Morgunblaðið - 17.07.1971, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 17.07.1971, Blaðsíða 7
: V*-^.-*-^ MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 17. JÚLl 1971 Refaveiðar Refurinn h«fir verið talinm ekaðræðisdýr hér á landi og frá 'uppihaifi hafa bændur átt 3 stöð- 'ugu. stríði við hamn og reytnit að útrýima homuin, en það hef- ir ekki tekizt enn. Refir eru uni eOilit Jand, og þeir leggjast enn á sauð'fé. Hefirðu séð dýr- toitna kind, smoppuna molaða upp að augum og bClóðið fossa úr henni? SMik sjón skýrir vel þann heiptarihug er menn feáru tiQ tófunnar, svo að jafn- ¦vel guðsmaðurinn Hallgrímur Staðsetning vegaþjonustuhi'í- rei'ða F.l.B. helgina 17.—18. ju'lí 1971. FÍB — 1 Aðstoð og uppiýsiingar. FÍB — 2 Reykjanes — Krýsuvík. FlB — 3 Hellisheiði — Árnessýsla. plB — 4 Þingvellir. FÍB — 5 Kranabifreið i HvalfirSi. FÍB — 6 Kranabiíreið i rságr. Reykjavikur. FÍB — 8 Borgarfjörður. FÍB — 9 Húnavatnssýslur. FlB — 12 Vík i Mýrdal. FÍB — 13 Hvolsvölluir. FlB — 15 Laugarvatn. FlB — 17 Ot frá Akureyri. Málmtæikni S.F. veitir skuld- fJiausum félagsmönnum FÍB 15% Ríslátt af kranaþjónustu, símar 30910 — 84139. Kalflmerki bils- ins gegnum Gutfunesradíó er R 21671. Gufunesradió tekur á móti að stoðarbei'ðnum i sima 22384; einn ig er hægt að ná saimbandi við vegaþjónustuibifreiðarnar í igegnuim hinar fjölimörgu tai- síöðvarbifreiðar á vegum lands- ins. Pétursfcm reyndi ákvæðamátt sinn til þess að útrýma henni: I»ú sem bítur bóndans fé, bölvnð í þér augun sé! Stattu eins og stof n af tré stirð og dauð á jörðunne. (skáldaleyfi). Upphaflega veiddu menn tóf- ur 3 gSldrur og má enn sjá leif- ar þeirra viða um land. Gildra var dálítið grjótbyrgi, hlaðið úr hefl'lufm. Voru á því ofurlitlar dyr eða op, ekki stærra en svo, að töfa gat rétt aðeins skriðið þar inn. AgnbitS var innst d byrgimu og úr honum lá spotti ag var bundinn í hellustein, sem hékk yfir dyrunum. Þegar tófa greip agnið, sem oftast mun hafa verið hrossakjöt, strikkaði á spottanium og félll hellan þá nið- ur likt og fjöd í fjailaketti, og lokaði dyrunuim, svo að tófan komst ekki út. Þessar gildrur voru notaðar fram á 18. öld, en þær lögðust niður þegar menn fenigu byissur. Upp frá þvi fóru veiðarnar aðaliega fram á grenj- um. Tófan velur sér bústað í hol- hraunum, urðuim eða gjótu, og gýttir þar á vorin. Kallast hún þá grenlægja, en hvolparnir yrð lingar, dregið af urð. Refurinn er oftast á veiðum táll að draga í búið, en ofit fer grenlægjan liika i veiðiiferðir þegar hvoiparnir fara að stækka. Mönnum var gert að skyldu að leita að grenjum í ainu landi, og þegar byggt gren hafði fund- izt, var skytta send þangað til að „liggja á greninu" og varð hún oft að vera þar 3-4 daga og þótti kalsamt þegar tíð var slæm. Eí hjónin voru ekM heima þegar skotmað- ur kom, gait orðið bið á því að þau gæfu feeri á sér, þvi að tóf- ur eru varar um sig og finna þeí af mönnum langar leið- ir. Reyndi skyttan þá að ná i yrðHing og koma honum til að skrækja og kalla á hjálp. í>að þoldu foreildramir ekki og komu æðandi og gáfu þá skot- manni venjuiega færi á sér. — Væru refnirniir inni 3 greninu, þegar skot- mann bar að, héldu þeir þar kyrru fyrir og gáfu ekkert færi á sér. Var það þá oft famgaráð Ljósa nótt Ljósa nótt Ljósa nótt, sem liykur dai og hol, ijúft er mér að minnast þin i kvæði, Hér er himinn, bjarmaður af sól, báran smáa vaggar sér 3 fleeði. Aiilt er þöguJt, aðeins þrastakvak, ástarsöngur þeirra í nætiu.rblænuim, varla heyrist vængja smárra blak, vaka yfir hreiðri