Morgunblaðið - 23.09.1967, Side 8

Morgunblaðið - 23.09.1967, Side 8
8 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 23. SEPT. 1967 „Yfirlýsing tékkneskra rithöfunda til almennings í heiminum" Felur í sér fjöldaáskorun tékkneskra menntamanna um aðstoð frá Vesturlöndum SVO virðist sem stórá<rekstra sé að vænta milli tékkneskra menntamanna og leiðtoga kommúnistaflokksins þar í landi. 183 rithöfundar, 69 myndlistarmenn og mynd- höggvarar, 21 úr hópi kvik- mynda- og sjónvarpsmanna og 56 vísindamenn og aðrir menntamenn í Tékkóslóakíu hafa látið frá sér fara mjög eindregna áskorun, þar sem skírskotað er til almennings- álitsins í heiminum, um að styðja þá í baráttu þeirra fyrir tjáningarfrelsi. í áskoruninni, sem nefnist „Yfirlýsing tékkneskra rit- höfunda til almennings í heiminum" og smyglað var út úr Tékkóslóvakíu fyrir skömmu, er tekið svo afdrátt árlaust til orða og þar kem- ur fram slík gagnrýni á leið- toga kommúnistaflokks lands ins, að mikla athygli hefur vakið. Leiðtogum flokksins er þarna meðal annars borið á brýn að hafa látið fram- kvæma „galdraofsóknir með dæmigerðum fasistískum blæ" og að hafa beitt „ógn- araðgerðum af hálfu ríkis- valdsins" gegn rithöfundum. Það vekur og einnig mikla athygli, að þeir, sem undir yfirlýsinguna skrifa, taka það fram, að þeir séu flestir kommúnistar og marxistar og bendir það til þess, að mikið djúp hafi myndazt milli flokksins annars vegar og menntamannastéttarinnar í landinu hins vegar. í yfirlýsingu sinni skora Spáni, herræði í Grikk- landi, kynþáttamismun í Bandaríkjunum og hafið til- hneigingu til þess að líta fram hjá því, sem gerist þar, sem þér bindið vonir yðar við." Yfirlýsingin fer hér á eftir í heild: Rithöfundurinn Ladislav Mnacko var sviptur hinum tékkneska ríkisborgairarétti sínum fyrir aS gagnrýna rík- isstjórn lands síns fyrir stefnu hcmiar gagnvart ísrael í deil- um þess við Araharíkin. hinir tékknesku mennta- menn einkum á vinstri sinn- aða menntamenn á Vestur- löndum að ljá sér stuðning, á þá, „sem enn hafi alið hættulegar tálvonir um lýð- ræði og frelsi í hinum sósíal- istísku ríkjum, sem mótmæl- ið bandarískum manndráp- um í Víetnam, fasisma á Hafnarfjörður Afgreiðslumaður .óskast um næstu mánaðamót. NÝJA BÍLASTÖÐIN H.F. Laus staða Sendiráð Bandaríkjanna vill ráða góðan ensku- mann, sem er kunnugur íslenzku stjórnmála- og atvinnulífi. Há laun og góð starfsskilyrði. Um- sækjendur tali við Mr. Sampas í síma 24083. Til sölu önnur hæð í nýlegu húsi við tvær fullgerðar breið- götur í Austurborginni. Grunnflötur 270 fer- metrar sinnum 3.10 undir loft. Laus með 6 mánaða fyrirvara. Sérlega góður verzlunarstaður. Tilboð sendist afgr. Mbl. fyrir 28. sept. merkt: „45". „Tékkneiskir .rithöf.undar, með limiri Sambamáis tékfcneskra rit- höfunda og þátttakendur í VI. þirngi tékikneskra rirtlhöfunda, sem íór fram í Prag 27.