Morgunblaðið - 02.03.1977, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 02.03.1977, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 2. MARZ 1977 Ellert B. Schram alþm.: Réttlátt skattakerfi for- senda skattalækkunar Það er sjálfsagt að bera í bakkafullan lækinn að skrifa enn eina greinina um skatta- mál. En margt af því sem sagt hefur verið um skatta- frumvarp það, sem nú liggur fyrir Alþingi, bendir til þess, að aukaatriði og jafnvel mis- skilningur ráði um of afstöðu manna. Satt að segja virðist vera búið að hræða fólk svo, með aðfinnslum um einstök atriði frumvarpsins, að það telst höfuðsynd að bera blak af þvi. Sumir láta rétt eins og ver- ið sé að svipta þá hinni full- komnustu skattalöggjöf, ef hróflað verður við núgildandi skattkerfi, og aðrir halda því fram, að frumvarpið sanni, að Sjálfstæðisflokkurinn sé á móti skattalækkun! Allt þetta gefur tilefni til að árétta enn einu sinni, að skattamál eru nú á dagskrá og til endurskoðunar vegna þess að útkoma skattskrár- innar á síðastliðnu sumri staðfesti svo ekki varð m villst, að við búum við ófull- komna og rangláta skattalög- gjöf. Sú gagnrýni, sem þá varð mjög almenn og hávær, beindist ekki svo mjög að upphæð skattanna, heldur að hinum fjölmörgu skatt- leysingjum og hinni ólíku skattbyrði, sem einstaklingar og fjölskyldur báru. Hjúskaparstaða, atvinna og ýmiss konar umsvif gera mönnum kleift að telja þann- ig fram, að mismunun er orðin hróplega áberandi. Allur almenningur og eðli- leg réttlætiskennd gerði þá sjálfsögðu kröfu til stjórn- valda, að þau eyddu þessu þjóðfélagslega misrétti. Ríkisstjórnin réðst í þetta verk. Hún benti á nokkur meginatriði sem lagfæra þyrfti og samið var frumvarp er tók míð af þeím. Niðurstaða þeírrar vinnu er það frumvarp, sem nú er til umræðu. Frumvarpið var lagt fram til kynningar rétt fyrír jól með öllum fyrirvörum eins og fram kom í ræðu fjármálaráðherra. Þessa dagana er málið rætt af þingnefndum og þingflokkum til þess að vega það og meta og koma að breytingum. Kynning frumvarpsins hef- ur svo sannarlega kallað fram skoðanir og sjónarmið úr ólíklegustu áttum. Þessi vinnubrögð eru óneitanlega djórf en þau eru lýðræðisleg og gefa þingmönnum meira svigrúm til að taka tillit til skynsamlegra ábendinga. Vissulega eru ýmsir hnökr- ar á frumvarpinu, og sjálf- sagt verða gerðar á því breyt- ingar til að nema þá brott. Engu að síður er hér gerð virðingarverð tilraun til að færa skattalöggjöfina í rétt- látara horf, eftir nýjum og athyglisverðum leiðum. — X — Gagnrýnt er að aðeins sé verið að breyta kerfinu en ekki að lækka skattana. Þeir sem þetta segja, hafa þá gleymt því, að i þessari lotu var tilgangurinn einmitt sá, að breyta kerfinu, lagfæra það, sbr. það sem að framan er rakið. Við getum endalaust deilt um, hvort skattar skulu vera hærri eða lægri, en þeir verða aldrei réttlátir ef kerfið sjálft býður upp á undan- brögð, misrétti og óeðlilegt skattleysi. Réttlátt skattkerfi er for- senda raunverulegrar skatta- lækkunar. — O — Hitt er svo aftur fullkom- lega mögulegt ennþá, að gagnger endurskoðun og breyting á skattalögunum geti leitt til þess, að skattar lækki á öllum þorra manna. Þegar grannt er skoðað gerir frumvarpið reyndar ráð fyrir verulegum tilfærslum á skatt- byrði, eða allt að einum mill- jarði króna, en slika smámuni leiða þeir hjá sér, sem vilja læða því að þjóðinni, að Sjálfstæðisflokkurinn sé á móti skattalækkunum. Raunsæir menn hafa kom- ist að þeirri niðurstöðu, að tekjuskatt sé ekki hægt að leggja niður með einu penna- striki. Meðan við það situr, er áríðandi, að hafður sé i huga tilgangur tekjuskattsinn- heimtu. Hann er tvenns kon- aK: annars vegar að afla fjár til samfélagslegrar þjónustu, og hins vegar að jafna tekjur milli borgaranna. Hvað fyrra atriðið snertir, þá hefur þróunin verið sú, að tekjuskattur einstaklinga vegur minna i heildartekju- öflun ríkissjóðs en áður. Aug- Ijóst