Morgunblaðið - 16.02.1971, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 16.02.1971, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 16. FEBRÚAR 1971 17 Ráðstefna FAO um mengun heimshafanna DAGANA 9.—18. desember var haldin í Rómaborg á vegum Matvæla- og landbún- aðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (FAO) ráðstefna um mengun heimshafanna, áhrif mengunarinnar á lífið í sjónum og fiskveiðarnar. Ráðstefnuna sóttu rösklega 300 fulltrúar viðs vegar að úr vcröldmni, þar á meðal þeir Svend Aage Malmberg, haffræðingur og Geir Arne- sen, efnaverkfræðingur frá fslandi. Fyrir ráðstefnunni lágu um 150 rannsóknaskýrsl ur, sem skipt var niður í eftirfarandi sjö málaflokka: 1. Mengunarástand sjávarins nú á dögum. 2. Ferill og afdrif mengunar- efna í sjónum. 3. Áhrif mengunar á lífsferil lífveranna í sjónum. 4. Umhverfisbreytingar og áhrif þeirra á samfélög líf veranna í sjónum. 5. Tæknileg vandamál við að draga úr mengun og vinina gegn áhrifum henn- ar. 6. Áhrif megunarefna á gæði fiskafurða og fiskveiðar. 7. Vísindalegur grundvöllur fyrir alþjóðlegri löggjöf um eftirlit með mengun vegna varðveizlu auðæfa sjávarins og fiskveiðanna. Eftir að aðalatriði skýral- anna höfðu verið kynnt fund armönnum voru þau rædd á almennum fundum og sam- þykktir gerðar um margvís- leg atriði. Þessar samþykkir eiru ábendingar og tillögur til úrbóta, sem vísindamenn vona að geti eiranig orðið grundvöllur að alþjóðasam- þykktum um þessi vanda- sömu mál áður en langt um líður. M.a. skýrsla var hráða- birgðaskýrsla morskra og sænskra vísindamanna um mengun af völdum klórkol- vatnsefna, sem eru úrgangs- efni frá plastframleiðslu. Á3tæðan fyrir rannsóknum vísindamannanna voru frétt- ir er bárust í maí sl. um að miklu magni af þessum efn- um hefði verið kastað í sjó- inin, án þess að nokkuð væri vitað um hugsanleg áhrif á K S IV-sompff .nrgaf.vr or nof ona'/serf o Biol- -n— . —— - k — I ¦ _ X StV'- -«- , C-C/ posrtiv* or mo'iecfmf • . BKl* -II-., -------.——-. M----------. — AT X X X X x X v x x *£ >K X £ X. 0XX X BARENTS SEA X x HORWEGIAN SEA ss* -f ATLANTIC OCEAN "3? 7Íf Klórkolvatnsmengun í Atlantshaf i rannsökuð líf í sjónum. Rannsóknirnar voru tvíþættar, staðarrann- sóknir og rannsóknir á rann- sóknastofu. Rannsóknirnar voru gerðar á tímabilinu 18. júní til 28. september sl. og voru tekin sýnishorn á stóru svæði á N.-Atlantshafi. Bráðabirgða- niðurstöður af rannsóknum þessum, sem enn eru stutt á veg komnar, benda til að klórkolvatnsefni sé að finna Kortið sýnir svæðið, sem rannsakað var. X þýðir að sýnishorn hafi verið neikvæð eða ekki rannsökuð enn. X með svörtum depli þýðir að sýnishorn hafi innihaldið klórkol- vatnsefni. kortinu, sem fylgir hér er norður úr Barentshafi, suð- ur með Noregsströnd að austurströnd íslands, suður með landinu að Faxaflóa og þaðan til Grænlands. Á nær öllu þessu svæði kemur 1 ljós vísbending um að um nokkra klórkolvatnsefna- mengun sé að ræða, þó að rannsóknir séu enn það skammt á veg komnar, að ekki sé hægt að segja til um hversu alvarleg mengunin sé. Það er heldur ekki vitað hver skaðsemismörkin eru af völdum klórkolvatnsefna- mengunar. Engu að síður telja vísindamennirnir sig vita að þessi efni geta verið hættuleg fiskum og sjávar- gróðri og því sé nauðsynlegt að halda áfram rannsóknum á þessu sviði. mjög víða í N.-Atlantshafi og Berentshafi. Norska hafrannsóknarskip- ið Johan Hjort tók m.a. þátt í rannsóknum þessum og í fyrstu skýrslunni frá skipinu segir m.a.: „Mikið magn af ögnum var að sjá í sjónum, þar sem rannsóknir voru gerðar á 57. gráðu norðlægr- ar breiddar og 4. gráðu aust- lægrar lengdar. Lituðu agn- ir þessar sjóinn rauðan og hvítan á ýmsum svæðum. Agnir þessar virtust vera dauð svif og sáust niður á 2-3 metra dýpi. í yfirborði sjávarins mátti einnig sjá fisk illa á sig kominn. Við frekari rannsókn kom í ljós að agnirnar voru svif og fiskurinn, sem var 3 cm þorskseiði og vatnssýnishorn innihéldu klórkolvatnsefni." Rannsóknarsvæðið sem um er- að ræða og fram kemur á Notkun haf sins sem ruslakistu - EIN af skýrslunum, sem lögð var fram á FAO-ráðstefn- unni var samin af þremur starfsmönnum norsku Haf- rannsóknarstofnunarinnar og fjallaðl um losun iðnaðarúr- gangsefna í Norðursjóinn. 