Morgunblaðið - 25.09.1969, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 25.09.1969, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐHX FIMMTUDAGUR 25. SEPT. H96© 19 MENE TEKEL.... Vlð eigum enga dteild við há- akóla okkar í fiskiðnaði eða fiiskveiðitætoni. Okfcur bráðligg- ur á núna að nýta alla mögu- leika sjávarútvegsins og til þess þarf menntaða menn, sérfræð- inga í fi^kileitartækni og tækj- uim, veiðarfæruim, véla- og spil- búnaði skipanma, gerð þeirra til hinna mismiunandi veiða ,hagræð ingu um borð og við land, og í frystihusunutm og fisikvinnislu- stöðvunum og síðan sérmenntaða fisksöluimenn og markaðsieitar- imenn. Vöntun sérfróðra manna í þessuim atvinnuvegi blasir við ölkum. Umræðurnar undanfarið um imenntun hafa meist snúizt uim lækna. Læknar eru úrvalsstétt, það felst í starfinu, enda heilag- ar kýr, en þeir eru að vera dá- lítið vafasöm sbétt frá hagfræði- legu sjónarmiði. Fóik talar gjarnan um „menningarsjúk- dóania", kannski er helzti menn- ¦ingarsjúkdómurinn læJmarnir sjálfir og það parkinssons lög- mál, sem þeir starfa undir. Hver læknir, sem við útskrifum getur af sér annan, tvær hjúkrunar- toonur, tíu sjúkrarúm og sjúkra- deild með nýjuim tækjuim, þrjá spánýja sjúkdóma og þrjú (hundruð sjúklinga — alla ó- lætaniainidi (ágizikiaðiair tödiur. Ef svo baidiuir fnaim iseim hartfiir verður bríáðiuim efcki eiran einasti heilbrigður maður í landinu nema læknarnir og hjúkrunarkonurnar. Læknamál eru utan verfcahrings Sjómanna síðunnar enda nærtækari skot- spónn innan sjónmáls — þar sem er hin nýja háskólastétt — þjóð- félagsfræðingarnir — þeir eru það letur á veggmusm, sam kemiux blóðinu á hreyfingu og heilasell- unium af stáð jafnvel í þeim, sem lefcki eru nú daglega að hugsa om þjóðfélagsimál Þegar um það var að ræða að fjölga deildum við Háskóla íslands, ýjaði enginn maður, að minnista kosti efeki opinberlega, að fiskiðnaðar- eða fisikveiði- deild — heldur þjóðifélagsfræði- deild. Nú hef ég engan hitt, sem veit hvað nafnið þýðir, þetta er víst eitrihvað ennþá fínna — en félagsfræði — sociologia — með hiraum ómerkilagri þjóðum — sem sagt eklki aðeins ný deild, (heldiur nýtt hugtak — Það er enginn ruddi, sem Ólaflur sonur díefetour, sagði karlinm þegar soniur hans rébti honum viski- fleyig með kogaraspritti. Það er sfco etikettan á flösfcunni sem gildir hér. Það er hverjum manni orðið augljóst að menntunarkerfi það sem við höflum komið okfcur upp felltur efcki að þörflum þjóðarinn ar og það er svo komið að iiienntamennimir nota þjóðina i sína þágu en þjóðin ekki þá. Menntamennirnir leggja inn á sífeillt nýjar menntabrautir. Sumar þeirra svo þægilegar, að öruggt má telja að ekfci sé til svo treggafaður uraglingur í landirau, að hann komizt haina ekfci á enda. Þeir heimta síðlan af fátækri þjóð sinni, að hún búi til jafnharðan og þeir út- skrifist nýjar stofnanir við hæfi þeirra, og vitna þá gjarnan í iriiilljánaþjóðir, og sagja að við getum ekiki talizt ti'l siðaðra manmia, ef við eiguim efcki stofn- un af þeseu eða öðru taginu. Allir vita hvernig snobbið hef- ur tröllriðið þessari litlu þjóð síðan á stríðsárunum. Fyrst birt- iist það í margsfconar tildri í klæðalburði, húsbúnaði og húsa- gerð en síðan í menningar- og menntunarsnobbi, ómerkilegar bætour voru getfnar út aigylltar á kjöl í rándýru leðri og ómerki legir listamenn færðir á stall uppá punt, menntunarsnobbið er nýjasta ranghverfan á fátæfcri þjóð, sem