—29. júní 1967 áaamt undirrituðum tékk- neskum listamönnum, vísinda- mönnum og menntamönnum súna sér til almennings og rit- höfunda alis hins frjálsa lýð- ræðisliega heims með brýnni ásfcorun um hjiáilp til bjargar andlegu frelsi og grundvalla.r- réttindum sérhvers sjálfstæðs lisrtamanns, sem (hótað er ógnar- aðgerðuim aÆ hálfu ríkisvalds- ins. Á meðan þing vort stóð yfir og srtrax á eftin komst á ástand, sem vér getum ekki og m«gum ekki láta liggja í þagnarigildi nema vér vi'ljum gerast sek um sivik við oss sj'álf. Á þinginu kröfð'umst vér ótakmarkaðs mál frelsi* í hugsun og í sköpun, sem ekki væri heft af neinu né neinum, en þetta álítum vér auigljós réttindi sérhvens lista- manns í lýðræðislegu og rnjann- úðliegu ríki. Vér báðuim um, að pólitúsk ritsikoðun yrði felld niður, flurtt- um áskoranir gegn Gyðingaand- úð og kynþáttaihatri í hinni op- inberu stjórnmálastefnu' lands vors í samskiptum þess við ísrael, gegn ofisóknunum gegn sovézka ri'tlhöfundinum Solzhen- ytsyn, gegn því, að mannlegri virðingu verði misboðið nokk- uns staðaar og af nokkrum, gegn takmörkunum á rétrtind-um ein- stakilinigsins í voru eigin föður- landi, að stöðuigt verði haldið áfram í lýðræðis- ag mannúðar- átt í opinberu lífi og menningar- málum Tékkóslóvaíkíu: Því að þetta eru þau vandamál, sem liggja þunigt á herðum vorum og valda kvíða á meðal vor. Allinr þeir, sem héldu uppi þessum kröfum, sem hafa verið samkvæmt vorri skoðun hinir harðsióttu fjársjóðir menningair- þjóða fré því á dögum frönsku og handarísku byltinganna, voru þegar í srtað bonnir sökum á hrottalegan hátt, sem ekki á sér fordæmi, aif fulltrúum ríkis- valdsins og þá einlkum hins ráð- andi flokks fyrir srtarfisemi gegn ríkinu og fjandsamlieg mark- mið. Fulltrúar flokksins hafa á samvizkulausan hártt haÆt atf- skipti af kosningu ráðs vons og fyrirskipað beinlínis að strikaðir yrðu úit í fyrstu 12 en síðan 4 nöfn kjarfcmestu fél'aga vorra á fra'mboðislistanum. Þeir hót- uðu að þagga niður í þeim og hinir síðarnefndu vonu síðan settir undir l.ögregluieftirlirt og komið í veg fyrir útgáfu verka þeirra. Þieir hafa sætt ofisóknum, og eiga á hættu að missa lílfs- viðunværi sitt og að vierða svipt- ir persónufrel&i. Galdraofisóknir með dæmigerðum fasistískum blæ hafa verið hafnar gegn gjör vallri ritlhöfundas'tétt Tekkösló- vafcíu og ályktanir eru lesnar fyrir verkamainnastéttinni, sem nota á gegn andlegum leiðtogum hennar sjálfrar. Þein, sem eru í hópi vorum, eru að miklu leyti marxisrtar og kommúniistar og yfirgnæfamidi meirihluti vor er ekiki samþykk- ur hinni kaipitalistisku efnaihags- og þj'ó'ðtfélags'skipan og eru ein- dnegnir srtuðningismienn sósíalim- ans. Bn vér erum fylgjandi sönnum sósíalisma, „Iheimsiveldi frelsisins" eins og Marx lýsti yfir en ekki ógnairstjórn. Þess vegna mórtmælum vér og hvetj- um til þess að vera á varð- bengi. Það er skoðun vor^ eins oig Emersons, að einungis sá, sem er sjiálfstæður í skoðun, geti kallað sig mannlega. venu, eins og Sartne, að ritlhöfuindnurinn beri ábyrgð á þróun samtíma síms. Vér álítuim eins og mesti gagn- rýnandi á meðal vor, F. Salda, •að ekkierrt þjóðfélag og engin stétt geti keypt hjarrtað í sönnu skáldi og að sikáiLd byrji fynst að vera til, þar sem andstyggi- legur flokksfélagi hætitir. Það er sannfæning vor eins og hans, að hið pólitíska venkefni ritthöfuindar felisrt í andsitöðu hans við einhliða pólitíska kynningu, að honum beri að verja mannleg viðhorf gagnvart atvinnustjórnmálamönnum og alhliðleika mannleg.s anda gegn flokkseinræði, að hann verji föðurland sitt fyrir flokknum og mannúðina fyrir þjoðarriemib- ingi. Vér erum nú minntir með ruddalegum hasitti á hin sígildu orð Karel Capieks, að