i trjániuim grænuan. Sveinn og meyja, horfa himins til, hljoO er standin, drauimturinn er fagur, heit eru unnin, þrungin ástaryl, upp skal renna heitur sumardagux. Landið aiilt, nú lofar þessa nótt, ljúfir straumar fara um þjóðarmengi. ísland, það á mikia gæðagnótt, gjdful reynast bæði tún og engi. Gunnar Magnússon frá Reynisdaii. ÚR ISLENZKUM ÞJOÐSÖGUM Kallað á Torf hildi. Rannveig giftist 15. júnd 1876. Nokkru áður var það, að við sáitum inni i stofu á Höskulds- stöðum, þar sem ég hafði aðset- <ur mitt. Við gengum saimhhða út 1 anddyrið, þar beygðum viö og ætfluðum inn i eldhúsið tii að hiita fataboJta. Þegar við geng- •am fyrir búrdyrnar, sem voru öðrum megiin gangsims, heyrði ég greinilega sagt þar inni: „Torfhildur!" Þa8 var rödd systur minnar. Ég lagðd því frá mér boltann og ætHaði inn. En þá sagði Rannveig við mig „Heyrirðu ekki, að hún mamma þin kaliar á þig úr búrinu?" Hennj heyrðist það vera henn- ar rödd, en mér Ragnhildar. Ég gekk þvii undir eins inn í búr- ið, en þar var þá enginn, og aJlt fólkið uppi á lofti. Ég gekk upp og spurði, hvort nokkur hefði kallað, en það var ekki, enda heyrðum við báðar, að röddin kom beint úr búrimiu. Þar átti sér engimn misiskilningur stað. — Skömmu siðar sigúdi ég með Ranmveigu. En hvað þetta hefur þýtt veit ég ekki ennþá. skyttunnar fyrrum, að senda að stoðarmann sinn til byggða að sækja eld, því að þá höfðu menn ekki eldspýtur. Var svo svælt lyngi og mosa i gren- munanum, eða grenmunnun- um, svo að reykinn legði inn í grenið. Köfnuðu þá hvolparnir skjótt, en fullorðnu dýrim reyndu að forða sér og skriðu út, en þá var þeim oftast bani búinn. Þetta var kaillað „að svæla melrakka í greni", og er það fornt, því að Skarphéð- 3nn kvaðst þess ófús að láta svæla sig inni sem melrakka í greni, og vildi heidur verjast með vopnum er þeir Flosi komu að Bergþórshvoii. Mætti af þessu ætfla að aðalveiðiaðferðin hefði upphaflega verið sú, að svæia grenim. Á 17. öld var byrjað að veiða tófur i boga á vetrum. Var egnd ur bogi lagður í snjó og agnbit- um dreift umhverfis hann. Þótti þá bezt að egna með dragúldnu hrossakjöti. Þá er talað um „dýra- hnött". Hann var gerður úr stái- vir eða járnvár, er stungið var þvert og endilanigt 3 kjötbita, og þótt3 bezt að krókar væru á virendumum. Bitarmir áttu heizt ekki að vera stærri en svo, að tófa gæti gleypt þá, eða þá svo stórir að hún yrði að tyggja þá og festust þá krókarnir i gin3 hennar eða tungu. Langt band var fest við hnöttinn og hélt 3 það maður, sem lá 5 leym. Em hvor aðferðin sem notuð var, reið hún tófunni að fullu, ef hún giæptist á bitanum. Dýra- hnöttur var seinast reyndur í Rangárþingi 1883. Getið er um slyngan refaveiði mann austur á Pljótsdaisihéraði, er hafði sima eigin aðferð við veiðamar. Þegar hjarn var, steig hann á bak hesti sínum og dró eftir sér d bandi kiötflikki, reið svo með dröguna inn með austurfjöMum og út með norðan- megin. Þessi maður var hinn alkunni Eiríkur Halls- son 3 Bót. Dragan mun hafa ver 3ð sterklyktandi hrossakjöt. Eirikur hafði með sér byssu og er hann fann góðan felustað, þá settist hann þar að og beið. En tófurnar fundu kjötly(ktina langa leið, runnu á hama og röktu svo slóðina þar til þær voru komnar í dauðafæri við Eirík, og þá skaut hann. Eggert Ólafsson seigir frá þvd í Ferðabókimni, að þá haifi verið byrjað að eitra fyrir refi. Voru til þess notaðar svokaíilað- ar refakökur. Voru það smátt stoorin kransaugu, hnoðuð upp i í brauð, súrt smjör, eða sett i úidið kjöt. En þetta var tvieggj- að, þvi að