Morgunblaðið - 09.05.1971, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 09.05.1971, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 9. MAÍ 1971 ilttttglt Itfrlðfófr Útgefandi hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson. Ritstjórar Matthías Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson. Aðstoðarritstjóri Styrmir Gunnarsson. Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson. Fréttaatjóri Björn Jóhannsson. Auglýsingastjóri Arni Garðar Kristinsson. Ritstjórn og afgreiðsla Aðalstrœti 5, sími 10-100 Augtýsingar Aðalstræli 6, sími 22-4-80. Áskriftargjald 195,00 kr. á mánuði innanlands. I IflUMSÖlu 12,00 kf. eintakiS. BYGGÐASTEFNA ritt af erfiðari verkefnum, ^ sem fámenn þjóð í stóru landi á við að gríma, er ákvörðun um þróun og dreif- ingu byggðar í landinu. í ört vaxandi mæli munu þessi við- fangsefni koma tii kasta stjórnvalda á næstu árum. 1 þessum efnum verður ætíð að taka jöfnum höndum tillit til félagslegra og fjárhagslegra sjónarmiða, þó að fram- kvæmdin geti verið vissum örðugleikum háð af þeim sök- um. Málum er nú svo komið, að rúmur helimingur þjóðarinnar býr á höfuðborgarsvæðinu svonefnda. Áætlanir benda auk þess til, að meginhluti allrar fólksfjölgunar í land- inu á næstu árum verði á þessu svæði, ef ekki verða gerðar sérstakar ráðstafanir tii þess að efla hinar dreifðu byggðir landsins. Það er eng- an veginn óeðlilegt, að í Reykjavík hafi á löngum tíma myndazt miðstöð stjórnunar, efnahags- og menningarlífs þjóðarinnar. Þetta fylgir hlutverki Reykjavíkur sem höfuðborgar landsins. Hitt er þó jafnframt aug- Ijóst, að í þróun byggðar á höfuðborgarsvæðinu og úti á landsbyggðinni má ekki verða ósamræmi. Slík þróun er öll- um í óhag, bæði í félagslegu og fjárhagslegu tilliti. Þess vegna er ljóst að marka verð- ur byggðastefnu, sem tryggt getur eðlilegt jafnvægi í þró- un þéttbýlis og dreifbýlis. Það var fyrst á síðasta ára- tug, sem hafnar voru mark- vissar aðgerðir af hálfu stjórnvalda til eflingar byggð ar utan höfuðborgarsvæðis- ins. Þessi nýja sóknarstefna í landsbyggðarmálum hófst með gerð og framkvæmd Vestfjarðaáætlunar og Norð- urlandsáætlunar og ennfrem- ur með stofnun atvinnujöfn- unarsjóðs. En ljost er, að halda verður áfram á þessari braut. í stjórnmálayfirlýsingu landsfundar Sj álfstæðisflokks ins er lögð áherzla á áfram- hald þessarar stefnu, en þar segir m.a.: „Auka skal og efla starfsemi til þróunar byggðar á öl'lu landinu með aðgerðum, sem skapi lands- hlutunum sem jöfnust skil- yrði fyrir öruggri atvinnu og fullnægjandi félags-, mennta- og heilbrigðisþjónustu. Raf- væðingu landsins alls skal lokið sem allra fyrst. Kapp ber að leggja á bættar sam- göngur, og hringvegur um landið er meðal stærstu verk- efna næstu ára." Þannig ber að halda áfram þeirri sóknarstefnu í þessum efnum, sem þegar er hafin. Eitt brýnasta hagsmunamálið nú er að útrýma misrétti í menntunaraðsitöðu, sem kem- ur hart niður á ýmsum byggð- um landsins. Renna verður stoðum undir atvinnulíf lands byggðarinnar og eifla félags- og menningarstarfsemi. Þann ig verður að tryggja að fólks- fjölgunin verði sem jofnust í hverjum landshluta fyrir sig, því að ósamræmi í þessum efnum dregur alvarlegan dilk á eftir sér. í þessum efnum sem öðr- um duga orðin ein skammt; það eru verkin, sem tala. Undir forystu sjálfstæðis- manna í ríkisstjórn hefur ný sókn verið hafin, sem stuðla mun að eflingu landsbyggðar- innar og jafnari byggðaþróun. Ungir sjálfstæðismenn hafa á liðnum vetri unnið að því að auka áhuga fólksins í landinu á þessu verkefni með fjöl- þættu fundahaldi um land allt. Merkið mun því ekki niður falla. Almennt hlutaf járútboð í|m þessar mundir er að *^ hefjast almennt hluta- fjárútboð á vegum nýstofn- aðs