Morgunblaðið - 04.11.1969, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 04.11.1969, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 4. NÓVEMBER 206» TJna Einarsdóttir: Sumardvöl í Grunnavík VIÐ tvær eldri konur, lögðuam af stað frá Reykjavík með flugvél til fsafjarðar 6. ág- úst. Ferðinni var heitið til Grunnavíkur í Jökulfjörðum. Á ísafirði var tekið á móti sam- ferðakonu minni opnum örmum og ég naut góðá af að vera með 'henni. Gist var eina nótt á fsa- firði. Daginn eftir var hið ágaeta skip „Fagranes" tekið á leigu tii Grunnavíkur. Dálítill hópur Grunnvíkinga, sumir komu á jeppa frá Reykjavík til ísafjarð- ar, var með í förinni. Ætluðu þeir að dvelja á eignum sínum í Grunnavík dálítinn tíma. Einn- voru 48, með öðrum orðum full kirkja, börn, gamalmenni og allt þar á milli. Okkur leið vel við þessa yndislegu guðsþjónustu, kirkjan hrein og aldurinn, 77 ár sást ekki, hvorki á málningu né byggingu. Altaristaflan er fagurt mál- verk af landslaginu í Staðardal, séð frá kirkjunni. Þar er frels- arinn að brynna fjárhóp við ána, sem rennur eftir dalnum. Kirkj- unni var gefin þessi altaristafla, af þýzkum málara, sem dvaldi um sumartíma á Stað hjá séra Jónmundi Halldórssyni. Kirkju- gestir þáðu allir kaffi. Kirkjan og íbúðarhúsið á Stað. ig bættust í hópinn tvær konur, sem ætluðu að vera með okkur 1 Grunnavík fór hver til síns „heima". Við þes&ar fjórar ætluð um að gista Stað í Grunnavík. Við fengum talstöð til afnota, ef við þyrftum á að halda. Þetta kom sér vel, því við vorum raun verulega í óbyggðum, dásamleg- um óbyggðum. Okkur var hjálp að að koma okkur fyrir með tal- stöðina og allt okkar hafurtask. Það gerðu ágætir fylgdarsvein- ar frá ísafirði. Voru það kunn- ingjar, sem settu hita frá olíu- kyntri eldavél, sem ofnar húss- ms eru í sambandi við. öllu var komið í lag. Ég sofnaði með dálitl- um kvíða og tilhlökkun um það, hvernig þessu myndi reiða af hjá okkur. Næsta sunnudíg, þann 10. ág- úst skyldi messa á Stað. Prest- urinn séra Þorbergur Kristjáns- son í Bolungavík kom til annexíu sinnar og messaði. Kirkjugestir Um kvöldið sátum við afmæl- isboð hjá einum nágranna okk- ar. Sást þá til smágúmmíbáts, sem kom að btyggjunni. Fimm menn voru með bátnum. Það var haft tal af þeim og reyndust það vera skátar úr Hjálparsveit skáta í Reykjavík. Talstöð þeirra var ekki í lagi. Þeir komu heim meS okkur og létu vita um sig í gegnum okkar tal- stöð. Næstu gestir voru feðgar frá Reykjavík. Þeir komu frá Aðal- vík, á hraðskreiðum gúmmíbáti og gáfu okkur hörpudiska, sem þeim áskotnuðust á leiðinni til okkar. Enm leið tíminn og enn var knúið dyra að kvöldi dags. Úti stóðu fjórir sjómenn og einn drengur. Þeir báru marga þorska, sem þeir höfðu veitt og gáfu okkur. Þessir sjóarar komu frá Aðalvík. Þar höfðu þeir dvalizt í vikutíma og reynd ust þeir vera vel metinn prestur frá Reykjavík og félagar hans. Hafði þeim dottið í hug að skreppa þessa litlu bæjarleið sér til gamans. Sunnudaginn 17. ágúst var rigning og þoka og við ákváð- um að sofa og hvila okkur á milli þess að prjóna. Ég nennti ekki að liggja og fór að líta til veðurs. Þá sé ég hvar húka tveir ferðalangar á kirkjutröppunum. Uppi varð fótur og fit, að taka á móti þessum gestum og fór ein okkar út að bjóða þeim í bæinn. Ég skildi ekki, hvað henni gekk illa að koma gestun- um heim. En það hafðist. Voru þetta Englendingar. Við vorum ekki góðar í ensku, en okkur skildist að fleiri væru með í för- inni og kom á daginn, að þeir voru sex. Þetta fólk var blautt og kalt. Hafizt var handa uim að draga vos klæðin af því, vinda sokka og þurrka. Á meðan þáði það te eða kaffi og nóg var á borð borið. Göngufólkið hafði komið frá Unaðsdal og ætlað að ganga á Drangajökul. Við vorum ekki beint í leiðinni, því það ætlaði til Norðurfjarðar. Það sneri sömu leið til baka út í þokuna og rigninguna. Síðar