Morgunblaðið - 19.09.1970, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 19.09.1970, Blaðsíða 19
MORGUN'BLAÐIÐ. LAUGARDAGUR 19. SEPT. 1970 19 Fræðslunámskeið dýralækna, sláturhússtjóra, kjötmatsmanna og kjöt- iðnaðarmanna FRÆÐSLUNÁMSKEIÐ dýra- læfcna, slátuTiruúsistjóra, fcjöt- rniatsimiaininia og kjóvtiðraaðanrnamma var haldið í Borganniesá uim máin- aðamót ágúist-september. Tekið var fyrir: Búfjársiátruin, afurðir og kröf- ut kauipemda, aðsfcöðuimuiniur, fraimtíðarislkipulag. Ég var þarna a'ðieinis óviðfcom- airadl áhieyraindd, en þó að raokkru gaimalkuraraur störfuim þessara rraæitu mamiraa, semi þarrna þintguðu om vanidaimál framainiskiráðTa atriða. Fyrir 1920 mam éig því miðiur eftir aflífun sauiðfjár á blóðvelli án raokfcurra dreifimga, sitórgrip- ir voru þó skofcniir mieð hagla- byssuim eða mæmiain stunigin í siuindiuir rmeð svokölluiðiu svæfing airjánnd. Á stuinidiuim vildi þetta þó mistaikais't. Heligríima var lenigi niotuð á sauðfé, riffillskiot otg nú að miestiu loftbysisiur. Fláimimg og inTiianúrtatoa á blóðvelli var lemgi vel mjöig fruomisitæ'ð og skilyrði til alls hreinlætie mjög oft ekki heppilag til vöruvönduiraar. Nú í ágústlok eru uim 70 maran.s hivaðamaefa að aif laindimu staddir í Borganraesd. Þar er eitt nýtízku lagiasta s'láiturhús á laradiru og byglgt rraeð það fyrir aiuiguim að geta fullnægt sívaxainidi kröfurn erlemdra kaupenida. Staiðreynd er það að ekki er hægt aið stoella skolleyrum við þassum síauknu giæðiakröfuim og breytiiniguim um bætta meðferð fcil að geira vör- uina aðgerngilega fyrir kaupend- ur, jafnivel a'ð ko'mia vötruinni gem mest matbúimni á borð raeyterada. Áheyrandi otg í viðtali við fund armiann f aran ég að miargir voru voinsvik'nir yfir ástandi þeirrar vöru, sieim þetta nýja sláturhús sfcilaði. Heyrði ég þar helzt tal- aið uim hreinilæti kroppannia og suimir töldu sízt mimni vöruigæði litlu sLáturhúsaniraa, þeiirra sem aðeiœ mætfcu siátra til bráða- birgða eða emð uradianlþágu með- an aranað fullkoimnara væri ekki fyrir heiradi. Nei, þeir töldu ýmis- legt í fr'amkvæmd þassa nýtízku sláturhúss ekfci til fyrirmyradar. En mú víkjuim vi'ð að uimisögn fo'rystu- og ráðaimiarania þessa fyrirtækis. 1 þessiu húsi, sem er fyrst hér á lándi með ýmsa nýbreytni, er vitamilegia margt, sem ernniþá er á tilrauiraaistigi og verður að þreifa sig áfram með og bæifca úr ýmsuim ágölluim, seim fraim komia í framkrvæmd verka og út- búniaiðia,r. Hér eru sörrau vanda- mál o'g í ölluim öðrum sláturhúis- uim, að starfsfó'lk kemur að hausti óþjárfað eftÍT árs fjar- veru frá þassuim störfum — bæimdur, sjóimientn, já, iafnvel fólk úr möirguim stéttum, siem er að afla sér pemimiga til lífsiviður- vaeris eða skólakostniaðar. Þá tetour alitaf nokkra daiga að siam æfa fólki'ð. Oft koma niýir menn eða komui- í stað annarra, því fólki þarf að kenma haimdtök og vinniu, seim það hefir kianiniski aldrei smert á áður. Þess vegina er ekki sanmigjarnt aið dæma af- köst og vinnugBeði eftir fyrsta eða aranan daig slátruinar. Áreiðiantega voru þó margir þessara miainina, sem þarna voru á þinigi akki ánægðir með ýmsia verktilhögiun á sláturhiísunujm yfirleitt, t.d. vatmsaustur á kjöt- ið. Af því að ég minmist á þetta atriði lanigar mig til að siegja frá uimmiæiuim Halldóns Ásigieirsson- ar, yfirkjötmiatsrraaranis, vi'ð mig fyrir allrraörguim árum, sem alveg hefir komið heim við mína reynislu. Ef óhreinindi koma á kropp í fláninigu eða blóð og gor við ininianúrtöiku þá er raæstum siama hve miklu vatni er auisið, það raæst illa af og kjötið verð- ur alltaf útlitsil.iótara við mik- inin vatnsaiuistur. Kjötið á að vera hreint úr fláninigu og innamiúr- töku, em þurrka má það irae'ð grófu