fyrirtækis, Stálfélagsins hf. Fyrírtækið hefur í hyggju að koma hér upp og reka stál- bræðslu, er framleiða á steypustyrktarjárn úr inn- lendu brotajárni. Hér er á d'öfinni athyglisverð fram- kvæmd. Einkanlega er hug- myndin eftirtektarverð fyrir þær sakir, að ætlunin er að safna hlutafé meðal almenn- ings í landinu. Það er ekki nökkur vafi, að stálbræðsla af þessu tagi yrði merkur áfangi í iðnþróun íslendinga. Hitt mun þó ekki hafa minna gildi, ef fólk almennt sýnir uppbyggingu iðnaðar og at- vinnulífs þann áhuga að verja sparifé sínu til hlutafjár- kaupa. Engum dylst mikilvægi þess, að fólkið í landinu, all- ur almenningur, taki þátt í uppbyggingu og stjórnun at- vinnulífsins. Af þeim sökum er þessi hugmynd um al- menna hlutafjársöfnun at- hyglisverð, þó að ýmsar fyllri upplýsingar mættu liggja fyr- ir. Tími ákvör ðunar fyrir Bretland og Evrópu Ef tir Noru Belof f BREZKIR og franskir stjórn- málaleiðtogar, sem enn eiga í deilum um nær hvert ein- asta atriði í samningaviðræð- unum um inngöngu Bretlands í Efnahagsbandalag Evrópu (EBE) eru að minnsta kosti sammála um eitt: „Tími er til kominn til þess að skera úr um deilumálin." Þetta voru orð Geoffrey Ribbons, aðalsamningamanns Bretlands í viðræðunum fyrir gkömmu og þetta er einnig viðhorf George Pompidous Frakk- landsforseta, en ekki er langt síðan hann tók sjálfur sér yfirstjórn á aðgerðum Frakka í þessu máli. Það mun líka koma í ljós innan skamms, hvers konar sam- komulag franska stjórnin get ur fallizt á og þá hefjast samningaviðræðurnar fyrir alvöru. í rauninni hefur hvorki gengið né rekið í samkomu- lagsátt frá því í desember sl. er Bretar skýrðu frá sjónar- miðum sínum varðandi þær aðlögunarráðstafanir og breyt ingar, sem þeir töldu sig hafa þörf fyrir, áður en þeir gætu undirritað Rómarsamn- inginn og eftirfarandi samn- inga, sem binda munu Efna- hagsbandalagsríkin innbyrðis. Framkvæmdaráð EBE lét nokkrum vikum síðar í ljós skoðanir sínar á óskum Breta og eftir það tóku Frakkar upp óeftirgefanlega afstöðu í nær hverju einasta meiri hátt ar atriði, sem borið hefur á góma í sammngaviðræðunum. En í einkaviðræðum hafa franskir og brezkir stjórn- málaleiðtogar viðurkennt, að hvor aðili um sig væri að- eins að treysta samningsað- stöðu sína og að einhvern tímann — og nú nálgast sá tími óðfluga — yrðu þeir að taka af skarið með, hvort all- ar tilslakanirnar frá hinum aðilanum yrðu grundvöllur samkomulags eða þá svipta hulunni af óbrúanlegri gjánni á milli þeirra. Bandalagsríki Frakka í EBE vilja öll, að Bretland gangi í bandalagið og munu því fagna hverri tilslökun, sem Frakkar kynnu að vilja veita, en þau eru ekki reiðu- búin til þess að taka þeirri áhættu, að bandalagið klofni, ef þau fordæmdu afstöðu Frakka opinberlega. Tilslakanir Frakka munu örugglega ná til sérstakra vilyrða fyrir mjólkurafurðir Nýja Sjálands til Bretlands, jafnvel þó að ekki verði gef- in ákveðin loforð fyrir því, komulagi varðandi sykur- f ramleiðslu verður náð í heiminum. Annað grundvallardeilumál hefur verið, hvert fjárframlag Bretlands skyldi verða til fjárhagsáætlunar Efnahags- bandalagsins. Þar hafa Bretar viljað byrja á að greiða að- eins 3% heildarframlagsins, en Frakkar hafa krafizt allt að sjö sinnum meira. Svo tlirðist nú sem Frakkar kunni að lækka kröfu aína niður í 7 eða 8% sem byrj- unarframlag, en sú tala gæti þýtt, að byrjunarframlag Bretlands yrði 60—70 millj. pund. En í einkasamtölum hafa frönsku fulltrúarnir sagt, að hægt væri að lækka framlögin tii landbúnaðar- mála stórlega í framtíðinni, ef Bretar vildu skipa sér í röð með þeim gegn ítölum og Frökkum til þess að Hin krafa Frakka, sem sumir brezku samningamann anna telja mjög óheppilega, er frjáls flutningur fjár- magns. Frakkar vilja, að rík- issjóður