Morgunblaðið - 05.12.1968, Blaðsíða 8

Morgunblaðið - 05.12.1968, Blaðsíða 8
8 MORGUNBLABIÐ, FIMMTUDAGUR 5. DES. 1966 islenzkir námsmenn í Skotlandi ræða erfið leika vegna hækkandi kostnaðar SÖKUM breyttra afkomiuskil- yrða íslenzkra námnianianna er- lendis, sem skapazt hafa eEtir síðustu efnabagsráðstaifank rík- isstjórnarininar, sjá íslenzkir námsrrienm í Skotlandi sig til- neydda að senda frá sér eftir- f arandi ályktum: Um mauðsyn æðri menntunar í Menaku þjóðfélagi ættti ekki að þurfa að dei'la. Þjóðfélagið hefur viðurkennt þessa þörf rneð því að halda uppi háskóla og öðr um menwtastofniunum. Smáþjóð eims Qg íslendirígar hefur augijos lega etokí tðk á að starfrækia menwtastofnímir, aem fulkiægja öllum kröfum þjóðféiagsins og þegna þess til menntanar, enda er Háskóli íslands réttitega tak- markaður við nokkrar eirrföld- uBtou frumþarfk þjóðarinmar. Af þessu leiðir að mikill hluti is- lenzkra níámsmanna verður að sækja menmtun sína til erlendra háskóia, enda hefuT ríkisvaldið taltfj sér skylt, vegma takmark- aðra imenntunarmaguleika hekna fyrir, að veita íslenzkium nárns- mönnum erlendis f járhagsaðstoð. Undanfarim ár befur fjárbags- aðstoð ríkiisstjórnariinnar, þótt oaum baf i verið, og dugnaður og ósérhlífni námsmarana og for- eidra þeirra, gert öllum þorra námsmanna kleift afð stiunda líám erlendis. Á undanförraum érum hafa tvær gengisfellingar Og minrvkandi möguleikar til tekjuöflunar hins vegar gert það að verkum að ekis ognúer ástatt er beinlínis óhugsandi fyrir fyrir m&nn að hyggja á nám er- tendis, nema að baki standi sterkt eirjkafjármiagn. Eins og meðfylgjandi greinargerð uim tekjuöflun og útgjöld Menzkra námsmanna við Edinborgarbá- skáia ber með sér, er bilið milli tekna og gjaAda flestum óbrúan- legt. Sé miðað við algeran lág- markskostnað og hiámarkstekjur (þar með talið námslán), verða tékjur kr. 100.000,00, en gjöld kr. 165.000,00. BHið milli gjaHa og tekna verður því a.mk. 65.000,00 kr. og í flestum tUivikum meira. Ef ekki verður þegar í stað gripið til umfanigsmikiilla að- gerða rraá því gera ráð fyrir að fjöldi íglendinga, 3em mú eru við nám erJendis, verði að hverfa fró námi tökum fjárskorte. Sömuleið is er líklegt að flestir þeiraa sem armars hyggðu á mám eriendís verði að iáta frá sér stíkar ásetl- anir. Ljóst er að núverandi éstand getur haft hinar alvarlegustu af- teiðiragar. Háskóli íalands er þeg- ar yfirfuKur, og au/k þess er kmýj aTtdi nauðsyn á víðtækari og fjöl- breyttari mermfcun en bann getur •iátið í té. Það hefur og aetíð ver- ið grundivaMartsrtefina í meninita- málum íslendiniga, að aðstaða tíl menratunar skuli ekki vera eimka réttur stórefnafólks. Samnþykkt einrórnia á fundi is- lenzkra rjámsmanna 23. raóv. 1968. Greinargerð með ályktum íslenzkra náms- manna í Skotlamdi 23. móv. 1968. Greinargerð þessi fjal'lar um fjiárbagsafkomu ísl. námsimaTina í Edinborg 1968-69 og væratanleg- ar horfur í fjármálumi síúdenitia. Vísindadeild Edinborgarhá- SkóQa lét í baust gera éætlun um niáms- og dvailarkostaað eins ís- lenzks stúdents í Edinborg fyrir skólaárið 1968-69. Áætiunin nær yfir allan kostnað af námi svo og dvalarkostnað á hásíkólaáriinu. Ralmagrnsorgel Farfisa Gala de luxe, nýlegt, til sölu. Tvö nótnaborð og yfir 24 hljómstillingar, hentar m. a. vel í kirkjur. Upplýsingar í síma 41918. Veggþiljar Nýkomnar eikarþiljur. Verð pr. ferm. 390.