handlklæði. Hárin, sem oft vilja loða við raást bezt með grófuim dúk, éða burstia létt yfir með mælonbursta. Þetta sagði þesisi gamalreynidd sómiamaður, ,sem áreiðanlega hefir manma mest femigizt vi'ð kjöt og kjöt- iðmað. Sá háttuir var eitt siran tek- iran upp að senda þjálfaiða flán- inigsmienin á miilli slaturhiúsamna til að leiðbeima fyrstu daga silátr- unar. Einihve'm vegiran fékk fólk- ið þá inn í siig strax að vanda störfin. Mér 1K aði þetta vel og taldi jiafnivel mieira gaign af þesis- ari keimnclu en fjökraeiniraum ráð- saimikomium, sem oft gera miraraa gaign em ætlazt er til. Vitiainlega er aðstöðiumumur mikill á hverjum stað og marg- ur varadi, sem hver og einn slát- urhússtjóri og kjötmatsmaður ver'ður að leysa af sirani reynislu uimdir yfirstjórn yfirmats. Er éig hugisia um frarntíðar- skipulaig þesisiara mála dylst mér ekki að stór og fiulikomin sláturnús verða bygigð í fjar- flesitu héruðumum, þar sem bú- pemiragur verður fluttur að uim lemigri l'eiðir em áður hefir verið. Kjötið frá þessuim húsum, sem viðurkeranid verða af útlemdium og oft vamdfýsnium kaiupendiuim, verður seint á erleradian imarkað. Mjög mörg slátU'rhús, sem ^nú eru rekin me'ð undairaþágu verða að fá sláiturleyfi áfram til iraraan- laradssölu, því það hefir sýnt sig að það'am kerraur edmindg ágæt vara. Enda hygg ég að' furðu sjaldan hafi komið til yfirmats á kjöti yegima slátrunargalla. Saltkjötið okkar er herra- mannis matur oig á að sérhæfa sérstöku sláturhús til að fram- Í2iða það. Vel má vera að það sé gert að einhverju leyti, þó mér sé það efcki fcuninugt. Þó að við viljium gera stór- átcfc í byggingum eins cng t.d. í Borgarnesi, þá verðutn við lík- ¦ ¦ Oskufall Með ýmsu móti auglýsa menn skilning sinn á almennum mál- um og aðsteðjandi eða yfirstand andi erfiðleikum. Sannast þetta m.a. á siðgæðispostula Mánu- dagsblaðsins, sem þann 10. júlí s.l. sendir okkur Húnvetningum kurteislega vinarkveðju. Þótt Mánudagsblaðið sé án efa hið merkilegasta blað, á sína vísu, hefði ég samt sennilega látið kveðju þess ósvarað af minni hálfu, sérstaklega þar sem svo langt er umliðið, ef þessi „rödd" væri sú eina, sem heyrist í svip- uðum dúr. En þar er raunar ekki og því meiri ástæða að kvitta fyrir og geta þá aðrir, sem líkt eru umræddir, einnig tileinkað sér þessa kvittun, frá minni hendi. Þótt Mánudagsblað ið sé trúlega af ýmsum mikils metið, mun þó útbreiðsla þess lítil hér sum slóðir. Elskulegheit þess hafa því farið alveg fram hjá okkur flestum að minnsta kosti, og var það af hreinni til- viljun, að ég sá blaðið fyrir skömmu, en af því leiðir hversu seint er hér af stað farið. Svo virðist sem klausaii í Mánudagsblaðinu sé öll byggð á sögusögnum, nánast svipuðum þeim, sem kenndar eru við hina virðulegu frú, Gróu á Leiti. Að visu er ekki tekin upp setning- in, „ólyginn sagði mér," en talað er um, að á lofti séu allháar raddir, að skemmdir af völdum öskufalls í Húnavatnssýslu séu mjög orðum auknar. Er leitt til þess að vita, að blaðið skuli láta glepjast af sögusögnum og bæja slúðri. Þannig getur samt stund um farið fyrir þeim, sem saklaus ir eru og einfaldir í sínu hjarta. Hverjir það eru, sem ýkt hafa svo mjög skemmdirnar af ösku- fallinu, er ekki beint sagt, þó má skilja, að það séum við Hún- vetningar og þá aðallega bænd- urnir, sem komu fram í sjónvarp inu. Ferðamenn úr Húnavatns- sýslum hafa fært höfundi ein- hverjar fréttir, en ekki er lík- legt, að þeim, sem ekur um hér- aðið á bifreið sinni, gefist fullnaðarsýn um ástandið eins og það raunverulega var. Mikið er það líklegra, að þeir sem dag lega önnuðust störf í penings- húsum og gegnum svarta jörð, vissu ger um tjón og erfiði en aðrir. Samt held ég endilega, að