Morgunblaðið - 09.12.1965, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 09.12.1965, Blaðsíða 17
Fimmtudagur 9. flet. 1965 MORGUNBLAÐtD 17 Jóhann Hjálmarsson: Í spænska þorpinu EFTIR að García Lorca kom heim til Spánar eftir að hafa dvailizt í New York og á Kúbu, hefst frjósamasta tíma- bil skáldferils hans. í New York samidi hann magnaða bók: Sfcáld í New York, bók sem er fuil af véladyn og ótta, í fáum orðum sagt andiúð á veröld stórborgarinnar og þrá til hins kyrrláta og eðlilega lífe Spánar. Lorca settist að í húsi föður síns í nágrenni Granada. Þar lauk hann við leilkrit, sem hann hafði byrjað á í New York. Þetta leikrit nefnist Skósmiðskonan undursamlega. Og eftir að hann hafði gengið frá Skósmiðskon'unni til sýn- inga í Madrid, það var árið 1930, snýr hann sér í alvöru að leikritagerð og skrifar hvert leikritið öðru stórbrotn- ara. Nægir að netfna BLóð- brúðfcaup og Hus Bernörðu ALba. Nú er verið að sýna Skó- smiðskonuna undursamlegu, í Baroelona. Þetta er gáskafull- ur gamanleikur, ákaflega lit- ríkur og myndrænn, - eins og aílt sem Lorca hefur samið. Þeir sem leika aðal'h/Luitverkin eru Guillermo Martin (skó- smiðurinn) og Aoruparo Soler Leai (skásmiðskonuna). Leiknum er stjórnað af Este- ban PolLs. Ég veit ekki hvort það hefur neinn tilgang að nefna fleiri nötfn. Nöfn aðal- leikendanna og stjórnandans eru líklega ekki mörgum kunn á íslandi, hvað þá önn- ur smaerri. Ég held að þessi tveggja þátta leikur myndi fara vel á iislen^íku leiksviði, að minnsita kosti betur en Blóð- brúðkaiup hér um árið. Þótt auðsýnilega hafi verið vand- að til þeirrar sýningar, og allir hafi gert það sem þeir gátu til að lyfta henni, verð ég að segja að hún var Þjóð- leikhúsinu ofviða. Það er ekki iitill vandi að ílytja Spán inn á íslenzkt leiksvið, og þeim sem gera tilraun til þess er vorkunn. En hér er kominn leikur, sem ég hedd að við ráð um við. Hann væri meira að segja 'tilvalinn til að ferðast með um landið. Það er af hon um smáibæjarkeimur, og ekki færi það illa á íslandi? Mikil unun var að horfa á hvernig leikararnir spænsku gerðu þennan stutta leik ef tir- minnilegan. Leiktjöldin voru svo faileg, og svo mikið sam- ræmi yfir allri sýningunni, að það var erfitt að fara atfitur út. Hvers vegna fékk maður ekki að vera ofurlítið lengur í þessu litla spænska iþorpi? Það var svo vinalegt og ham- ingjusamt. Ofit er því haldið fram að spænskir leikbúsgestir séu gjarnir á að JLeygja rusli og öðrum öþverra í leikendurna, og gera hávaða, ef þeim lífcar ekki sýningin. Kannski hefur öll'um fallið þetta leikrit vel? Leikbúsið var íullt af snyrti- legu fólki, sem klappaði mikið að sýningu lokinni. Það var lífct og í ísLenzfcu leifchúsi. II Eitt kvöidið las skáldið Antonio Pereira upp ljóð sín í lítilli stofu í Háskólanum í Barcelona. Ég hatfði áhuga á því að vita hve margir nem- endur skólans kæmu til að hlusta á sfcáLdskap. Þeir reynd ust vera ellefu, aðrir viðstadd ir voru vinir skáldsins og há- skólakennari, sem kynnti skáldið fyrir áheyrendum. Pereira var vel klæddur, las sín katalónsku ijóð hægt og skýrt. Hann sat í kennarasfól. Á veggnum fyrir ofan hann var árituð mynd af Franco og krossfestur Kristur. Þegar skáldinu var mikið niðri fyrir var líkt og mynd þjóðarleið- togans skylfi, stuttar hending- ar ljóðanna voru þrungnar spennu, og allt í einu lengdust hendingarnar svo mikið að þegar skáldið hafði lokið ljóð- inu, neyddist hann til að fá sér vatn að drekka. Ekki vín. Þetta minnti mig á þegar járn