fréttum við að þetta hafði verið tuttugu og fjögurra manna hópur og hafði hann hætt við að ganga á jökui- inn. Sennilega hafa þesai sex orðið viðskila við hópinn, en allt f ór vel að lokum. Og enn koma gestir. Alls komu yfir sjötíu gestir, sem þáðu kaffi. Borið var á borð af mikilli rausn. Þá langar mi^ til að lýsa sveit inni lítið eitt. Út við sjóinn að norðanverðu er Maríuhorn og upp á fjallsbrúninni Maríualt- ari. Þar var blótað í heiðnum sið. En eftir að landið var kristnað var fjallið og þar með þessir klettar, sem mynda nokk- urs konar altari, vígt Maríu Guðsmóður. Fjallahringurinn umhverfis þessa litlu sveit er mildur og fagur með lyngi grónum hlíðum. Fyrir botni dalsins eru fjöllin gróðurlaus. Hæsti hnúkurinn heitir Hildarhaugur. Þar á að vera jörðuð rík kona, sem Hild- ur hét. Hafði hún viljað liggja svo hátt, til að geta litið niður á bónda sinn og aðra sveitunga. Gersemar hennai voru grafnar með henni. Síðar hermir sagan, að þegar svarf að sveitarmönn- Sr. Þorbergur Kristjánsson ásamt messufólki fyrir framan Grunnavíkurkirkju. um, vildu þeir ná í fjársjóði þá er þar voru grafnir. Komu þeir niður á kistu kerllu. Hringur var á loki kistunnar og settu þeir kaðal þar í og vildu draga upp og sögðu „upp skal hún í Guðs nafni". Þá sagði einn þeirra „hún skal upp hvort sem Guð vill eða ekki" varð þá kistan svo þung að hringurinn dróst úr lokinu og kistan féll niður. Hringur sá er nú sagður vera í kirkjuhurð þeirri sem nú er í Staðarkirkju. Geirsfjall er í suðri (Hádegis- fjall öðru nafni). Fjallabringur þessi myndar umgjörð um hinn undursamlega fjallasal. Heitt vatn bólar upp á yfirborðið í Laugamýri. V)ð túnfótinin á gamla bænum á Stað, hefur eitt- hvað verið löguð til lítil laug. Framar frá Stað er jörðin Faxa- staðir. Þar bjó frú Vigdís Ein- arsdóttir, ekkja séra Péturs Maack Þorsteinssonar. En séra Pétur drukknaði í lendingu er hann var að koma heim úr kaup staðarferð frá ísafirði 8.9 1892. Hann var þá þjcnandi prestur á Stað. Ég óskaði þess hátt og í hljóði, að þær bæjarrústir stæðu óhreyfðar En jarðýtuir komu til sögunnar og kraftur þeirra bitnaði á þessu býli, emg- um til gagns. Saga mín er á enda, en eins og fynr segir vorum við fjórar sam- an: María, Sigríður, Sólveig og Una, sem gistum Stað í Grunna- víik í fjórtán daga. Aldur okkar samanlagður er 205 ár. Húsmóð-irin og geEtgjafinn, sem leigir Stað af Kirkjumála- ráðuneytinu, er fyrrver- andi yfirhjúkrunarkona Mairía Maack. Heill sé henini og öðrum sem halda tr> ggð við þessa byggð. Byggðin er sannarlega ekki í eyði á meðan. Una Einarsdóttir. Dr. Bragi Jósepsson: I> j óðhagfr æðistefnan hin nýja í ljósi annaðhvort - eða heimspekinnar EINN áhrifamesti uppeldis- heimspekingur á fyrri hluta þess arar aldar, Bandaríkjamaðurinn John Dewey (1859—1952) segir í upphafi bókar sinnar Experi- enoe and Education, að menn hafi aknennt tilhneigingu til þe&s að setja bugsanir sínar ftam í formi andstæða, og af þeim sökum móta skoðanir &inar á grundvelli þess, sem kalla mætti annaðhvort- eða heim- spefci. Stjómniálamanninum hætt ir þvi til að taka afstöðu til mála á grandvelli þess hver mál ið flytur. Stuðningur við mál- flutning andstæðingsins er þvi, 1 hans huga, rangur vegna þegs að andstæðingurimn vinnur gegn þeirri stefnu sem stjórnmála- maðurinn aðhyllist. Með öðrum orðum eðli málsins hverfur í skuggann fyrir hinni fram- kvæmdalegu- og pólitísku hlið málsins. Stjórnarsamvinna Sjálf- stæðisflokksins og Alþýðuflokks ins er gott dæmi þessu til skýr- ingar. Þessir stjórnmálaflokkar hafa gjörólíkan hugsjónagrund- völl, en vegna stjórnarsamvinn- untnar hefur þeim tekizt að móta og réttlæta ákveðna stjórnar- stefnu án nokkurs sýnilegs á- gneinings. ÁHRIF Á ALMENNINGSÁLITI» Fastheldni og tryggð hafa löngum verið talin til dyggða á íalandi, og trúmennska við flokkinn hefur