skyndilega eignaðist peninga. Það er æpt meaintun — menntuin — en til hvers spyr eniginn — það væri ljóta fíflið — Almúginin er orðinn gegnsýrður af þessu menntunar talL Vestfirðinga vantar fisk- vinnsluskóla, tækniskóla í fisk- veiðum og almennian sjómanna- skóla, en þegar þeir eru spurð- ir, hvað þá vanti helzt, svara þeir einum rómi — almennan menntaskóla — þó að það eigi nú kannski ekki heima hér á þessari síðu ,þá langar mig til að spyrja eins og barnið — hvemig hafa Vestfirðingar reiknað dæmið? Það er ekki hægt að manna þá menntaskóla sem fyrir eru fylliLega af færum kennurum. Halda Vestfirðingar, að þeir fái í náinni framtíð hæfa menn til að setjast að vestur á fsafirði meðan það vantar menn að menntaskólunum í Reykja- vík og jafnvel Akureyrinigar miklu betur í sveit settir eru allt af í vandræðum og verða að not- ast við nýstúdenta til kennslu. Þatta er nú önnur saga .Megin- atriðið er það táknræna dæmi, að Vestfirðingar, sem lifa ein- vörðiungu af fiskveiðum skuli biðja um almennan menmtaiskóla á undan bráðnauðsynlagum skól um fyrir atvinnuveg sinn. Alþýð- an er orðin svo rammvillt í öll- um áróðri menntamannanna, að hún man ekki einu sinni eftir, að hún þurfi að éta Það er svo sem ágætt, ef sálin þarf ekki lengur á líkamanuim að halda — en því miður er það nú svo a,ð eða tveimur vetrum með barna- skólamenntun fyrir — sá tími er liðinn. Það virðist, sem for- ráðamenn okkar í skólamálum geri sér ekki fyllilega ljóst, hvað sjávarútvegur og fiskiðnaður er orðinn háþróaður atvinnuvegur — þeir tala gjarnan um þennan atvinnuveg, sem eitthvert villi- mannastig — frumvinnelu. Senni lega krefst enginn atvinnuvegur Framhald á bls. 18 Merk nýjung — botnsnurping ÞAÐ miá niú sagja að það sé að- eins til að ergja sjómennina að vera að segja frá uppfinningum í síldveiðitækni, þegar engin síld er í sjónium. í fljótu bragði séð gæti oft virzt, sem Norðmaður- inn en flrá honum er fréttin væri ekki sjálfum sér samkvæmiur, þeg ar hann er að bollaleggja stór- fellda aufcna veiðitækni í síld- veiðum í sama blaðinu og hann er að taia um í fullri alvöru að hætta allri síldveiði í 3—5 ár. Á fiskistefnunni í Þrándheimi sýndu Rapp-verksmiðjurnar mer'ka nýjung í snurpingu. Þetta er lítið spil með dýpt nótarinnar úr 60 pns. að 100 prs. Við núverandi aðferð nýtist sem sé ekki nema ca. 60 prs. af dýpt nótarinnar, hún dragst það mikið upp um leið og hún snurpast saman, en með þessari nýju aðferð á nótin að nýtast 100 pns. Þetta hefur einn ig í för með sér að hægt er að note miklu grennri snurpuvír en verið hefur, og einnig miklu kraftminni spil um borð, þar sem spilið um borð getuir nú lyft blý inu upp á tómri tomrniu, en þarf eins og nú er að gera það þegar tromman er orðin full, og þarf þá vitasfcuid miklu meiri spil- gamagaulið heyrist orðið í kórn um. — Þeir eru að tala um þúsundir maimna laltvininfuilaiuisa í vettiur. Ait- vinmulauisan mann vantar ekki meira snaikk. Hann vantar vinniu. Það var í blöðunum, að ungur maður væri að fara til Japan til leifclistarnáms. Ætli Okkur hefði efcfci fliagið meiira á iaið þanigaið færi miaðuir til að kynma sér nýjuing- ar í fiskiðnaðli og fiskveiðium? Við höfuim gert grín að fólki miðaldanna fyrir að lesa biblí- una í belg og biðu og sivelta í stað þess að reyna að bjiarga sér, en við erum bara að gera það samia. Menntamennirnir segja: Trúið á ökkur, þá miun allt ann- að veitast yður að auki — (Það, sem okkur veitist