brautarlest fer skyndilega, og að öllum óvörum, inn í iarð- göng, og allir bíða með önd- ina í hálsinum eftir því að aftur birti. Svo birtir aftur og nýtt landslag tekúr við. Avilahliöið, Fueblo espanol. Garcia Lorca in í tilefni heimssýningarinnar 1929, var sett upp í Barcelona þorp eða byggð, sem kallast Pueblo espanol. Tilgangurinn var að sýna sem flestar hliðar spænskra þorpa og mannlífs á Spáni. Einkum hefur þetta þorp gildi fyrir þá sem gaman hafa af byggingarlisit ýmiskon ar og þjóðaminjum. Þeir sem koma i garðinn hafa tækifæri til að sjá fólk að vinnu sinni. Þetta fólk fæst við allskyns listiðnað, prentun, leirkera- smíði, silfursmíði og býr til iíkön af glæsilegum skipum fortíðarinnar. í stóru safnhúsi eru til sýn- is fjöldinn allur af gömlum munum, og þar hefur verið komið upp stofum, sem vitna um lif fólksins í ýmsum lands hlutum Spánar á öllum árs- tímum. Torgin úti fyrir eru einkennandi fyrir ýmsar borg ir og héruð; það er ódýrt að ferðast um Spænska þorpið, miklu ódýrara heldur en að þenjast um allar trissur með járnibrautum eða flugvélum. Það ætti iþess vegna að vera skylda allra, sem aðeins koma til Barcelona, að fara í. Spænska þorpið. Með því kynnast þeir ýmsu, sem ekki er auðvelt að sjá nema leggja upp í ferðalag enn lengra ?uð ur á bóginn: til hins spænska Spáns. Barcelona er katalonsk borg, og að ég held meira en það. Hún er heimsborg, og sem slík einstök. Ef hún líkist nokkurri annarri borg, þá er það kannski París. Spænska þorpið er í Mont- juich eins og Þjóðarhöilin, sem geymir hin undursam- legu listaverk. Við erum stödd I klausturgarði, en ég h«f gleymt að hlusta á leiðsögu- manninn eitthvað var hann vist að tauta um að svona klausturgarðar væru einkenn- andi fyrir Katalóníu. Ég var að horfa á hinar fagurlega skreyttu súlur. Siðan héiduim við út í and- vara kvöidsins. Það var geng ið eftir mjóum stág, meðfram honum voru há tré; ég hafði á tilfinningunni að vera kom- inn inn í eyðiskóg. Mér fannst ég vera á gangi í einhverju gömlu málverki eftir ókunnan meistara. En allt í ein«u er ég aftur staddur í hinu lífræna og glaða Spænska iþorpi. Þetita var í byrjun nóverniber, og ég fann að það var farið að kólna í Barcelona. Á leiðinni hingað hafði ég hitt mann, sem var áhyggju- fuilur yfir kuldanum í Barce- lona. Það er kalt á Spáni núna, sagði hann. Ég sagði honum að heima hjá mér á íslandi væri frost. Hann varð næstum því að engu. Honum þótti nóg um kuldann í Barce lona. Veðrið var eins og á ís- lenzkum sumardegi, björtum og heitum sunnudegi. Þegar gengið er gegnum Avilahliðið, inngang Spænska 'þorpsins, þá er maður kom- inn til annars lands. „EFTIRHERMURNAR ERU MEST ÁBERANUI" — segir Halldór Haraldsson, píanoleikari um nútímatónskáldin í viðtali við Hforgunblaðið tJNGDR islenzkur pianóleikari, Halldór Haraldsson, lék fyrir dtyrktarfélaga Tónlistarfélagsins »1. mánudiags- og þriðHudags- kvöld. Þetta voru fyrstu opin- beru tónleikar Halldórs hér í borginni, en undanfarin þrjú ár liofur hann verið við nám í Eng- landi, og lauk þaöan burtfarar- prófi síð'astliðið' vor. Blaðamaður Mbl. hafði viðtal við Halldór fyr- ir skömmu og ræddu þeir m.a. um námsferil hans, framtíðar- áætlanir og afstöðu til nútíma- tónlistar. Halldor er 28 ára gamall Reyk- Tíkingur og eru foreldrar hans Haraldur Halldórsson og Fríða Gisladóttir. — Hvenær byrjaðir þú tónlist •rnám Haiidór? — Ég var 7 eða 8 ára gamiall þegar óg byrjaði í undirbúnings- deild Tónllistarskólans í Reykja- vík, og var hjá Heinz