Morgunblaðið - 16.02.1971, Blaðsíða 11

Morgunblaðið - 16.02.1971, Blaðsíða 11
MORGUNBLAÐHE), ÞRIÐJUDAGUR 16. FEBRÚAR 1971 11 BÓKMENNTIR - LISTIR BÓKMENNTIR - LISTIR BÓKMENNTIR - LISTIR „Dirfstu að lifa þar til birtir aftur' Liárus Már Þorsteinsson: Nóvember. Almenna jðókafélagið. Reykjavík 1970. Ég veit ektd, hvers vegna höf undur þessa ljóðakvers hefur valið því nafnið Nóvember. Helzt datt mér í hug, þegar ég hafði lesið ljóðin einum tvisvar sinn- uim, að höfunduirinn vildi táknta með því hugarástand sitt. Það getur sem sé varla myrkara ver- ið. Annars heldur enn áfram að stytta daginn, eftir að nóvember lýkur, en þess ber að gæta, að undir lok desembermánaðar fer dag að lengja: Mér fannst eiginlega hörmu- legt til þess að vita, hve andleg líðan bins seytján, átján ára unga skálds ei bágborin . . . En svo dettur mér þá í hug, að það sé kannski ekki eins vonlaust og ætla mætti af þessari bók, og sannarlega g'eður það hjarta mitt. Ég minr.ist þess, að þegar ég og sumir félagar mínir á svip uðum aldri og Lárus Már, vor- um að birta jóð eftir okkur í Landinu og Fréttum — já, og fleiri blöðum, sem í þann tíð voru gefin út, vorum við kallaðir grát skáld og ungur og ötull kaup- sýslumaður, seni hafði yndi af bókmenntum, skrifaði grein um grátskáldin og þótti þau bera sig iha. En við létum okkur alls ekki segjast að sinni, og eins og Lárusi Má voru ástarharmar okkur næsta erfiðir. Við tókum ekkert tillit tii þess, sem Þor- steinn Erlnigsson segir: „ . . . það er góuigróður, vinuir iminn, sem grær oft fljóit, en stendur skjald an lengi" — og ekki heldur til hins, sem reynslan sannarlega sýnir, „að alH=i£ má fá annað skip og annað föruneyti." Hvað á- M stand mitt gat verið hörmulegt má marka af þvi, að ég skrifaði sögukorn, sem byrjaði svona: „Ég var að reyna að deyja í alla nótt." Skömmu áður hafði ég skrifað ævintýri um dreng, sem alltaf hló, þegar harmar steðj- uðu að, og begar ég lét hinn mun eldri og þroskaðri vin minn, Freystein Gunnarsson, heyra þetta hvort tveggja, kvað hann ekki upp neinn dóm, kímdi út í annað munnvikið og mælti siðan eftir stutta þögn: .Hagalín á heldur bágt, hans hafa moinin fjölgað skjótt, Hagalín, sem hló svo dátt hann var að leyna að deyja í nótt." Og ekki var ég nú verr hald- inn af lífsleiða og sviknum ást- um en það, að ég hló að vísunni og meira að segja kenndi hana félögum mínum. Sannleikurinn var líka sá, að ég og þeir gátum verið hjartanlega glaðir, þegar fundjm bar saman, og við litum hreint ekki grátnum augum til framtíðarinnar, þó að i þann tíma væru blikur á lofti í veröldinni, rétt eins og nú, og við vissum, að okkar biði enginn dans á rós- um, enda yfhleitt hagir þjóðar- innar þannig, að ekki var nema tvennt til: að duga eða drepast —¦ enginn millivegur þar! Það er sitthvað í þessari bók, sem bendir í þá átt, að höfund- ur hennar sé skáld, en mér virð- ist hann ekki geta gert hín ömur legu svartsýnisviðhorf sín svo persónuleg, að lesandinn taki þau alvarlega. Og