Morgunblaðið - 10.01.1968, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 10.01.1968, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 10. JANÚAR 1968 13 Jón Helgason sfórkaup- maður — Minningarorð í DAG verður gerð í Kaupmanna höfn bálför Jóns Helgasonar stórkaúpmanns, verksmiðjurek- anda og glímukappa. Ég hitti hann síðast á götu í Höfn í nóv- ember s.l. Þrátt fyrir sín 83 ár að baki gekk hann beinn og vasklegur á a'ð líta, þessi aldni íþróttafrömuður og kempa, sem örlögin höfðu skákað á ýmsa lund, en aldrei mátað. Hann bað að heilsa vinum sínum heima á íslandi — og svo kvöddumst við þéttu og hlýju handtaki í hinzta sinn á þessum sólbjarta nóvem- bermorgni í kóngsins Kaup- mannahöfn. Þar lauk ævi Jóns Helgasonar, sem að mörgu var ævintýri lík, þann 4. janúar s.l. Hann var sáttur við örlög sín, sáttur við guð og menn. Mundi þá ekki mega segja að sá maður hefði heilum vagni heim ekið? Þegar Jón Helgason var 15 ára gamall nor'ður í Þingeyjarsýslu sagði læknir honum að hann myndi aldrei verða til mikilla líkamlegra átaka eða erfiðis- vinnu. Því olli kviðslit. Honum væri því hollast að læra ein- hverja iðn, sem hann gæti setið við. Jón Helgason ákvað þá að gerast skósmiður og hóf nám í þeirri iðngrein vestur á ísafirði En þá hætti lærimeistari hans við skósmfði og fór að búa inn í Djúpi. Fylgdi lærisveinninn honum eftir og var um eins árs skeið við búsýslu. En úr Djúp- inu lá leiðin aftur til ísafjarð- ar og þaðan að tveimur árum liðnum aftur norður til Akur- eyrar og Siglufjarðar, þar sem hann stundaði síldarvinnu og verzlunarstörf fram undir tví- tugsaldur. Á þessu tímabili varð Jón Helgason einn fræknasti glímumaður landsins. glæsimenni og hraustmenni. Svo lá leiðin út í löndin. Um íþróttaafrek Jón Helgasonar er ritað af Sðrum, sem betur þekkja til. En af þeim varð hann fræg- ur og ágætur. Hann gerðist íþróttakennari í Rússlandi zars- ins, varð þar auðugur maður, tapaði aleigu sinni í byltingunni, kom snauður maður til Kaup- mannahafnar árið 1920. Þar hóf hann sundkennslu, fór á verzl- unarnámskeið og sneri sér síðan að verzlun og verksmiðjurekstri. Á skömmum tíma tókst honum að veröa efnalega sjálfstæður að nýju og var síðan meðal bezt stæðu íslendinga í Danmörku. í Kaupmannahöfn tók Jón Helgason jafnan virkan þátt í félagslífi íslendinga í borginni. Hann átti sæti í stjórnum félaga þeirra og var stofnandi og for- maður deildar Slysavarnafélags íslands í Höfn. Öll mótaðist fé- lagsmálastarfsemi hans af óvenju legum ötulleik og félagsþfoska. Eftirlifandi kona Jóns Helga- sonar er frú Kristin Helgason listmálari, dóttir Guðmundar Bergssonar fyrrum póstmeistara á ísafirði, mikilhæf og góð kona. Heimili þeirra á Raadmands Steins Alle 17 var í senn glæsi- legt nútímaheimili og rammís- lenzkt. Þar ríkti gestrisni og höfðingsskapur, sem var hús- bændunum báðum eiginleg. Þau frú Kristín og Jón áttu einn son, Björn viðskiptafræðing, sem búsettur er í Kaupmanna- höfn, vel menntaður og duglegur maður. Jón Helgason var karlmenni í sjón 'og raun, mikill á velli, vel limaður og hress og reifur í framgöngu. Hann var frábær at- orkumaður, sem gekk æðrulaus að hverju starfi. Líf hans er glöggt dæmi um átök kynslóð- ar hans við stórbrotin verkefni og erfiðleika. Þessi kynslóð sigr- aðist á erfiðleikunum, brauzt úr sárri fátækt til bjargálna og mannsæmandi lífs. Þess njótum við öll í dag. Jón Helgason vann meginhluta ævi sinnar erlendis. En hann var einlægur Islendingur og vildi landi sínu og þjóð allt vel vinna. Heima í íslenzkri mold munu jarðneskar leifar hans og að lok- um hvila. Við Ölöf þökkum þessum horfna vini og fólki hans góð og gömul kynni, um lei'ð og við blessum minningu hans. Frú Kristínu og Birni syni þeirra vottum við einlæga samúð í sorg þeirra. S. Bj. JÓN Helgason, stórkaupmaður í Kaupma.mahöfn, lézt 4. janúar s.l., 83 ára að aldri. Hann var fæddur 11. september 1884 á Grund í Höfðahverfi í Suður- Þingeyjarsýslu. Foreldrar hans voru Helgi bóndi á Grund Helga- son í Vestari-Krókum Jónssonar í Þúfu, og