sérflwer Bílskúr - 3ja herb. íbúð Upphitaður bílskúr við Laugarásveg til leigu frá 1. október. Á sama stað er til leigu 3ja herb. íbúð með sérinngangi, frá 1. des. Tilboð merkt: „46" sendist Mbl. fyrir þriðjudag. Th&imvfian EINANGRUNARGLER Æ^ kt>'' ÞÉR FÁIÐ EKKI ANNAÐ BETRA! EGGERT KRISTJÁNSSON & CO HF. HAFNARSTRÆTI 5 - SiMI 11400 Stalinistinn Antonin Novotny er enn við völd í Tékkósló- vakíu. ógnarstjórn snýst fyrst af 811« gegn frj'álslhuga mienntamönnum og að hún beitir ógnarvaldi sínu til þesis að hafa áhrif á síkoðanir fólks. Fyrir meira en 30 árum lýsti dr. Bdward Benes því yfir, að friðurinn væri ódeilanlegur. Vér kunnum nú að hafa vissan rétt á því að minna veröldina á það, að frelsi og menning enu einnig óaðgneinanleg. Verið svo vinsamleg að sv.ara eikki stutt- aralega, að sérhver mótmæli séu tilgangislaus, sökum þess að hjiálpa þeim, sem lifa í ólýð- frjálsu ríki, sé aðeins siðferðis- legur stuðningur og því til einskis. Því að vér spyrjuim, hver beið hænri hlut, hver var það, sem sigraði — Voltaire eða Lúðvíik XVI; Victoir Hugo eða Napoleon III; Emile Zola eða franska herforingjaráðið; Thom- ais Mann eða Hitler; Meierdhold eða Stalín? Það sem vér. óskum eftir nú er ekki aðistoð stór.velda, heldur skýr samsrtaða og stórlhuigur. Mótmælið. Nú er um neyðar- 'hjálp að ræða.. Krefjist réttair til málfrelsis og til þess að gagn- nýna og að endir verði bundinn á pensónulegar ofsóknir. Og fyr- ir allan mun, genið þetta eink- um þér vinstri sinnaðir mennrta- menn á Vestuirlöndum, sem enn alið hættulegar rtálivonir um lýðræði og fnelsi í hinum sósial- istisku ríkjum, sem mótmælið bandianískum manndrápum í Víetnam, fasisma á Spáni, her- ræði í Grikklandi, kynþáttamis- munun í Bandaní'kjunum og hafið tiilhnieigingu til þess að líta fram hjiá því, sem gerist þar, sem þér bindið vonir yðaT við. Vér beinum áskorun vorri til Artihur Milllens og John Stein- bedks; vér óskum efitir hijálp Jean Paul Santnes og Jacques Préverrts; vér terjum nauðsyn- legrt að ná sambaindi við Beirt- rand Russel og John Osiborne; vér álköllum Heinridh Böll og Gúntlher Grass, Peter Weiss og Alberto Moravia; vér erum að reyna að na sambandi við hina savéziku vini oktoar, sem hafla sannað virðingu sína fyirir fneis- inu: Ilya FJhrenbung (nú látinn, atihugasiemd Mbl.), AiLexander Solzeny.tsin, Jovgenij Jevit.u- senko, Alexander Voznecenzki; vér l'eitumsi eftir að hafa sam- band við alla ritihöfunda alls hins frjiál'sa hekns. Verjið lýðræðið. Verjið frels- ið. Leyifið ebki að sjálfistæði mannssiál'arinnai- bíði lægri hluit fyrir ógnanstjórninni. Og verið minnug þess, að tjláningarfrelsið er ekki aðeins yðar eigin sið- ferðiileg krafa og það að glata því á meðal yðiar sjáifra eða annarra jafngildir því að brenni merkja sjálfa yður með merki ánauðairinnar. Jdhn Fitzgerald Kennedy var ákveðinn í „að greiða hvaða verð, taka á sig hvaða byir.ði, þola hvaða þriaurt, styðija Ihvaða vin og snúast gegn hvaða óvini, til þess að tnyiggjia ldtf og siguir frelsisins." Þessa miklu trúair- jiátningu viljum vér niita með logastöfum reiðinnar á skjöld hinnair ósjöfnu banáttiu vorriar og undir merfci hennar senda áslkonun vora til sálar og $am- vizku gjöirvalls Ihieimsins."

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.