Morgunblaðið - 26.09.1968, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 26.09.1968, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLADIÐ, FIMMTUDAGUR 26. SEPT. 1968. ffl$t$tmM$ibib Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar RitstJ órnarf ulltr úl , Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar Askriftargjald kr 120.00 1 lausasölu. Hf Arvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Sigurður Bjarnason frá Vigur Matthías Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson. Þorbiöm Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Árni Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6. Sími 10-100. Aðalstræti 6. Sími 22-4-80. á mánuði innanlands. Kr. 7.00 eintakið. VIDRÆÐUR STJORN- MÁLAFLOKKANNA l/"iðræður stjórnmálaflokk- ™ anna um leiðir til lausn- ar efnahagsvandans hafa nú staðið um nokkurra vikna skeið og í yfirlýsingu, sem gefin var út í fyrradag, kom fram, að gagnasöfnun er enn ekki lokið. Hins vegar hefur það komið skýrt fram í yfir- lýsingum, sem flestir eða allir stjórnmálaleiðtogarnir hafa látið frá sér fara, að ríkur vilji er til þess að reyna til þrautar að ná samkomulagi um leiðir til þess að leysa hinn mikla vanda sem að þjóð inni steðjar. Það mun og vera vilji alþjóðar, að svo vel tak- ist til í þessum viðræðum. Ljóst er þó, að ekki eru allir aðilar á því að stuðla að þessari samkomulagsviðleitni. Kommúnistablaðið hefur hvað eftir annað skrifað um þessar viðræður á þann veg, að hugur þeirra, sem þar ráða, er öllum ljós. Kommúnista- blaðið hefur gagnrýnt þá á- kvörðun ríkisstjórnar að leggja á 20% innflutnings- gjald um sama leyti og við- ræðurnar hófust. Það var þó orðið öllum ljóst að gera varð ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir spákaupmennsku í kjölfar langvarandi við- ræðna stjórnmálaflokkanna og tryggja þannig, að ekki yrði gengið svo á gjaldeyris- varasjóðinn, að hann yrði upp urinn á skammri stundu. Kommúnistablaðið hefur einn ig gagnrýnt ferð Jóhanns Hafsteins til Sviss, sem bar þann mikilsverða árangur, að framkvæmdum við Straums- vík og Búrfell verður vænt- anlega hraðað mjög og bætir það að sjálfsögðu mikið at- vinnuástandið í landinu. Nöldur kommúnistablaðs- ins vegna þessa sýnir glögg- lega, að því er ekki mjög um- hugað um raunhæfar aðgerð- ir til þess að auka atvinnu í landinu. Loks fjargviðrast kommúnistablaðið nú mjög yfir því, að tveir embættis- menn og einn ráðherra hafa haldið utan til þess að reka erindi lands og þjóðar. Sýnir það upphlaup, að kommún- istablaðið notar hvert tæki- færi til þess að skapa tor- tryggni meðal fólks um góð- an vilja stjórnarflokkanna í þessum viðræðum. Málgagn Framsóknarflokks ins hefur verið mun málefna legra í skrifum sínum um við ræðurnar, en gagnrýnt, að gagnasöfnun skyldi ekki hafa lokið, áður en viðræðurnar hófust. í fyrsta lagi er ljóst, að svo mikið er komið undir síldveiðunum í sumar, að úti- lokað var með öllu að fá yfir- sýn yfir alla þætti málsins um það bil sem viðræðurnar hófust, og í öðru lagi mætti ætla, að stjórnarandstöðu- flokkunum þætti nokkur feng ur að því að fylgjast með gagnasöfnuninni og bera fram sérstakar óskir og ábend ingar í því sambandi. Þá hafa einnig heyrzt þær raddir í herbúðum stjórnar- andstæðinga að tilboð ríkis- stjórnarinnar um viðræður sýni, að stjórnin hafi gefizt upp, og þess vegna eigi hún að segja af sér, en starfa sem bráðabirgðastjórn um skeið. Þessi skoðun er fjarri öllu lagi. Stjórnarflokkarnir fengu endurnýjað traust þjóðarinn- ar fyrir rúmu ári og hafa meirihluta á Alþingi. Þeir