Bretlands meðhöndli EBE-ríkin frá byrjun sem lönd sterlingssvæðisins að minnsta kosti. Bretar hafa alltaf leyft frjálsan fjármagns flutning innan sterlingssvæð- isins og það er raunar óhugs- andi, að sterlingslöndin myndu samþykkja að leggja fé sitt í banka í London, ef það væru einhverjar pen- ingalegar hindranir milli þeirra og Bretlands. Auðvitað væri Bretum kleift að skipa sterlingssvæð- inu og Efnahagsbandalaginu á sama bekk með því að láta sömu reglur um frjálsan fjár magnsflutning, sem nú þeg- ar eru í gildi milli Bretlands og sterlingssvæðisins, ná til Efnahagsbandalagsins. En starfsmenn brezka fjármála- lækka það verð, sem bændum ráðuneytisins halda því fram, er tryggt fyrir korn og rófur. Það eru tvær aðrar spurn- ingar, sem legið hafa ógn- vekjandi í loftinu síðustu vik ur. í fyrsta lagi vilja Frakk- að eins og er þá yrðu of margar hættur þessu sam- fara, og að það fé, sem færi til Þýzkalands, þar sem höml ur eru engar í þessu tilliti, ar fá þegar í stað forréttinda gæti of auðveldlega streymt aðstöðu fyrir landbúnaðaraf- til Bandaríkjanna. Edward Heath urðir Efnahagsbandalagsins i Bretlandi gagnvart þeim ríkj um, sem frá fornu fari hafa framleitt þessar vörur fyrir Breta. Sir Con O'Neill gerði franska kollega sina ösku- reiða, þegar hann á fundi fastafulltrúanna hélt því fram, að ekki mættu verða neinar snöggar breybingar á viðskiptasviðinu. í stað þess Ef þeir Heath og Ribb»n tækju ákvarðanir um þetta mál einir saman, þá yrðu þeir örugglega sammáia, hvaða atriði eru tiltölulega smávægi legs- og aðlögunarlegs eðlis. Þessi atriði eru að þeirra áliti ekki nærri eins mikil- væg og sá mikli pólitíski hag ur, sem þeir gera sér vonir um, ef Bretland verður aðili lagði hann til, að á aðlögunar að Efnahagsbandalagi Evr- tímabilinu skyldi komið á fót stofnun til þess að leita ráða hjá og beita sér fyrir ráðstöf- unum ef einhverjir af fyrri framleiðendum á þessum vör um fyrir Breta teldu sig að flytja megi þessar vörur verða fyrir ósanngjörnu tjóni. inn í EBE, eftir að fimm ára Frakkar halda því fram, að aðlögunartímabilinu lýkur. nema því aðeins að ákveðnar Frakkar myndu verða reiðu- ráðstafanir séu gerðar frá búnir síðar til viðræðna til upphafi, þá muni Bandaríkja þess að taka af skarið með menn hefja aðgerðir til þess það, að bændur í Nýja Sjá- að tefja fyrir og þá muni landi yrðu ekki fyrir of miklu tjóni. Hvað snertir syk urinnflutning Bretlands frá Samveldinu, þá gerðu Frakk- ar það upphaflega að tillögu sinni, að sá innflutningur yrði minnkaður um tvo 'oriðju (en Bretar gætu borg- \S það sama fyrir minna syk irmagn). Sennilega verða ^rakkar fúsir til þess að tvö- alda það magn, að minnsta costi þar til að heildarsam- viðræðurnar milli Bretlands og EBE tefjast í það óendan- lega. „Ég get skilið, hvers vegna Bretar hafa áhyggjur út af sinum eigin bændum," var haft eftir frönskum embættismanni fyrir skömmu, „en hvers vegna fella þeir tár út af argen- tínskum kjötframleiðendum eða kornframleiðendum í miðvesturríkjum Bandaríkj- anna?" ópu með öllum þeim tæki- færum, sem síðar kunna að koma upp til þess að hafa áhrif á stefnu Vestur-Evrópu innan frá. En pólitóskir ráðgjafar og meðráðherrar eru stöðugt að vara þá við því, að það kunni að hafa í för með sér alvarlegar deilur innan íhaldsflokksins ef þeir virðist of fúsir til þess að fallast á skilmála Frakka. Og Heath mun örugglega ekki hætta á að samþykkja neitt sam- komulag, nema hann geti verið fullviss um, að hann hafi flokkinn með sér og haldi þingmeirihluta sínum. Þetta er ástæðan fyrir því, að samningaviðræðurnar við Efnahagsbandalag Evrópu hafa orðið eitt af erfiðustu milliríkjamálum Breta nú á tímum. 0BSERVER * 0BSERVER

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.