— Þórsfell hf. Grensásvegi 7, sími 84533. LITAVER __iff-a íJm-ma Gólfdófcnr — pJast- vinyl og linólíum. PBstBKns-Tegffflísar — stærðir 7í4xl5, 11x11 Og 15x15. Amerískar gélfftísar — Gold Year, Martelló og KentOe. Þýzkar gó\íflísar — DIAV. Hollenzkur Fiesta dúkur — eldhúss og baðgólfdálair. Máhrmgarvöntr — frá Hörpu hf., Mámhtg hf. og Slipp- fél. Reykjavíkur. Teppi — ensk, þýzk, belgísk nælontcppi. Fúgavarnarefni — Sólinnm, Pinotex. Veggðúkur — Soiuvyl, frönsfc uýjnug. Vinyl veggfóður — br. 55 cm. Veggfóðnr — br. 50 cm. ^ þ.e. á tímabi'liniu 1. tíkt, til 15. júní. Ferðaiög eru þó ekki inni- falin, né dvalarkostnaður í sum- arleyfi. Á timabilimu ökt.-júní eru kennslutímabil skólanö þrjú, okt.-des. 10 vikiur, jan.-marz 10 vikur og apríl-júní 10 víkur. Enn fríemUT eru tvö leyfi, jióilaleyfi 3% viba og páskaleyfi 4% vika. Samkvaamt ásetlun þessari er heildarkostnaður talinn vera £7®5 eða um 166 þús. M. kr. Við bætist ferðakostnaður. Kem- ur þá fyrst til álita hvort reikna beri með ferðuim heim tM ís- laaids um jólin. Sarnlkvæmt út- reikningum Okkar hér í Edin- borg hefur það munað sáralitlu fjiárha^lega, twort farið er heim uan jól eða ekflci, en áætlumin ger ir þegar ráð fyrir drvalarkastnaði um jólim, sem þannig jafnar út kostnaðinm við að fljúga heim. Samkværnt þessu reiíknum við ferðakostnað aiHt árið sem 10.000,00 kr., og er þó gert ráð fyrir einni flugferð ag tii baka, en f armiði til Glasgow kostar nú með stúdentaaifslætti u.þ.b. 9.500,00 kr. Hejldarkostnaður verður því samkvæmt þessu um 176 þus. kr. á ári fyrir eimstakl- img. Samkrvæimt okkar áliti er áætl- un þesisi raunbæf. En til af myndin verði sem fullkomriiust verður að minnast á s'kólagjöld. Skólagjöld eru £260, en ennþá greiða ekki allir íslenidiingar hér svo há gjöld, en fæstir greiða iægra en £ 150 á ári í skólagjöld. Áætlun Vísirudadeiildarimmar ger- ir ráð íyrir £200 í skólagjold, þannig að sú tala læikkar tim £50 eða 10.500,00 kr. FærisA heildarkoatnaður niður í 165.500.00 kr. við þessa breyt- kígu. Hins vegar greiða mangÍT felendinigaT nú þegar £260 í tíkólagjöld og allir nýstúdentar verða að greiða þá uppmæð. Sam kvæmt þessu má hækka áæthin sna um £60 eða 12.700,00 kr. og þamnig reiiknaður er heildar- kostnaður um 189.000,00 kr. Þannig gerutn við hér ráð fyr- ir beildarkosbnaði á bilinu 165- 190 þús. kr. á ári. Neðar en 165 þús. teljtnm við illimöguilegt að fara. Áæ*lunin, eins og hún kem ur frá VísindadeiilidiiBii er frek- ar of lág en of hó eins og sumir liðir sýna, t.d. liðurinn bækur, sem er í allægsta lagi. Bninffrem- ur býður okkur í grun að liður- inn upphitun sé tæpast sniðinm við íslendinga. Rétt er og að geta þess, að áætlun þessi miðast við 38 vikna háskóilaár, en í mörgum tilfellum verða stúdentar