að auki er lík- ast til bunguir og dauði) — Við hrópum ókvæðisorð til stjórn- endanna, þagar maginn kallar, en þeir eiga bara ekki sökina á því hvernig menntunarkerfið baflur ranghverfst í höndum okk ar, stjórnarandstaðan rekur, hvað barðastan áróðiur fyrir fjölgun nýrra deilda við Háskól- ann og almennra menntasfcóla — það passar í kramið. Við höf- um engin efni á að fjárflasta enidalaust í menntun sem bætir emgu í askana heklur tekur sí- felit úr þaim. Við verðum sem sé að láta bókvitið í askana. Af hverju er ekki stofnaður ein- hviersikonar sérskóli á fsafirði, sem útskrifar fóik fyrir fiskiðn- aðar- og fiskveiðideild við há- skólann. Þarna vestra ætti slík- ur skóli heima. Hann gæti veitt stúdentum símum ýms réttindi, svo sem til stjórmair í flrystihfúisium og f istoviomsiu og jiaiflnrvial tiil sfciips stjórnar og vélstjórnar og síð- an sem fyrr segir réttindi til fraimlhaldsnáms í tilteknum grein uim. Hann gæti einnig að ein- hverju leyti til dæmis eftír tveggja vetra nám veitt réttindi til inngöngu í Stýrimannaskól- ann og Vélsfcólann. Báða þessa skóla vantar — undirskóla — sérstafclega i málum og almennri stærðfræði, skipstjórn og yél- stjórn nú til dags er etaki neitt, sem menn tileinka sér á einum eimni trommíu og litlum mót- or. Spilið er vökvadrifið og liggur slanga úr skipinu og nið- ur að apilinu. Spilið er haft í gálga á borð- stokknuim, þegar kastað er ,og rennur snurpuvírann út eins og venjulega af tromimunni frákúpl aðri. Þegar búið er að kasta, ar smurpuvírsendinn baujumegin tleinigdur spilinu og því síðan sökkt niiður á sérstökum vír neðian sjávar. Það sniurpar síðan saman nótina í botninn og hangir í hringjun- um um leið undir nótinni og nót- in kippist því ekkert upp í snurpimgunni. Þetta segir verk- smiðjan að auki nýtinguma á knaft, en þarf til hífingar á somiu þyngd á tóma tromimiu. Þann hefðbundna öfugugga- hátt í gerð spila ,að hífa mestu þyngslin á fullri trommu, en minnstu þyngslin á tóma tromirniu, heflur verið fjallað hér um áður á Síðunni í sambandi við Vélstjóranámsikeiðið í vor. Það, sem hér að ofan er sagt er frétt í Fiskaranium en í sama blaði er auglýsimg frá firmanu, þar sem noktaru ýtarlegar er sagt frá þessari nýjung og það gebur varla verið goðgá að styðj ast eilítið við hana í frásögn- inni .í auglýsingunni segir, að enn hafi ekki verið gerðar til- INNFLUTNINGUR FISKS 0G FISK- AFURÐA EYKST í V ÞÝZKALANDI UM nokkurra ára s'keið hefur innflutningur fisks og niðursoð- inna fiskafurða til Vestur^Þýzíka lands stöðlugt farið minnkaindi. A árinu 1967 sáuist þess fyrst merki að á þessu væri að vexða gerbreyting og innfTjutningurinn ekki aðeins hættur að minnka heldur tekinn að vaxa aftur. Þetba á nokkurn veginn jafnt við um niðursoðna fistametið og nýjan fisk. Samtals var aukn- ingin á innflutningi þessa bvoru tveggja um 230 þúsund tomn ár- ið 19&8, em það er um 40 prs. af heildarmsyzlunmi. Ástæðan fyrir auknum inn flutningi á niðursoðnu fiskmeti er sú að hinar stóru dreifingar- verzlanir (supermarkets) sækj- ast eftir sérverkaðri vöru út- lendinga til að autoa fjölbreytn- ina. Hinn aukni innfLutningur á óverkuðum fiski á rætur að refcja til breytimgar á veiðiskip um heimamamna. Veistur-Þjóðverj ar veiða orðið mast á verk- smiðjuskipum, sem verka aflann um borð og fullvinnia hann. Þetta hefur haft það í för með sér, að þýzkir sjómenn hafa ekki getað annað eftiirspurninni efbir fersk um eða ísuðum fiski. 