hundar komust oft í eitirið og drápust af því. Eggert segir Kka frá því, að í Alþingis- samþykfkt 1680 hafi verið endur- nýjiuð og aukin fyrri ákvæði um útrýmingu refa, og segir þar, að hver maður, sem' á 6 kindur, hvort sem hann er búandi eða eiig3, skuli árlega veiða fullorð- imn ref eða tvo yrðQinga. Geti hann það ekki, verð3 hann að gjalda 3 ain3r, og skyldi það renna til fátækra eða refaveið3- manna. Á dögum Eggerts veiddu menn mik3ð af refum á vetrum og lágu þá við i skotbyrgj.um,. Á Vestfjörðum voru þessi byrgi oft niðri í fjöru, þvi að þegar harðnar um, leita refir mjög að æti á fjörum. En væru þessi skot byrgi inni í landi, báru memn úldið hrossakjöt í skotfæri við byrgin. Þótt greitt væri fyrir að vinna refi á grenjum, þá var ekkert greitt fyrir refadráp á vetrum, því að skinnin voru þá í svo háu verði að menm voru taldir fuflisæmdir af. En um miðja 18. öld hét koniungur eins ríkis- dais verðlaunum hverjum þeim, er legði inn 10 refaskinn á ári. Frá horfnum tíma IBÚD EÐA HÚS ÓSKAST TIL kaups, ekki stærra en 140 fm belzt meðfylgjandi bilskúr — parf ekki að vera fuflgert. TH-boð send Mbl. menkt „Fok-helt 7746" fyrir þriðjudag. KENNARA, sem er að byggja, vantar nú þegar 2ja—3ja henb. íbúð í 6 mánuði. Fjögur í heimiili. Vinsaml. hringið i Hjálmac W. Hannesson í síma 40624. KEFLAVlK Til sölu Fiat 1500, lítið ekinn. Uppiýsiingar í síma 2279. KETTLINGAR Kettlingar fást gefins á Langhoitsvegi 92, sími 35060. TRÉSMIÐIR Trésmiðir óskast, upplýsing-ar í síma 33776. RÚGBRAUÐ Öskum eftir aðkaupa 1—3 ára gamlan Volikswageíi, r6g-brauð. Upplýsingar í sima 18480. KEFLAViK Afgreiðslustúlka óskast í vefnaðarvöruverzlun. Upplýs-iingar í síma 2585 og 1458 efw kl. 18. TIL LEIGU í Stórholti í Reykjavík u. þ. b. 70—80 fm h'úsnæði undir skirifstofur eða léttan iðnað. Upplýsingar i sima 18480. TIL SÖLU 50 W. Marshailfl gítarmagn-ari og G»bson gítar. Upplýs-ingar í síma 92-1458 kl. 12—13 og 19—20. HJÓLHÝSI Er kaupandi að hjólhýsi, SPRUTI 400. Uppl. í s'ma 99-1331. IESIÐ DRGLECn ÞRIGGJA HERBERGJA l'BÚÐ til leigu í Hraunbæ frá 1. ágúst. THboð sendist Mbl. merkt „7640". Karlmannaskór ikóverzlun Péturs Andréssonar Verksmiðjan VILKO hefur flutt starfsemi sína úr Auðbrekku 51, Kópavogi í STÓRHOLT 1, Reykjavík. Símanúmer verksmiðjunnar er nú 18480. Forsœtisnefnd Norðurlandaráds sem komið hefur á fót samnorrænni skrifstofu forsætisnefndar í Stokkhólmi (aðsetur í gamla Ríkisþingshúsinu) auglýsir lausar stöður fulltrúa framkvæmdastjóra forsætisnefndar ofl forstöðumanns upplýsingaþjónustu. Fulltrúi framkvæmdastjóra forsætisnefndar skal aðstoða hann við störf hans (framkvæmdastjóri forsætisnefndar sér um og ber ábyrgð á sameiginlegum skrifstofustörfum Norð- urlandaráðs). Forstöðumaður upplýsingaþjónustu skal stjórna og samræma kynningarstarfsemi — jafnt innan Norðurlanda sem utan — um ráðið og starfsemi þess. Nánari upplýsingar um störfin er unnt að fá í skrifstofu Norðurlandaráðs í alþingishúsinu. Umsækjendur um ofangreindar stöður þurfa að þekkja vel til norrænnar samvinnu. Starfsmenn þessir njóta launa samsvarandi þeim, sem em- bættismenn í launaflokki C 1 fá samkvæmt kjarasamningi opin- berra starfsmanna í Svíþjóð, eða 6530,00 s. kr. á mánuði, auk sérstakrar uppbótar þeim til handa, sem eigi er búsettur í Svíþjóð við ráðningu. Umsóknir skuíu stilaðar til forsætisnefndar Norðurlanda- réðs og skulu hafa borizt eigi siðar en 31. júlí 1971. Utanáskrift: Norðurlandaráð, alþingishúsinu, Reykjavík.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.