það form, sem hann velur sér, reynist honum víðast ofviða. Hann hefur ríka tilhneigingu til að gera það myndrænt og torrætt, hyggst á Lárus Már Þorsteinsson. þann hátt — eins og f jöldi nú- tíðarhöfunda — gera hugsanir sínar og tilfinningar skáldlegri og eftirminnilegri, en er ekki enn, eem varla er og að vænta, nægilega rökvis og gagnrýninn. Þetta er þegar augljóst af fyrsta ljóðJnu í bókinni. Það hefst þannig: „Þegar við hitiumst að nýju minntistu á síðustu nóttina og kvaðst harma að ást þín hefði orðið bráðkvödd skömmu síðar. En þrátt fyrir það vildirðu vekja hana upp aftur seiða hana úr gröf sinni með lokkandi orðum. Og þú víldir að ég veitti þér aðstoð við að meitla andlit draugsins 1 klettavegg sem reis undir forvitni skylmingamannsins." Hvaðan er höfundi kominn þessi skylmingamaður? Síðar í sarna Ijóði: „Þrúgandi myrkur sem breiddist yfir borgina og heltók hjörtu grátkvenna sem stumruðu yfir hvarfi sínu . . * Hið háfleyga og óhætt að segja víðfleyga ljóð Myndhvörf er stutt. Það fer hér á eftir: „Sólir fljúgandi um rökkvaðan þrividdar geim berast um fölbiáan himin. Mynda þér úthöf í auga? Fljúgandi sólir á flótta undan alheimsins dómi. Sveimandi handan hins eilífa dags. Mynda þér úthöf í auga?" Mér gengur illa að meta ann- að eins og þetta og eins er um fjölmargt fleira. Til dæmis: „Og við munum aldrei hætta að ræha hvor anr.an lifi. Nema þá aðeins: við skiptumst á augum ég og þú augum, vörura og viðjum — leggjum eld að grönnum fæti fjallsins sem skilur okkur að." Nú — og kvæðið Ástarljóð endar svona: „Niðurlag: ailar næstu nætur munum við virða þögnina að vettugi en regnið mun njóta sannmælis enn sem fyrr jafnvel þó að dauðinn iátist sitja í fyrirrúmi." Svo læt ég staðar numið með kvæðinu Morðingi nótt, sem sýn ir sosum, hve höfundurinn er sár kvalinn: „Ó morðingi nótt. Ég finn er þú fellur á rústir míns fannhvíta jarðlífs. Finn hve þitt hatur í sál mina ristir með taumlausu frumstæðu afli sín blóðugu tákn. Ég finn hve þú lýstur mig dauða ó, morðingi nótt þú ein ert mivt skjól. Ég dauðvona ieita þíns fjöreggs með lifvana höndum. Ó morðingi nótt!" Líklega fannst okkur veröldin litlu skárri, sem vorum að yrkja innan við og um tvitugt á árun- um 1917—'20 - það er að segja þegar við vorum búnir að setja okkur í skáldlegar stellingar og andinn átti að koma yfir okkur! En hart er það að eiga sér ekki annað skjól er; nóttina, svo Dla sem Lárus Már ber henni sög- una. Hann vill auðsjáanlega fljúga hátt og skyggnast djúpt, og það er engan vegin.i óliklegt af sum um ijóðunum í þessari bók, að vilji hans og metnaður beri á- vöxt, þegar honum hefur vaxið svo þroski, að hann hafi myndað sér sjálfstætt lífsviðhorf og leit- að til þrautar þess forms, sem honum hentar. Guðmundur Gíslason Hagalín. Guðmundur G. Hagalín skrifar um BOKMENNTIR Tónlist: SINFÓNÍU- TÓNLEIKAR Sagan segir að Prokofjeff hafi samið „klassísku sinfóníuna" til að sanna tónsmíðakunnáttu sína í hefðbundnum stíl, á sama tíma og hann var í óða