Edelstein í tvö ár. Síðan lagði ég sérstak- lega sitund á píanóleik hjá Rögn- valdi Sigiu-jónssyni, Árna Kristj ónssyni og Jóni Nordail. Tónfræði og hljómfræði lærði ég hjá dr. Róbert A. Ottóssyni. Ég lauk burt fararprófi frá Tónlistarskólanum í píanóleik árið 1960 og hugðist (ara strax tid framhaldsnáms er- lendis, en varð fyrir því áfalli að bandáribrjóta mig og það var ekki fyrr en haustið 1962 að óg fór til London og flékk inngömgu í Royal Academy of Muisc, sem er helzta tónmenntastwfnun Eng lands. Tónlistarnámið hjá mér hérna heima var ekki óslitið, þvi ég var einnig í Menntaskólanum og fóll heilt ár úr hjá mér í Tón- listarskólanium auk hluta úr öðr- um árum, — Hvað getur þú sagt mér um námið í Englandi? — Ég lagði stund á tvær aðal- námsgreinar, píanóleik og tón- smíðar, en tók einnig tónlistar- sögu og tónheyrn. Kennari minn var Gordon Green, sem verið hef ur kennari margra ágætra píanó leikara í Englandi, þa er helzt að nefna John Ogdon. Námsskrá skólans er sikipt í 5 stig og var ég settur á annað stig eftir að hafa tekið inntöku- próf. Það er venja að útlending- ar séu settir á annað stig, hversu langt, sem þeir eru komnir á menntaihrautinni. Kennt er eftir strangri námisskrá, og er nem- andanum alltaf ljóst hvaða þætt- ir eða námsgreinar fylgja hverju stigi. Þetta er mjög hagkvæmt, og væri það mjög þægilegt fyrir nemendur, ef sliku kerfi væri komið á við tónlistarskólana hér. Tónlistarsagan er kennd í fyrir- iestrafiormi, engin próf eru gefin öðrum en þeim, sem hafa hana sem aðalnámsgrein, en sérhverj- um nemanda skólans er skylt að sækja minnst 75% af fyrirlestr- unum. — Þú lagðir einnig stund á tónsmíðar? — Ég hef lengi haft áhuga á tónsmíðum, og þar sem sérhver nemandi verður að hafa tvær að- alnámsgreinar í R.A.M. þá ákvað ég að taka þessa námsgrein jafn- framt píanónáminu. Ég skrifaði nokkur verk, þ.á.m. píanosónötu, strengjakvartett, verk fyrir strengjahljómsveit og sextett fyr ir píanó og blásarakvintett. — Hefur eitthvað af verkum þínum verið flutt erlendis? —Strengjakvartettinn var flutt ur innan skólans og í ráði var að píanó-sextettinn yrði einnig ilutt ur, en af því varð þó ekki. — Hvaða áhrifa finnst þér gæta í tónsmíðum þínum?" — Verkin eru eðlilega mis- munandi, en líklega eru auð- heyrilegust á'hrif frá Bartok, Stravinsky, Messiaen og jafnvel Mahler. — Hver er skoðun þín á fram- úrstefnum í tónsmíðum? — Ég þykist vita, að hinar ýmsu stefnur eigi eftir að láta margt gott af sér leiða. Ég er einnig sannfærður um, að mörg niútómatónskiáLd hafa góðar hiug- myndir og hafa nú þegar samið góðar tónsmíðar, en mér finnsit mest bera á eftirhermunum, sem reyna eftir fremsta megni að telja sjálfum sér og öðrum trú um, að þeir hafi eittíhvað merki- legt að segja. Áður fyrr var það þörtf og innlblæstri, og síðar, þeg- þannig, að tónskáldin skrifuðu af ar verk þeirra höfðu verið rann sökuð, var hægt að setja ákveðn- ar reglur. Nú virðist þetta hafa snúist við, tónskáldin setja upp ákveðnar reglur og vinna síðan í blindni eftir þeim. í stuttu máii: áður voru reglurnar af- leiðing verkanna, en nú eru þær orðnar að orsök. — Hvenig er tónlistarlifið í R.A.M.? — Það er mjög fjölbreytt. í skólanum eru milli eitt og tvö þúsund nemendur. Þrjár fullstór ar sinfóníu hljómsveitir eru starf andi í skólanum 6g mikið er um h'ljómleikahald. í skólanum er mikill áhugi fyrir nútíma tónlist Framhald á bls. 21 Halldór Haraldsson píanóleikari

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.