að dveljast hér lengur en í 38 vikur og hæfckar þá að sjállfsögðu allur kostnaður. En að þessu er niánaT vikið síðax. Mtklu erfiðara er að áætla tekj ur stúdenita. Erfiðlei'kamir við að fá sumarvinmu eru adltaf að aukast. Stúderntar, sem stunda nám erlendis komast ofitast seint heim á suimrin og fara smemma á haustin. Um stúdenta hér í Ed- inborg er það að segja, að lang- fæstir komast héðam fyrr em um 15. júnL Skóli hefst á nýjan leik í októberbyrjun, þannig að eng- inn Edinborgarstudent getur unnið lengur en rúma þrjá mén- uðí. Það er ag áríðandi, að það komi hér fram, að eriendir hiá- skólar gera æ meiri kröfur til sfcúdenta eins og við þekkjum mjög vel frá Edinborgarhiálsikóla. Útilokað er með öliu, að stúdent ar vinni í páskaleyfiniu, þess er krafizt, að menn vinni sjálfstætt að ritgerðum og öðrum verkefn- um og stundi aiimennan lestur. Auk þess gera margar deildir strangar kröfur til sumiarlesturs. Það má til sanns vegar færa, að ýmsir Edinborgarstúdentar hafa etkki sinmt þessum kröfum um sumarlestur enda hefiur það þá ævinlega komið nið- ur á námi þeirra ag frammi- stöðu. En ástæðan fyrir þeasu er alltaf sú, að ríámsmenn eru of önnum kafnir við að afla sér peninga til lífsviðiurværiis. Svo eimhver tala sé nefnd má gera ráð fyrir 50 þús. kr. sem algjöru háimarki á nettó ársteikj- um stúdenta. Það ætti að vera óþarft að færa að því rök, að hér er um algjarar hámark»teiki- ur að ræða. Útilakað er, að nokkr ar stúlkur komizt yfir 90 þús. kr. brúttó sumartekjur. Studentum hefur e.t.v. verið kleift að ná 50 þúls. kr. brúttótekjuim, en enginn Edinborgarstúdent nær háimark- inu nettó og margir eru lamgt fyrir neðan. Tekið skal fram, að „nettó" þýðir hér heildarsumar- tekjur að frádregnum opinberum gjöidum og vasapeninigum. í mörgum tilféllum verða stúdent- ar að sjá sjálfir fyrir kostnaði af mat og húsaskjóli, þegar þannig er ástatt, er óhætt að leekka hiá- mark okkaT um a.,m.ik. helming. Enm er rétt að geta þeas, að hér er að engu getið þeirra atúd- enta, sem námskis vegna verða að dvelja ePlendfe alltt árið eða HELLU - RANGÁRVÖLLUM Söluþjónusta — Vöruafgreiðsla ÆGISGÖTU 7. — Símar 21915—21195. Tvöfalt einangmnargler framleitt úr úrvals vestur- þýzku gleri. — Framleiðsluábyrgð. I.EITIft TILBOBA — Kflið islen/.kan iðnað. — ÞaS eru viðurkenndir þjóðar- hagsmunir. Jólin nálgast Eigum fyrirliggjandi tilbúin áklæffi og tcppl i margar gerðir fólksbifreiða. Þeir sem panta vöja hjá oss, áklæði og teppi til jólagjafa gjöri svo vel að leggja inn pantanir sínar ekki seinna en laugardaginn 7. þ.m. Vönduð vara, hagstætt verð. ALTIKABÚÐIN, bifreiðaáklæðaverzlun, Frakkastíg 7. Sími 22677. því sem næst og hafa þ^a.l. mikHu hærri kostnað á rnóti engum te'kjuim. Miðað við s.I. ár gerum við hér ráð fyrir 50 þús. kr tekjum frá Tjánaejóði ísl. nám3mamna. Enm er hér um hámarkstölu að ræða. Á 8.1. ári var þetta hæsta upphæð, sem nokkur M. stúdent í Edinborg fékk enda hæsta upp- hæð, sem útbluitað var úr lá.na- sjóðinum. Að lofcum er rétt að geta þess að tekjuöfiunarmögu- leikaT hér í Edinborg