Morgunblaðið - 20.07.1962, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 20.07.1962, Blaðsíða 8
8 MORGVNBLAÐIÐ Föstudagur 20. júlí 1962 Stjórnar rannsúknum Bandaríkja- manna á Norður-íshafi HINNI fyrstu alþjóðlegu ráð- stefnu, sem haldin er á fs- landi um raunvisindi, er nú lok- ið. Sleit Dr. Áskell Löve ráð- stefnunni og sátu þátttakendur síðan boð ríkisstjúrnarinnar. Verður síðan haldið k vikuferð um Vesturland og skoðaðir þeir staðir, sem merkastir eru frá jarð fræðilegu sjóriarmiði og rætt hef ur verið um á fundum ráðstefn- unnar. Einn þeirra manna, er ráðstefn una hafa setið, en getur ekki far- ið með öðrum þátttakendum í ferð þeirra, er Bandaríkjamaður ínn, Dr. Max Britton frá Wash- inglon.. Varð Dr. Britton að hraða sér heim á leið, að loknum síðasta fundi ráðstefnunnar, því hans bíða þar ótal verkefní, sem ekki þola, að frá þeim sé tekið sumar- leyfi, eins og hann komst að orði, er fréttamaður blaðsins átti við hann stutt viðtal að Hótel Garði. Dr. Britton er í þjónustu ranin- sóknarstofnunar flot.ans (Office of Naval Research) og hefir yfir- umsjón með rannsóknuim, sem framkvæmdar eru í nyrsta hluta Alaska. — Hvert er hlutverk stöfnunar þeiraar, sem þér starfið hjá? — Svæði þau, sem við vinnum að rannsóknum okkar á, eru mjög lítið rannsökuð og aðalverk efni okkar er að afla grundvallar upplýsinga, sem síðan eru fengn ar í hendur réttum aðilum, s.s. haffræðingum, grasatræðingum, jarðfræðingum O.s. frv. til fram- haldsrannsókna. — Er ekki erfiðaia að athafna sig við vísindarannsónir á þess- um norðlægu slóðum en á hlýrri svæðum? — Jú, miklu erfiðara og þær aðstæður, sem taka verður til greina, eru allt aðrar en þær, sem ráða við rannsóknir á hlýrri avæðum. Venjan er sú, að manni, sem er sérfræðingur í sinni grein, er falið að sjá um rannsóknir varðandi hans sérgrein, en mér er hins vegar falið ákveðið svæði. Verð "ég síðan að sjá um allar rannsóknir á svæðinu, skipu- leggja hinar einstöku greinar þeirra, eftir því sem árstími og aðrar aðstæður leyfa. Dr. Max Britton. — Hver er sérgrein yðar? — Ég er plöntulíf fræðingur og hef lengst af stundað kennslu við Háskólann í IllirnoU og fram- kvæmt eigin rannsóknir. Ég hef aðallega stundað rannsóknir í því, sem við gætum refnt „Micro climiatic Relationshíp", eða lofts- lag niðri við yfirborð jarðar og áhrif þess á plöntur. Má eiginlega segja, að það sé hluti af veður- fræðinni en ekki dugir þó að taka almennar veðurspár til greina, hvað því viðkemur, því um ólíkar aðstæður er að ræða niðri við jörð eða uppi í háloftun um. Einnig hef ég unnið við jarð- vegsrannsóknir og fcá aðallega á þeim svæðum, þar sem frosit fer aldrei úr jörðu. Er frostið í jarð- veginum allt að 500 ni á þykkt og þiðna aðeins fáeinar tommur á sumrÍTi. I sambandi i/ið það hef ég svo framkvæmt athuganir í „geomoi-phology", en það eru fræði, sem fjalla um breytingar á yfirborði jarðar, þúfnamyndun o. þ.h. Ég hafði ekki að fullu lok- ið við að vinna úr athugunum mJnum, er ég gekk í þjónustu deildar þeirrar, sem ég nú vinn hjá og geri ég ráð fyrir, að það muni enn dragast eitthvað, því þessi 6 ár, sem ég hef unnið hjá rannsónarstofnun flotans, hefur mér ekki gefizt tími til að stunda eigin rannsónir. — Á hvað er lögð mest áiherzla í Alaska? — í>að er ekki gott að segja, .