eru reiðubúnir að takast á við vandann, en vegna þess hve hann er mikill hafa þeir talið eðlilegt að taka upp viðræð- ur og samráð við stjórnarand stöðuna um lausn hans. Sú afstaða er í alla staði eðlileg og heilbrigð og vafalaust í samræmi við vilja þjóðarinn- ar. Þess ber því að vænta, að þessar viðræður haldi á- fram í góðum anda og að ill- viljaðir menn láti af þeirri viðleitni að koma tortryggni og vantrausti upp milli manna. KOSNINGABAR- ÁTTAN í BANDA- RÍKJUNUM lZosningabaráttan í Banda- ¦** ríkjunum fer nú síharðn andi. Einna mesta athygli vek ur sú fylgisaukning sem Wallace fyrrum ríkisstjóri í Alabama virðist hljóta þessa dagana, og er hún vissulega uggvænlegt merki um við- horf almennings í Bandaríkj unum. George Wallace hefur á síðari árum orðið helzti tals maður afturhaldsaflanna í Bandaríkjunum, sem berjast gegn þeirri viðleitni að bæta hag blökkumanna þar í landi. Fari svo, að hann hljóti veru- legt fylgi í kosningunum verð ur það mikill álitshnekkir fyrir Bandarikin. Bandaríkin standa nú að mörgu leyti á vegamótum. .•»-; UTAN ÚR HEIMI Nýtt þýzkt „efnaliagsundur" 0 Nýtt >,efnahagsundur" er að gerast í Vestur- Þýzkalandi. Q Mikil gróska er í efna- hagslífinu, svo til allir hafa vinnu — samt er verðlag stöðugt. 0 Þetta er árangur bar- áttu ríkisstjórnarinn- ar, iðnrekenda og verka- lýðssamtakanna við að ha'da verðbólgu niðri. Vestur-Þýzkalaind er að sýna Bandaríkjunuim og um- heiminum í heild hversvegma það er hagstætt a«S berjast gegn verðbólgu. I dag er vestur-þýzka rnark ið ta'lið styrkasti gjaldmiðill heimsins. Allir vilja kaupa þýzku mörkin, og talað hefur verið um að hækka beri gengi marksins gagnivart öðr- um gjaldeyri. Á sama tíma hefur ný gróska færzt í vi'ðskiptalífið, eftir að dregið hafði úr efna- hagsþróuninni lítillega um skeið. Ekfeert virðist geta skyggt á áfraimhaldandi vel- megun. Afköst verksmiðjanna eru nálægt hámarki, hagnaður fer hraðvaxamdi, næga at- vinnu er að hafa. Þrátt fyrir þetta hefur verðbólgan svo til verið stöðvuð. TEKIZT A VI» VERÐBÓLGUNA Þessi óvenjuilega saimeining velmegunar, svo til nægrar atvinnu og stöðugs verðlags — sem sumir nefna „nýtt þýzkt efnahagsundur" — er árangur áfevörðumar um að takast með festu á við verðbólgu, sem ógnaði efna- hagslífi VesturÞýzkalands fyr ir fáum árum. Bandaríkin, sem sjálf eiga í harðri baráttu við verð- bólguma, geta ef til vill lært af þessu fordæmi. Áður en gripið var til þess ráðs á síðustu stumdu að hækka tekjuskatta í Banda- ríkjunum, fór verðgildi doll- arans hraðminnkandi. Sama var að segja um trúna á doll- arann. Enm í dag talja margir erlendir bankastjórar gildi dolarans vafasaimt. Og ekki er að sjá að mikið dragi úr kapphlaupinu milli kaup- gjalds og verðlags í Banda- ríkjunum. Það sem meira er, margir hagfræðingar og bamkastjór- ar í Evrópu óttast að ef eitt- hvað tekur að bera á sam drætti í viðskiptum í Banda- rikjunum, verði gefizt upp í baráttunni gegn verðbólgu. Þjóðverjar fyrir sitt leyti að hætta á samdrátt til að ráða bót á verðbólgurmi. Frá því árið 1965 hefur ríkisstjórn in haldið fast niðri ofþenslu, sem var að verða óviðráðan- leg. Skortur var þá mikili á Þau hafa frá stríðslokum haft sig mjög í frammi á alþjóða- vettvangi og haft afskipti af ýmsum málum. Nú bendir margt til þess, að styrjöldin í Vietnam hafi orðið til þess, að Bandaríkjamenn endur- meti afstöðu sína til afskipta á alþjóðavettvangi og að næsti forseti Bandaríkjanna verkamönnum. Kaupgjald snarhækkaði um 10% á ári, tvöfalt meira en framleiðslan jókst. Verðlag hækkaði um 