önn að finna sinn eiginn tón í verkum sínum. sem á þeim tima voru langt frá því að geta talizt hefðbundin, og víst er að þar tókst honum sérlega vel upp. Klassíska sin- fónían er gott dæmi um það, hve sinfóníur geta verið bráð- skemmtilegar — þegar flutning- ur er góður — enda sennilega oftast leikin af öllum þeim sin- fóníum, sem samdar hafa verið á þessari öld. Hún er skýr i formi og aðgengileg hverjum þeim sem hefur sæmilegt eyra, kímin og spennandi. „Orkestra- sjónin" er mjög gegnsæ, sem veldur því, að hver hrukka og hnökri í flutningi kemur mjög greinilega í Ijós, og því miður var allt of mikið af slíku á tón- leikum Sinfóníuhljómsveitar- innar s.l. fimmtudagskvöld. 1 þetta sinn var „hin klassíska" ekki sú skemmtun, sem hún ætti að vera, og virðist Wodiczko engan veginn hafa þau tök á hljómsveitinni nú, eins og oft áður. Ljósi punktur kvöldsins var einleikur Halldórs Haraldssonar í þriðja píanðkonserti Bartoks, en þar vann hann eftirminnileg- an sigur. Þeir, sem fylgzt hafa imeð ferli Haldórs unidanfarin ár, dylst ekki að hann er greini- lega vaxandi í list sinni, sem má eiginlega merkilegt telja, þegar haft er í huga hve sárasjaldan heyrist til hans. Hún gefur í engu eftir sumum þeim rándýru útlendu virtuósum, sem hingað eru fluttir inn, og mætti beina þeirri ósk til forráðamanna Sin- fóníuhljómsveitarinnar og Tón- listarfélagsins einnig í fullri al- vöru að nýta betur jafn ágæt- an listamann og Halldór er. En eins og Halldór lék vel, af vandvirkni, tæknilegu öryggi og innlifun, verður hlutur hljóm sveitarinnar þveröfugur, og var langt frá þvi að geta talizt við- unandi. Tónleikunum lauk með „Iberia" svítu spænska píanist- ans Albéniz í hljómsveitarbún- ingi Arbos. Músík, sem hefur Húsnœði óskast 1000—1200 fermetra húsnæði óskast til kaups eða leigu. Má vera á tveimur hæðum. Tilboð merkt: „Húsnæði — 6690" leggist inn á afgreiðslu blaðsins fyrir 18. þessa mánaðar. Halldór Haraldsson. sinn sjarma, en innihaldið frem- ur fátæklegt, og oft mikill háv- aði af litlu tilefni. Það er langt síðan Sinfóníuhljómsveit íslands hefur átt jafn slæman dag. Egill B. Friðleifsson. Nauðungaruppboö sem auglýst var í 64., 66. og 68. tbl. Lögbirtingabiaðsins 1970 á jörðinni Hrauni Hofshreppi þinglýst eign Árna Jóhannssonar, fer fram eftir kröfu Búnaðarbanka íslands í sýsluskrifstofunni Víðigrund 5 Sauðárkróki þriðjudaginn 23. febrúar 1971 kl. 14. Sýslumaðurinn í Skagafjarðarsýslu. NauðungarupphoB sem auglýst var í 63.. 64. og 65. tbl. Lögbirtingabláðs 1970 á hluta í Skeifunni 5, þingl. eign Egils Óskarssonar, fer fram eftir kröfu Borgarskrifstofanna á eigninni sjálfri, föstudaginn 19. febrúar 1971. kl. 14.30. Borgarfógetaembættið í Reykjavík. Til fjölmargro hlula Nytsamlegar -ÚDÝRAR - l 1 BRIGGS&STRATTON MILWAUKEE, WIS. U.S.A. Fjórgengis bensínvélar Stærðir 3-14 hö. t Stfhrwi Sfyseii&ófm li.f. Suðuflandsbraut 16 - Revkjavik - Si. Bezt að auglýsa í Morgunblaðinu

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.