1 upphafi skýrslunar segir að hin mikla uppbyggtag efna- iðnaðar í heiminum hafi haft í för með sér mikið vanda- mál í sambandi við losun úr- gangsefna. Nú sé svo komið að almenningsálitið í iðnaðar löndum leggist svo sterkt gegn því að þessi árgangs- efni séu losuð á landi eða brennd, að iðnfyrirtæki hafi nú snúið sér að hafinu sem ruslakistu. Yfirleitt er úr- gangsefnum sökkt, á úthöf- um sem engin lög eða reglu- gerðir nái yfir. Úrgangsefni þessi eru yfir- leitt sett í 200 lítra járntunn ur, ovipaðar þeim, sem not- aðar eru til að geyma geisla- virk úrgangsefni. í tunnur þessar er sett 10 cm þykkt steypulag og þær fylltar vel, til að tryggja að þær sökkvi. Svo virðist þó sem ekki sé jafn vel vandað í sambandi við staðarval til að sökkva þessum tunnum, því að tals- vert magn af tuinnunum hef- ur komið upp í botnvörpum togara á miðum í Norðurajó. Fyrst varð vart við þessar tunmur fyrir 10 árum, en ekkert gert í málinu vegna þess að þá var aðeins um eina og eina tunnu að ræða. Undanfarið hefur þetta aftur á móti aukizt og nýlega fékk einn togari 8 slíkar tunnur á einum degi í vörpuna. Rannsóknir á innihaldi tunnanna hafa leitt í ljós, að þær innihalda bæði úrgangs- efni frá olíuiðnaðarfram- leiðslu og plastiðnaði. Fiski- menn hafa sagt að önnur úr- gangsefni sé einnig að finna í Norðursjó, en þau hafa enn ekki verið rannsökuð. Upplýsingar um magnið, sem kastað er í sjóinn eru mjög takmarkaðar, en vitað er að eitt olíuiðnaðarfyrir- tæki í Evrópu áætlaði að það hefði sent um 10 þúsund tunnur með úrgangsefnum á einu ári. Fyrirtækið hafði þanm hátt á að það samdi við verktaka, sem starfaði í samvinnu við skipamiðlara. SkipamiðlarLnn sá síðan um að útvega skip til að flytja tunnurnar á losunarstaðinn. Mjög algengur losunarstaður er á svæði norður af 65. gráðu norður breiddar, þar sem dýpi er um 2000 m. Eft- ir að skipið hafði losað farm- inn, gaf skipstjórinn skipa- miðlaranum skýrslu er kom- ið var í land og þá um leið afrit af leiðarbók skipsins. Svo virðist þó, sem að ekki hafi allir farið eftir fyrir- mælum um losunarstað, ef dæma á af tunnum sem fundizt hafa í Norðursjó. Hugsanlegt er líka að sumir verktakar noti raunverulega Norðursjóinn sem losunar- stað. í lokaorði skýrslunnar seg ir að berjast verði gegn því að Norðursjór og hafið und- an ströndum Noregs sé notað sem ruslakista fyrir iðnaðar- úrgang. Tumnurnar, sem koma í botnvörpuna, sem er algengasta veiðarfærið á þessum slóðum, tefja veið- arnar og innihald tunnanna getur einnig verið hættulegt fiskimönnum. Á það er bent, að um helmingur tunnanna sem komið hafa upp í vörp- unni voru lekar og innihald þeirra skaðvænlegt mönnum, hvað þá þegar það blandast fiskinum er hann kemur á þilfarið. Ekkert sé þó eina alvarlegt og uggvænlegt og Kortið sýnir losunarstaði úrgangsefna í N.-Atlantshafi. X undan suðurströnd Noregs sýna staði, þar sem tunnur hafa komið upp í botnvörpum. Krossinn á hafinu milli íslands og Noregs sýnir staðinn, sem vitað er að er notaður sem ruslakista fyrir úrgangsefni. örvarnar sýna strauma. það sem gerzt getur, ef mik- ið magn af þessum skaðvæn- legu efnum losnar úr umbúð unum og dreifist yfir hafs- botinn. Slíkt geti eyðilagt góð fiskimið auk þess sem efnin geti borizt langa leið með straumum og haft skað- vænleg áhrif á hrogn og fiskseiði.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.