eru enigir. Heildartekjur verða þannig samkrvæmt þessum hámarkKÚit- reikningum 100 þús. kr. Áætlun þessi gerir þá ráð fyrir, að milli Iág-mark.sgrjalda og hámarks- tekna sé 65 þús. kr. óbrúanlegt bil. Nýstúdent 1969 getur gert ráð fyrir að þurfa að brúa 100 þús. kr. bil milli gjaJda og tekna. Rétt er, að þess sé getið, að hiutfailil ökólagjalda við heildar- kostnað er mjög háitot í Bretlandi, eins og 'komið hefur fram. Skóla gjöld þarf að greiða í upphafi skóiaársins. Þurfa stóde»tar hér þannig að greiða eftinfarandi kostnaðarliði þegar við upphaif ðkólaársins: Skálagjö'ld £ 250 eða M. fcr. 56 þús.; yfinfærs'lu £175 eða ísl. 'kr. 37 þús. og fiugfar 10 þús. kr. eða samftals 102 þús. kr. Þetta dugar fram til jóla, en þá verður aftur að fá £175 ytfir- færalu. Lánum og styrkjum úr 1/ánasjóði M. náansmanna hefur aildirei verið úthiutað fyrr í en í marzmiánuði. Það er auðséð hvaða vandamáQ. stafa af þessu, því hvoríki geta tneim með neinu móti staðið undir 101 þúls. kr. út- gjöldum í október né geta stód- entar útvegað peminga vandræða laust til að lifa á í janúar, febrú- ar og byrjun marz. Útikoman verður sú, að 139 þús. kr. kostn- aðaður af 190 þus. kr. heildar- kostniaði, verður að vera greidd- ur þegar lánum er úthlwbað. Niðurstaðam atf útreikningum þessum er sú, að aigjörilega er óhj'álkvæmiiegt að stórauka Iám- veitingar tii ísl. stúdente erlend- is. Við vitium fullvel að það er erfitt að gera miklar krötfur eina ag nú horfir. En mergurinn máls ins er sá, að hér eT etaki um að ræða no'kkrar krónur til eða frá, ekki einu sinni nokkrar þúsund- ir, heídur nöbkra tugi þúsunda. Þar að attki vkðist okkur full- komlega óhjiákvæmilegt að flýta úthiutun lana um ajmJk. 2-^3 mén- uði. Komist hvorug þessara tíl- lagna til frannkvæmda, eru þremns konar atfleiðkiigar fyrir- sjiáanlegar: 1. Margir stúdentar, sem nú stunda nám erlendis, munu hrökklaist frá námi og fara heim. Þegar eT vitað <um 3 M. stúderrta hér í Edinborg, sem svo illa eru staddir, að þeir hafa enga von um að geta haldið éfram niámi, hér eða anmarsstaðar er- Iendis. 2. Mjög fáir og aðeins efma- miklk nýstúdentar inrvunu hefja nám við eriendar menntastofn- anír í haust og svo lengi sem flestum er fjárhagslega ókleift að fara utan. 3. Mjög mun fækka þeim ÍML stúdemtuim sem hyggja á fram- haldsniám meðan þetiba ástand varir. Að lokumi er rétt að taka fram eftkfarandi: 1. Áilyktun þessi óg gremarigerð voru samdar og ræddar atf fuHri ailvöru; við ger- um þá lágmarksikröfu, að um þær verði f jallað á sama bábt. 2. Greinangerð þessi hefur verið samin sem undkstaða lályktumar. En við samnrngu hemnar var það þó fyrsrt og fremst haft í huga, að bún gæfi sanna mynd af erf- iðleiikum þekn, sem nú hafa skap- azt ag værrtanlegum framtíðar- horfum. Ályktun um námskostnað í Bretlandi. 1. Ovau*r>kostnaður kr. 115.000 2. Skólagjöld — 55.000 3. Aranar námrskostn. — 10.000 4. Ferðakostnaður — 10.000 A41s 190.000 (Greinargerð þessi er tekin samam atf HalLgrími Snorrasyni, Edinborg).

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.