4—5%, swipað og nú í Banda- ríkjunum. Vestur-þýzka stjórnin greip til þess ráðs að takmarka lánsfé, og lántöfeur urðu dýr- ari. Dregið var úr opinberum framkvæmdum. Árangurinn reyndist sá að árið 1967 kom fyrsti afbur- kippurinn í viðskiptum í 20 ára þróun. Neytendur lokuðu pyngj uim sínum. Framleiðsla minnkaði. Sama var að segja um fjárfestingu iðnfyrir- ans í ár segir meðal aninars: „f fyrsta skipti á átta ár- um hefur nú hætt að draiga úr verðmaeti peninga okkar að því er varðar kaupgetu neyt- enda .... Við höfum sannað að unnt er r að komast hjá verðbólgu." Á síðasta ári hef- ur framfærslukostnaður hækk að um 0,9%. Flestar hækk- anirnar eiga rætur sínar að rekja til hækkaðs söluskatts. en ekki hækikaðs vöruverðs. Það sem nú er að gerast er þetta: Heildarframleiðsla hefur farið vaxandi á árinu, qg er nú talið að hún muni aukast Þýzkar iðnaðarvörur vinna stöðugt á erlendis. tækja í nýjum verksmiðjum og vélum. Atvinnuleysi jókst árið 1967 og varð meira en þekkzt hafði í átta ár. Margir spáðu því að „efna- hagsundrið" þýzka væri liðið. Meðan á þessum samdrætti stóð sýndu þýzkir verkamenn ótrúlega mikla samstöðu með ríkisstjórninni í baráttu hennar gegn verðbóilgunni. Drógu þeir af fúsum vilja úr kauphækkunum. „Almenninigur í Þýzkalandi, og þá sérstaklega verkamað- urinm," segir einm þekktasti hagfræðingur Vestur-Þýzka- lands, „þekkir og óttast afleið ingar verðbólgu. Hörmulegar afleiðinigair verðbólgunnar, eem fylgdi í kjölfar heims- styrjaldanna tveggja, eru ekki ehn glfeymdar." BETRI EN NOKKURN- TfMA FYRR Tilrauinin tókst. Samdrátt- urinn reyndist minni en margir óttuðusit. Nú segja leiðtogarnir, eins og einn þeirra komst að orði: „Efnahagur Þýzkalands er betri en nokkurn tíma fyrr." Bankastjóri í Frankfurt segir: „Ljóst er að uppstokk- unim árið 1967 leiddi til nýs og þróttmikils vaxtar í efna- hagslífinu, sem semnilega á eftir að haldast út árið 1969 og fram á árið 1970." í skýrslu þýaka Ríkisbank- verði ekki jafn athafnasamur í alþjóðamálum og fyrirrenn- arar hans hafa verið allt frá dögum Rosevelts. Þegar höfð eru í huga hin stórkostlegu vandamál, sem við er að etja í Bandaríkjun- um sjálfum og þá fyrst og fremst réttindamál blökku- manna og fátæktin, sem víða um 5Vz% árinu 1968. Þetta er „hreinn" vöxtur — án allra 1 verðhækkana. Nær þessi vöxt \ ur til nærri allra greiina iðn- i aðarins. 1 Framundan fyrir árið 1969, l að sögn hagfræðinga, er ný „hrein aukning framleiðsl- ummar um að minnsta kosti \ 5%. i Kaupgjald við iðnaðinm hækkaði um 5% á síðasta ári, og er það lægsta hækkum í Evrópu. Framleiðsluaukning á sama tíma varð mun meiri. Jókst fraimleiðslan um 10% frá fyrra ári. ALDREI MEIRI HAGNAÖUR Viðskiptahagnaður fer einn- ig stöðugt hækkandi, og hefur hækkað um að meða'ltali 25% á ári frá því í byrjun 1967. Sumir iðmrekemdur segja hreinskilnislega að þeir hafi aldrei borið jaifn mikið úr být- um og á síðasta ári. Meðan viðskiptin aiukast er iðnaðurinn að auka smíði nýrra verksmiðja og lagfsera þær eldri. Atvinnuleysi er að hverfa. Við síðustu talmimgu reyndist aðeins 1% af verka- mönnum Vestur-Þýzikalands vanta atvinnu, miðað við 2,3% þegar verst lét. Þessar hlutfallsitöliur virðist lágar á bamdarísfeam mælitovarða. En þær verða hærri þegar fcaft Framh. á bls. 19 eru geysimikil, er eðlilegt, að Bandaríkjamenn telji nauð- synlegt að einbeita kröftum sínum og fjármagni að lausn þeirra vandamála. Annað mál er hvaða afleiðingar það hef- ur á alþjóðavettvangi, ef Bandaríkin draga sig inn í sína skel.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.