að de Gaulle mundi verða þeim óþægur ljár í þúfu tóku þeir að hallmæla honum og berjast gegn hon- um. Fyrir rúmu ári ætluðu öfgafyllstu landnemarnir að endurtaka leikinn og gerðu uppreisn gegn de Gaulle í Algeirsborg. En de Gaulle Framh. á bls. 15. i

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.