því raunar er þar iögð áherzla á allar rannsóiknir. Ég sagði áðan, að svæði þessi væru lítið rannsök uð og miðað við hinar umfangs- miklu rannsóknir, yem farið hafa fram á Suðurskautslandinu, eru hin norðlægari svæði svo til órainnsökuð. Rannsóknarstöð okk ar á nyrsta odda Alaska, skagan- um Point Parrow, gegnir marg- þsettu hlutverki. Þar eru fram- kvæmdar rannsóknir á áhrifum norðurljósa á útvarpsbylgjur. Um þau álhrif er tiltölule^a lítið vitað og má e.t.v. segja, að það sé einn þýðingarmesti hluti rannsóknar- starfsins. Gerðar eru -/eðurathug anir í háloftunum, auk venju- legra veðurathugana, segulsviðs- rannsóknir, j arðskj álftarannsókn ir, jarðvegsrannsóknir, gróður- rannsóknir, hafrannsóknir, rann- sóknir á dýralífi o.s. frv. Ég gæti haldið áfram að telja upp, mikinn hluta da.gs. — Er ekki erfitt að koma við fullkomnum hafrannsóknum í ísnum? — Ekki ber að neita því. Á sumrin höfum við ísbrjóta okkur til hjálpar, en þeir hafa ekki reynzt koma að nógu gagni. Höf- um við því tekið það ráð, að senda flugvélar með menn og lenda þeir á ísmum á þeim stað, sem rannsóknirnar eiga að fara fram. Dveljast þeir við störf sin, alit frá fáeinum tímum, upp í marga daga og slá bá venjulega upp tjaldbúðum. Not af stöðvum þessum eru nokkuð takmörkuð, því ekki er hægt að slá þeim upp nema lítinn hluta árs. Ekki þýðir að senda flug-vélarnar út í vetrarmyrkrið og auk þess er erfitt að halda uppi samgöngum við stöðvarnar, þegar fljúga þarf allit að 500 km vegalengd til þeirra á litlum flugrvélum og leið- in liggur yfir samfellda ísbreiðu, þar sem ekkert er til að miða við. Það ráð, sem við höfum tek- ið og hefur reynzt okkur bezt, er að slá upp varaniegum stöðv- um á rekísnum og eru byggð þar smáþorp, með híbýlum fyrir menn, rannsóknastöðvum og vistageymslum. Þessar stöðvar rekur svo um íshafiö, i eins og fljótandi eyjar. — Hvað eru margar slíkar rek- stöðvar í notkun? — Þær eru tvær og er önnur þeirra nú í u.þ.b. 1400 km. fjar- lægð frá aðalstöðinni á Point Barrow. — Hafa rekstöðvarnar fjöl- mama áhöfn? — Það eru venjulaga 19 menn og af þeim eru 16 vísíndamenn, en einnig eru þar maireiðslumað ur. loftskeytamaður og 2 véla- menn, sem venjulega eru Eski- móar. Eskimóarnir hafa reynzt alveg sérstaklega vel til þeirra starfa og mér er nær að halda, að þeir séu heimsins beztu véla- menn. — Leiðist mönnum ekki að dvelja á þessum stýrislausu far- kostum sínum? — Þeir dvelja á þeim um þriggja mánaða skeið í senn, en allt er gert til að gera þeim íífið sem bærilegast. Þeir hafa góð hús Og klæðnað og maturinn er mjög fjölbreyttur. Séð er um, að menn hafi nóg að starfa og þá eru þrír mánuðir ekki lengi að líða. — Hvað er langt síðan rann- sóknirnar hófust á Poir:t Barrow? — Það var árið 1946 og siðan hefur þeim stöðugt verið haldið áfram. Þótt enn sé mjöig mikið ógert, hefur þekking mahna á NorðurheimskautssvæSinu auk- izt stórum, enda var kominn tími til, að litið yrði við rannsóknum á því. — Hver er aðalmuhurinn á starfi því, sem unnið er í