kona hans, Sigurfljóð ljósmóðir Einarsdóttir Sörens- sonar, fædd á Granastöðum í Köldukinn. Það er ekki ætlun mín með lín- um þessum að rekja æviferil Jóns Helgasonar, svo margbreyti- legur sem hann er. Til þess skort ir mig kunnugleika. En mig langar til að minnast hans sem glímumanns með örfáum or'ðum. Jón mun hafa verið í hópi fremstu glímumanna sinnar sam- tíðar. Hann hafði alla þá eigin- leika til að bera, sem góðan glímumann má prý*ða. Hann fór ungur að árum að æfa glímu og náði þar mjög langt. Helztu glímubrögð Jóns voru: Krækja, klofbragð og sniðglíma. í íslands- glímunni 1907 var Jón meðal þátttakenda og var me'ð 15 vinn- inga (jafn Fjalla-Bensa), en fyr- ir ofan þá að vinningum voru aðeins Jóhannes Jósefsson og Emil Tómasson. Um þessar mundir fór mjög að kveða að Jóni á glímusviðinu. Hann réðst í för með Jóhannesi Jósefssyni, er hann fór í vík- ing við fjórða mann. Héðan héldu þeir fjórmenningarnir á brott í desembermánuði 1908, eftir að Jón hafði verfð þátttak- andi í grísk-rómverskri kapp- glímu í Báruhúsinu í Reykjavík. Jón Helgason sýndi glímu í þessum löndum: Englandi, Nor- egi, Danmörku, Þýzkalandi, Hol- landi, Austurríki, Ungverjalandi, ítalíu og Rússlandi. Árið 1909 sótti Jón Helgason um styrk til Alþingis, kr. 700.00, til að koma á stofn og starfrækja íþróttaskóla í Reykjavík, sem hefði orðið vísir að fyrsta íþrótta skóla landsins, en þessari um- sókn hans mun hafa verið synj- að. Hann var þá búinn að vera á íþróttaskóla í Edinborg og hafði þaðan lofsamlegan vitnisburð. Upp úr þessu fór Jón til Rúss- lands og kenndi m. a. lögregl- unni í Odessa íslenzka glímu. Þar giftist Jón rússneskri að- alskonu, sem hét Olga Olsofijeff, en móðir hennar var frönsk greifadóttir, de Gramond. Faðir hennar var rússneskur liðsfor- ingi, er starfaði hjá frönsku flotastjórninni. Þau 'skildu síðar. Þegar Jón var búsettur í Pét- ursborg, var hann gerður þar að kennara í leikfimi og sundi við herforingjaskólann í borginni. Loks var hann skipaður í sex manna nefnd, sem átti að hafa yfirumsjón með allri fimleika- kennslu í ríki Rússakeisara. Árin liðu og allt virtist leika í lyndi. En þá skall á heimsstyrj- öldin fyrri og loks leystist veldi keisarans upp innanfrá, og í ring- ulreiðinni náðu bolsévikar öllum tökum. Síðan fluttist Jón Helgason til Kaupmannahafnar. Þar fékkst Jón við verksmiðjurekstur og heildverzlun og kvæntist ís- lenzkri konu, Kristínu listmálara Guðmundsdóttur. Eiga þau einn son, Björn viðskiptafræðing, sem búsettur er í Kaupmannahöfn. Ég átti ekki því láni að fagna að hitta eða kynnast Jóni Helga- syni, þótt hugur minn hafi vissu lega staðið til þess. En það er ekki ofmælt, að minning hans verður í heiðri höfð af öllum þeim, er unna íslenzku glímunni, vegna þess brautryðjendastarfs, er hann vann á þeim vettvangi. Kjartan Bergmann Guðjónsson Matsveinar! Matsvein vantar á M/s Andvara frá Reykjavík. Upplýsingar í síma 33428. m VÉL FRÁ MANNHEIM Gerð D-232-12. HI.JÓÐLÁT — STUTT — LÁG — LÉTT — SPARSÖM — ÓDÝR — ÞRIFIN — MANNHEIM-verksmiðjurnar í V estur-Þýzkalandi hafa nú hafið smíði á nýrri V-byggðri, fjórgeng s diesel-vél með aflsvið frá 100 til 350 hestöfl. Vélin fæst með sex, átta og tólf strokkum, með eða án forþjöppu. Stimpilhraði við 1500 súninga er 6,5 ms. Meðalþrýstingur 6 til 9 kíló. Brennslunotkun 166 til 130 grömm á hestafls-klukku- stund. Eingöngu ferskvatnskæld. Ábyggð C kælar og síur. Bein innspýting. Sér strokklok með einum gas- og einum loftloka fyrir hvern strokk. Þrímálms-legur. Olíuba^sloftsíu. Bosch-brennsluolíukerfi með gangráð. 12 STROKKA VÉLIN ER 150 C ENTIMETRA LÖNG OG VIGTAR 1,5 TONN. FYRIR ÞA SEIV1 ÞURFA AÐ KOMAST ÁFRAM Komið, hringið eða skrifið. Talið við tæknifræðing um þörf yðar. Þetta getur verið aðalvél í smærri báta frá 10 til 70 tonna, eða ljósa- vél í stór skip, eða rafstöð á þurru landi, eða aflgjafi í stórar vinnu- vélar. Ódýrt afl og öruggt, án mikils hávaða. @0D <§i ©@ VESTURGÖTU 16. Símar 13280 og 14680. REYKJAVIK

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.