einnig þótt bera vott um stöðuglyndi og aindlegt jafnvægi. í seinni tíð virðist þó svo sem „flokksmennskan" hafi fengið á sig miðuæ gott orð, og uinga kynslóðin fcalar óhikað um réttinai til þess að huigsa sjálf- stætt og meta ágreiningsatriði á máliefnalegum grundvelli. Þessi þróun á sér ekki stað einungis á íslandi heldur er hér um að ræða heimshreyfingu gegn rang- læti, gegn kúguin og ofstjórn, heim9hreyfin.gu, sem vill vekja ábyrgðartilfinningu hvers eim- staklings, sem hugsandi og starf andi þegns í landi sínu, ÞJÓÐHAGFRÆDISTEFNAN íslendinigar eiga marga góða hagfræðinga, og ekki ber á öðru en að forystumenn þjóðarinnar hafi séð ástæðu til að láta þá hafa eitthvað að gera. Vísinda- legar rannsóknir láta vel í eyr- um mianma, enda þótt merking þess hugtaks geti verið harla margbreytileg. Enda þótt þjóðin hafi notið almennrar efnahagslegrar vel- megunar á árunuim eftlr heims- styrjöldina síðairi var það ekki fyrr en um 1960, sem þáverandi ríkisetjórn lagði grundvöll að hinni nýju þjóðhagfræðistefnu. Efnahagsstofnunin var sett á fót 1962 og ári síðar, eða 16. apríl 1963, kynnti þáverandi forsætis- ráðherra, Ólafur Thors, þessa nýju stefnu á alþingi. Þessi stefna miðaði að því að kanna á hvern hátt mætti aufca þjóðar- tekjurnar á hvern íbúa, og sömu leiðis að kanna fólksfjölgun og fækkum einstakra byggðarlaga. Nú hef ég haft takmarkaða að- stöðu til að kynma mér starfsað- stöðu og starfshætti þeirra sér- fræðinga er vinma að efnahags- rannsóknum fyrir ríkisstjórnina og aðra opinbera aðila, og vel má vera að framkvaamd þessara mála sé 511 í anda þeirrar stefnu, er Ólafur Thors liýsti á alþinigi 16. april 1963. STEFNAN f FBAMKVÆMD Nú væri ljótt að segja að ekk- ert hafi verið gert, því svo er ekki. Efnahagsstofnunin er í fullum gangi, ríkisstjórnin hefur skipað sérstaka ráðunauta í efnahagsmálum, og síðast en ekki sízt skólarannsóknir hafa verið settair á stofn. Sem virð- ingarvott við kennairagtéttina lét menntamálairiáðherra gera skilti á hurð niefndrar stofnunar þar sem segir, Skólarannsóknir menntamálaráðuneytisins. Ef til vill fannst menmtamálairáðlherra viðeigandi að bæta með þessu fyrir ákveðma formgal'la við stofnsetningu nefndrar stofmun- ar. Það furðulegasta í þessu máli var þó, að Skólarannsóknir menntamálaráðuineytisins voru aldrei settar á stofn. Aftur á móti setti menn>tamálaráð(hera á svið látbagðsileik með það fyrir augum, að þagga niður í óstýri- látum kennuirum. í stað þess að setja á stofn skólairannsókn- ir samkvæmt venjulegum starfs- aðferðum og reglum þá fól ráð- herra einum af fulltrúum ráðu- neytisins að vinma að skóla- rannsóknum. Stofmun sú, sem nefnd hefur verið Skólarann- sóknir er því enn ókomin. Þó má vel vera að starfshættir mennta- málaráðuneytisins hafi eitbhvað lagazt við ráðningu nýs fulltrúa. Ástæðan fyrir því að ég nefni skólaranmsóknir í þessu sam- bandi er sú, að fræðslumál í nú- tíma þjóðtfélagi hljóta að vera eitt af meginviðfamgsefnuim þeirra sérfræðinga, er vinna að þjóðhagfræðileguim ramnsóiknum. Þar sem mér er vel kunnugt um starfshætti og vinmubrögð er varða skólarannsóknir get ég ekki amnað séð en að mennta- málaráðlherra sé bókstaflega að gera tilraun til að blekkja kenm airasítéttina með yfirborðs- mennsku og látbragðsleik. Ekki get ég trúað því að ráðiherrann sé svo skyni skroppinn að hanm sjái ekki tilgamgsleysi slíks van- burðar. Almenningur á fullan rétt á því, að la að fylgjast með starfs- háttum, starfstilílhögum og þvi starfi sem umnið er við Efna- hagsstofniunina og aðrar opin- berar stofnanir í þágu alþjóðar. Það virðist vera stefna ýmissa ráðamanna að halda öllum opin- berum vandamálum leyndum þar til tekizt hefur að finma eina lausn, serri síðan er hrumdið í framkvæmd svo fljótt sem auð- ið er. Framhald á bls. 15

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.