1967 var hlutbfallið millii flersfcs fisks og umninna fiskafurða um það bil jaflnt eða 50:50, en síðan heflur hlutur ferska fisfcsins rýrnað svo, að nú er hluibfallið 40:60. Jafnframt þessari þróun, að landsmenn sjálfir flytja nú minna að landi af nýjum fiski en áður var, hefur áhugi fólks fyrir ferskum fiski farið vax- andli, einkum sérstötoum gæða- fiski, sem oft er alls ekki veidd- ur af heimamönnium og varður því að flytjast inn. Menn búast almennt við að innflutningur á niðursoðnu fisk meti og nýj'um fiski haldist á- fram að aukast í Vesbur-Þýzka- landL Fish. News Int. Innan tíðar verður nýr fiskur af ísiandsmiSuim jaflnvirði þyngd ar sinnar í gulli á Evrópumark- aði, en þá eigum við kannski ekk ert mama iðnvarning að bjóða, sem Evrópa er þá full af . . . raunir nema með 50 faðma naet- ur og þær verki sem 80 fa&ma næbur. Eftir er þá að reyma, hvermig þessi nýjung verkair á 100 faðma nætur eins og síld- arflotinn er nú með. Rapp segir að norski flotinn muni þiurfa í framtíðinni 150 faðma djúpair næbur. Með hefðbuindniu aðsferðinimi nýttist dýptin á sdíkri nót ekki rnemia 60 prs. eða sam svaraCi 100 faðma djúprinót með hinu nýja smurpingalagi. Væri þessi 150 faðma djúpa nót 330 flaðma löng, spöruðust 16500 ferfaðmar af nót og svaraði það til 150 þúsiund norskra króna. Ef þess- ar geysistóru nætur, 150 faðma djúpar væru tekmar upp, eins og Rapp gerir fastlega ráð fyrir, þó að ekkert hafi verið bolla- lagt mér vitanlega um það hér- lendis, þá þyrfti að skipta um spil og jafnvial kraftblokkir, sem kostaði morð fjár 350—400 þús- und norskar króraur. í auiglýsingunni sagir, að þetta nieðatrasjiávarshiurpfuspill kosti 50— 60 þúsund norskra króna (eftir stærðinni) og myndi því sparast miðiað við að hætur yrðu stækk aðar upp í 150 faðma — sem svar ar 400—600 þúsundum norskra króna við að kaupa þetta neð- ansjávarspil í stað þess að breyta nótum, því að mæturnar, sem nú eru notaðar myndu verka eins og þessar 150 faðlma nætur, sem fyrr segir. Það hlaut að því að koma ,að það yrði fundin upp aðflerð til að snurpa nótina lárétt saman í botninn, svo rmiklu fljótlegra og eðlilegra, sem það hlýbur að vera 'heldiur em að mótim lokist ekfci að meðam fyrr em búið er að hafa hana hálfa leiðina upp í skipið... » • »--------- Leiðrétting Högni Torfason hefur skrifað Sjómannasíðunni vegna frásagn ar af sögu kraftblakkarinnar. Hamn sagir réttilega að GuÖ- mundur Þórðarson hafi ekki ver ið einskipa með kraftblökkina þetta sumar, heldur hafi Sigur- karfinn einnig verið með hana. Ég vissi af Sigurkarfanum, en hélt að hann hefði hætt fljótlega 'sínum tilraunum, en sjálfsagt veit Högnd það rétt, að Sigur- karfinn hafi verið með blökkina sumarlangt, þar sem hann var um borð . í Guðmundi Þórðarsymi þetta sumar, einmitt til að kynna sér þessa veiðinýjung Högni segir einnig að þeir fé- lagar Haraldur og Baldur út- gerðarmenn Guðmundar Þórðar- sonar hafi ekki fengið lánaða blöfek Imgiyains Páilimasoiniar, fyrsbu blökkina ,sem hingað kom, hcldiur hafi þeir keyptt blöfck frá Bandaríkjunum. Högni telur að orðunefnd sé mishittin á fólk með orður sínar og vill láta krossa Baldur og Ha'rald og er ég honuim þar sam mála, þeir ættu að krossast bæði í bak og fyrir. f frásögn af þorskanetaveiðum Vestmanneyinga misprentaðiat (það var prentvilla — ekki hugs anavilla) að þær hefðu hafizt 1911. Þar átti að standa 1916.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.