þeir sem lögðu t.d. leið sína um Vatnsnes, Vesturhóp eða Víði dal, morguninn eftir öskufallið, hafi orðið varir við næsta mikil umskipti frá deginum áður. Þann dag var veður blítt, vor í lofti og góðar vonir vaknaðar, að hafís og harðæri undangeng- inna ára væri að þessu sinni víðs fjarri. En umskipti verða stundum snögg. Svo fór að þessu sinni. Að áliðnu kvöldi mátti líta uggvænlega sjón og óhugnanlega, þegar öskuský ið nálgaðist. Sorti þess var svo mikill, að engum mun úr minni líða. Askan dundi svo yfir, þrungin eiturefnum fyrir dýr og gróður jarðar, en svíðandi sár- sauka í augu og öndunarfæri þeirra sem úti við voru. Við voru. Við blasti svo að morgni svört jörð, og öskulagið það þykkt að ekki varð greint, hvort undir var snjór eða gróið land. Þá má öllum ljóst vera, að slíkt hefir nokkur eftirköst og þau eigi litil fyrir alla, sem við eiga að búa. Kaupum hreinar, stórar og góðar LEREFTSTUSKUR Mtrt$unbUbfö prentsmiðjan lega að sníða okfcur þar stakk eftir vexti. Við erum fátækir og smiáir á heimismælikvarðia oig verðuim að klífa brattainm í áfönig um, jafimvel prófa okkur áfram eins og Borgfirðingar eru að giera. Framtíðin verður auð'vita'ð full komin vöruvöndun, hin bezta, hátt verð fyrir vandaða vöru, sam sfcapar góðan efmahag fram- leiðeradia. Eitt óttast ég þó, — að á þasisari hrað'fleyg'u framfara- öld höfum við ekki fjárlhaigslegia getu til að fylgjast með örum og sívaxamdi kröfum útleradra og iniralemdra nieytanda. Með þeim stórstígu framförum, er ég miam á flestuim siviðiuim, væri efcki útilokað a'ð hið nýtízfeulega siáturhús í Borgarmesi verði úrelt orðið þá tíirraar lðía. Björn í Bæ. Þegar vísindamenn tóku til við athuganir sínar hér norðan- lands, kom fljótlega í ljós, að flúoreitrun var miklu meiri en skaðlitið gat talizt. Nægir að vísa til þeirra skýrslna, sem þeir hafa gefið út. Að visu fór eitr- unin nokkuð minnkandi, er fram liðu stundir, en reyndist þó lengi veruleg. Enn er aska í þeim heyjum, sem verið er að afla til vetrarfóðurs og óséð hverjar afleiðingarnar verða. Bæði vísindamenn og harðær- isnefnd lögðu áherzlu á, að bú- peningur væri hafður sem lengst á innistöðugjöf að tök væru á. Af þvi leiddi að sjálfsögðu mjög aukinn fóðurkostnað, en hefir vafalaust miklu bjargað, þótt eigi að síður væri mikið um veik indi í fénaði og dauða af völd- um eitrunarinnar. Til þess svo að bjarga uppvaxandi nautgrip- um, kvígum og kvígukálfum frá áhrifum og afleiðingum eitrun- ar, var að þvi horfið, eftir áeggjan sömu aðila, að flytja gripina á ómengað land. Hafði þessi ráðstöfun talsverðan kostn að í för með sér, en þótti óhjá- kvæmileg öryggisráðstöfun þar þar sem byggja verður á naut- griparækt meir en áður, ef sauð- fé fækkar að mun. Talið er, að ásetningur lamba á öskufalls- svæðinu komi ekki til greina og jafnframt að lóga verði vetur- gömlu fé. Falla þá alveg burtu tveir árgangar af fjárstofninum, sem er út af fyrir sig alvöru- mál. Grasbrestur er raunar hér um slóðir eins og víðast hvar um landið og mun fénaði fækka af þeim sökum. Sízt bætir þó úr Framhald á bls. 20 Hljóðfæraverzlunin Tónavol si. Opnar í dag laugardag. TÓNAVAL SF., Óðinsgötu 7, sími 25805. CRÆNMETI Haustmarkaðsverð. amm Miklatorgi, Sigtúni, Hafnarfjv., Breiðholti, sími 22822, sími 36770, sími 42260, sími 35225. I. DEILD Leikir laugardaginn 19. september. MELAVÖLLUR kL. 14.00. Fram KR VESTMANNAEYJAVOLLUR KL. 16.00. Í.B.V. - Í.A. £ ^ HAFNARFJARÐARVÖLLUR KL. 16.00. F.H. — Völsungar BIKARKEPPNIN Leikir laugardaginn 19. september. KÓPAVOGSVÖLLUR KL. 14,30. Breiðablik — Selfoss MELAVÖLLUR KL. 16,30. Þróttur — Armann AKRANESVÖLLUR KL. 17,30. UMSB - Hörbur ísat.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.