Morgunblaðið - 23.09.1967, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 23.09.1967, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 23. SEPT. 1961 - GALDRA LOFTUR Framhald af bls. 15 af göldrum hans, er hann missti hníf sinn ofan í snjóinn, er hann hafði skorið þrúguna af öðrum fætirauim, og kól því til skemmda á þeim fætinum, sem hann náði ekki þrúgunni af. Um sefilok Lopts segir Gísli eptir sögn Péturs prófasts, að hann hafi verið fenginn til gæzlu síra Halldóri Brynjólfs- syni, síðar biskupi, og hafi hann látið hraustan karlmann gæta hans vandlega, en það hafi verið um haustið, er prófastur var ekki heima og veðUr gott og lygnt, að fylgdarmaður Lopts lét það eptir honum að róa á sjó út og hugði ekki saka, en er skammt var komið frá landi, hafi Loptur steypt sér útbyrðis, er minnst varði, og ekki skotið upp síðan. í þessari sögu er ekkert minnzt á gráu og k>ðnu höndina, er átt hafi að grípa Lopt, en þar er samt bætt við, að þetta hafi borið upp á sama daginn, sem Loptur hafi veðsett sig fjand- anum haustið áður í Hólaskóla. Og er þá lokið aðalatriðunum í sögnum Péturs prófasts á Víði- völlum um Galdra-Lopt, er Gísli Konráðsson hefir skrásett. III. Nú er þá eptir að vita, hvað HÓTEL BORG- ekkor vlnsœía KALDA BORÐ kl. 12.00, elnnlg olls- koaor heitir réttir. Fjölbreyttur matseðill allan daginn alla daga. Haukur Morthens og hljómsveit skemmta. Opið í kvöld til kl. 1. með sönnu sagt verður um þennan nafnkunna Galdra- Lopt, hverrar ættar hann var, og hvar hans sé getið í áreiðan- legum, sannsögulegum heimild- arritum. En það er alls ekki svo aUiðgert að dreifa því myr'kri, er hvílt hefir hingað til yfir ætt- erni og æfiferli þessa unga galdramanns, og er ekki unnt nema að nokkru leyti. En þá er að tjaida því, sem til er. VörðufeH er bær vestur á Skógarströnd. Þar búa vorið 1708 Þorsteinn Jónsson fálka- fangari, þá talinn þrjátíu og þriggja ára gamall, og kona hans Ásta Loptsdóttir, fjörutíu og þriggja ára, en börn þeirra eru Solveig þriggja ára og Lopt- ur eins árs. Þessi ársgamli drenghnokki er einmitt Galdra- Loptur, og er hann því ef- laust fæddiur þar á Vörðufelli árið 1702. En ætt Þorsteins fálkafangara er kunn, því að hann var son Jóns Péturssonar fálkafangara í Brokey (f 1672) og Dróðir saimÆeðra Benedikts föðurbróður Boga gamla í Hrappsey (t 1803). Hafa þeir Bogi og Galdra-Loptur því verið bræðrasynir. Er það Brokeyjar- og Hrappseyjarkyn alþekkt,. og óþarft að rekja það hér nánar. Var Þorsteinn fálkafangari tví- kvæntur, og hefir Ásta, móðir Lopts, verið fyrri kona hans. En það er dálítið einkennilegt og eptirtektarvert, að í öllum ætt- artölum, er eg þekki, eæ fyrri kona Þorsteins hvergi nafn- greind, alstaðar eyða fyrir nafni hennar, og barna þeirra ekki getið, en þó ekki sagt, að þau hafi verið barnlaus. En síðari kona Þorsteins er alstaðar nafn- grein, og börn þeirra talin vendilega. Finnst mér sú getgáta liggja allnærri, og vera allsenni- leg, að þeim, sem fyrsfcur ritaði um afkomendur Jóns Pétmrsson- ar í Brokey, er líklega hefur verið einhver þeirra, hafi verið fulikunnugt um, að Galdra- Loptur var sonarsonur Jóns, en ekki viljað láta þess getið, þótt lítill sómi að slíkum herra í ætt- inni, og látizt því ekkert vita um fyrtri konu Þorsteins og börn þeirra. Nú mun engum minnk- un þykja, að frændsemi við Galdra-Lopt. Ásta, fyrri kona Þorsteins, mun hafa andazt, þá er Loptur, son þeirra, var á barnsaldri, og það er að minnsta kosti vist, að Þorsteinn bjó ekki lengi á Vörðufelli, hefir líklega fkitt þaðan, þá er Ásta kona hans BÚÐIN • • IKV0LD KVEÐJUDANSLEIIOJR TVÆR VINSÆLAR HLJOMSVEITIR BENDIXog FJARKAR leika og syngja. Komið tímanlega og tryggið ykkur miða. BENDIX BÚÐIN FJARKAR JAMES BOND FJames Bond 'tY IAN FIEMING ' WUWING BY 40HN McLOSKY *- IAN FLEMING Það eina, sem Bond hugsaði um, var aS halda eftirförinni áfram. Ilonum hafði tekizt vel við að pera sportbílinn ófæran til áframhalds í leiknum ...... — Mér þykir þetta ákaflega leitt. Hérna eru þúsund frankar — það ætti að nægja fyrir viðgerðinni. — Mér væri mikil ánægja af því að sjá yður aftur á bilnum en ég þarf að komasi á ákvörðunarstað fyrir kvöldið .... — Ó nei! — Ég þarf einnifr að komast leiðar minnar fyrir kvöidið — til Genf. Ég verð að komast þangað. Þér gætuð ekið þangað á tveim stundum. Viljið þér? — Gerið það fyrir mig ........ andaðist, og ef til vill, hæt.t búskap um sinn. Er því alls ekki ósennilegt, að Loptur hafi þá verið tekinn til fósturs af í>or- móði skáldi, er þá (um 1710) hefir líklega verið kominn í Gvendareyjar, en þær eru í sama prestakali sem Vörðufell. Að sú sögn sé sögulega rétt, má með- al annars ráða af því, að Þor- móður var ekki að eins haldinn kraptaskáld, og trúði því sjálf- ur, heldur var hana einnig mjög hjátrúarfulluir, og fór með kukl og þótti fremur meinsamur. Hjá Þormóði var því gott tæki- færi fyrir námfúsan pilt, eins og Lopbur hefix eflaiust verið, að kynnast alls konar kukli og hjá- trú, og karl liklega ekki sparað að fræða hann um slíka hluti, en sú fræðsla fest rætur hjá unglingnum, og því hafi farið sem fór fycir honuim. Er og sagt, að Þorrnóður hafi haft miklar mætur á LoptL [Gísli Konráðsson segir, að Þormóður hafi ort þessa vísu, ©r hann fré*.ti andlát Lopts: Á hugann stríðir ærið opt óróleiki nægur, síðan ég missti hann litla Lopt, er löng mér stytti dægur. Sennilegt er — og vísan ber það enda með sér, — að Þormóður hafi ort hana, þá er Loptur fór frá honum (í skóla?), og hafi karli leiðst á vetrum, er drengurinn var farinn. Mun Loptur og ekki hafa dvalið langvistum hjá Þor- móði upp írá þvi]. Að vísu eru ekki sannsögulegar heimildir fyrir því, að Loptur hafi verið í fóstri hjá Þormóði, en þótt svo hafi ekki verið, þá gat Loptur hafa kynnzt honum í æsku sinni og lært hjá honium frumatriði kukls og kynngi, þar sem þeir hafa verið samsveitis. Annars er ekkert með vissu kunnugt um uppvöxt Lopts, eða hvar hann hafi lært undir skóla — ef til vill hjá Hann«si prófasti Hall- dórssyni í Reykholti (t 1731) — en það er víst, að hann gekk í Hólaskóla, og mun hafa komið þangað 1716, fjórtán ára gamall. Er ekkert ósennilegt í þeirri sögn, að Þormóður hafi komið honum þar í skóla sakir vin- fengis við Stein biskup, þá er hann var prestuæ á Setbergi. Á fyrstu ár.um Steins biskups á Hólium lærðu einmitt ým,sir pilt- ar úr Snæfellsnessýslu norður í HóHaskóla, og hefir það einmitt verið sakir kunnugleika við Stein þar ísýslu. Veturinn 1714- 1715 voru t.d. í Hólaskóla fjórir piltar úr Snæfellsnessýslu: Halldór Brynjólfsson (síðar biskup^ Sigurður Vigfússon sterki „íslandströll" (síðar skóla- meistari og sýslumaður í Döl- um), Þorvarður Bárðarson (síð- ar prestur að Felli í Sléttu- hlíð) og Pétur Einarsson (síð- ar prestur í Miklholti). Það var því ekki nema eðlilegt, að Loptur væri þangað sendur, en ekki í Skálholtsskóla, og hafa sömu ástæður verið til þess, eins og hjá hinum, er á undan voru þangað komnir: vinátta og kunningsskapur aðstandenda þeirra við Stein biskup. SAMKOMUR Bænastaðurinn, Fálkagötu 10. Kristilegar samkomur sunnu daginn 24. sept. Sunnudags- skóli kl. 11, almenn samkoma kl. 4. Bænastund alla virka daga kl. 7 e. h. K.F.U.M. Almenn samkoma í húsi fé- lagsins við Amtmannsstíg annað kvöld kl. 8,30. Bjarni E. Guðleiísson, cand. agric, talar. Allir velkomnir. Hjálpræðisherinn. Sunnud. kl. 11, helgunar- samkoma. Kl. 4 e. h. útisam- koma (ef veður leyfir). kL 8,30 e. h. Hjálpræðisherssam- koma. Yngri hermennirnir hafa sérstaka dagskrá. Kapt. Aasoldsen og Auður Eyr Vil- hjálmsdóttir. Mánudagur kl. 4 e. h., heimilissamband. Allir velkomnir.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.