aðal- stöðvunum Og á rekstöðvunum? — Á rekstöðvunum fara fram, eins og ég hef þegar jminnzt á, hafrannsóknir og er í.d. nú í dag lögð mikil áhei'zla á rann- sóknir á hæfni sjávarins til að flytja útvarpsbylgj Ur. athuiganir eru framkvæmdar á ísreki, en um það vita menn litið, jarðeðlis fræðirannsóknir eru gerðar o.s. frv. — Hverjir eru það svo, sem njóta góðs af starfi ykkir? — Stöðvarnar eru reknar á veg <§niiiieiifal Hinir eftirsóttu þýzku hjólbarðar. Sterkir — Endingagoðir Ávallt til í Öllum stærðum, nýjar sendingar koma með hverri skipsf erð CONTINENTAL hjólbarðar fást aðeins hjá okkur. Önnumst allar hjólbarðaviðgerðir með fullkomnum tækjum. Sendum um alit land. Gúmmívinnuslofan Skipholti 35 Reykjavik. — Sími 18955. um sjóhersins, sem auðvitað fær- ir sér í nyt árangurinn, er af þeim fæst, en eins og ég sagði, þé fá þeir vísindamenn, sem þess æskja, upplýsingar í hendur. Auk .þess hefur mörgum ¦'.. idamönn- um, bæði bandariskui.. :-j cr-lend um verið boðið að dvelja í stöðv- unum og gena sínar eigin athugan ir að vild. Veitum vð þeim alla þá aðstoð, sem við getum. Rann- sóknarstofnun flotans hefur t.d.' gefið út eina bók um ferð sem farin var á vegum hennar til ís- lands. Var það landafræðingur- inn, V.H. Malmström, sem fór þessa ferð og nefnist bók hans ,,A regional geography of Ice- land". — Hafið þér Ofit komið til ís- lands? — Nei, þetta er í fyrsta sinn. Ég hef alloft komið til Græn- lands, en aldrei áður haft tæki- færi til að heimsækja ísland og þótt ég verði að flýta mér heim núna, þá gríp ég fyrsta tækifæri, sem gefst til að koma aftur. Ég á sannarlega mikið ólært um landið ykkar og fyrir mann í mínu starfi er landið gullnáma. Um höfuðborgina ykkar, Reykia- vík, get ég sagt það eitt, að húrt er ein sú snyrtilegasta og hrein- legasta borg, sem ég hef komiS til og hef ég þó'ferðazit víða. Ég ætla nú ekki að ræða um það, að þetta er einn af þem fáu stöð- um utan Bandaríkjanna, þar sem hægt er að fá blandaðan sannan amerískan Martini, eins og hann gerist beztur. — Hvað vílduð þér segja um ráðstefnu þá, sem haldin hefur verið undanfarna daga í Háskól- anum? — Þetta hefur verð afar merk ráðstefna og hefði ég ekkl fyrir nokkurn mun viljað missa af henni. Umræður allar og erindi hafa verið mjög fróðlag og már þykir sannarlega leitt að geta ekki farið með hinuim þátttakend unum í ferð þá, sem fyrirhuguð er. Ráðstefna þessi hefur það fram yfir margar aðrar ráðsteín- ur, sem ég hef setið, að aðeina var tekinn til umræðu afmarkað- ur hluti náttúrufraeðinnar. Það hefur oft viljað brenna vð, að á hinum stóru ráðstefnum hafi allt of margir talað um of margt, svo að ekki var möguleiki á að kom- ast að neinni niðurstöðu. Ég álít ráðstefnu þessa hafa verið mjög til fyrirmyndar og eiga Háskóli íslands, Náttúrugripasafnið og undirbúningsnefndin hinar mestu þakkr skilið fyrir frábæran und- irbúnin?. GG. Skothurðarjárn Skothurðargrip. Pottar Pönnur Ávalt í miklu úrvall. lumenn Sími 13252 EGGERT CLAESSEN og GUSTAV A. SVEINSSON iræstaréttarlögmen Þórshamri. — Sinri 1117L óskast til afleyáirga í hálfs mánaðar tíma.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.