er, að sú þróun muni halda áfram. Af þeim ástæðum er al- gjörlega ástæðulaust að beita þessari skattheimtu svo stíft, að seilast þurfi til venjulegra og eðlilegra tekna fólks. Með öðrum orðum: markmið tekjuskattsinnheimtunnar er aðeins að óverulegu leyti tekjuöflun fyrir ríkissjóð. Eftir stendur hitt markmiðið, þ.e. tekjujöfnunin, sem auðvitað gerir ekki ráð fyrir skatt- heimtu á almennar launatekj- ur. Skilningur á þessum sjónarmiðum fer vaxandi og ef hann verður ráðandi við afgreiðslu skattafrumvarps- ins, þá mun það ekki aðeins leiða til stórkostlegrar ein- földunar á löggjöfinni, heldur og til umtalsverðrar skatta- lækkunar hjá þorra launa- fólks. Gísli Baldvinsson kennari: Að hafa tungur tvær Þær umræður sem spunnist hafa út frá svokölluðum febrúar- prófum og þau ummæli Björns Jónssonar skólastjóra er kveikja þessarar greinar. Það ástand sem virðist vera að myndast mi'lli menntamálaráðuneytisins og skólanna er að verða það óþolandi að það verður að ræða það á opin- berun vettvangi. Enda er ,,vor- prófum" lokið og hægt er að snúa sér að vorverkum. Ef farið er um það bil eitt ár aftur í tímann þá kom fram ein- dregin ósk frá kennurum og skólastjórum að ráðuneytið gæfi upplýsingar um tilhögun og náms- efnaval 9. bekkjar skólaárið 1976—77. Talið var nauðsynlegt að kynna nemendum 8. bekkjar þær breytingar áður en skólaárið byrjaði. í fyrstu gerðist ekkert en rétt fyrir lok skólaársins kom bréf um kjarna og val í'9. bekk. Ljóst var að dregið var úr kröfum miðað við landspróf. Nú mætti ekki einblina á eitthvert takmark, takmörk og einkunnir skiptu ekki máli lengur. Ekki mátti skipta nemendum f bekki eftir náms- getu. í vetur hafa margir kennarar kvartað yfir þessu enda erfitt að finna kennsluhraða ef getumismunurinn er mikill. Reynt var því að eyða síðustu dögum skólaársins að útskýra fyrir væntanlegum nemendum 9. bekkjar hvernig námið yrði. Ég held að árangurinn hafi ekki verið mikill þvf nemendur voru að tínast í kerfinu fram eftir vetri. Engu að siður var nemendum sem kennurum ljóst hvernig lokaprófið yrði. Þessi óvissa setti mörk sfn á alla vinnu í Félagsráðgjaf- ar á námskeiði í SÍÐUSTU viku var haldið f Reykjavfk námskeið á vegum menntamálaráðuneytisins, Há- skóla fslands og Stéttarfélags fs- lenskra félagsráðgjafa fyrir starf- andi félagsráðgjafa og var til- gangur námskeiðsins sá að veita tilsögn f verklegum hluta félags- ráðgjafarnáms. Leiðbeinandi á námskeiðinu var Ulla Petterson, kennari við Félagsráðgjafaskól- ann f Stokkhólmi. Hingað til hafa flestir fslenskir félagsráðgjafar sótt menntun sfna til einhvers Norðurlandanna, en verklegur hluti námsins er tæplega þriðj- ungur heildarnámstímans. Á sío- ustu árum hafa fslenskir nemar sótzt nokkuð eftir þvf að fá verk- lega tilsögn hér á landi og með námskeiði þessu hefur fslenskum félagsráðgjöfum verið veittur nauðsynlegur undirbúningur til að geta staðið fyrir verklegum hluta námsins. Um 30 islendingar stunda nú nám f félagsráðsgjöf erlendis og er það svipaður fjöldi og fyrir er f Stéttarfélagi ísl. félagsráðgjafa en á vegum Háskóla islands er nú verið að vinna að undirbúningi félagsráðgjafarnáms innan Fé- lagsvísindadeildar. ::-::.:i............:-'.. «u skólanum og var letjandi á nemandann. Skólastjórar lentu í nokkrum vandræðum þess vegna. Að setja upp stundatöfiu er erfitt verk og erfiðara ef um val er að ræða. Ef svo ekki eru nægar upplýsingar um skiptinguna milli lesgreina er vandinn mikill. Eitthvert sambandsleysi virtist vera að myndast milli skólanna og ráðuneytis. Sem dæmi má nefna tvö bréf sem komu með stuttu millibili varðandi málakennslu. Fyrra bréfið fjallaði um að sam- eiginlegt próf yrði í dönsku og ensku. Síðara bréfið varaði við samfelldum prófum í ensku og dönsku. Það gæfi ekki rétta mynd af getu nemandans! Þar sem ég er byrjaður að minnast á sambandsleysi er rétt að greina einnig frá fundum skólarannsóknadeildar með kennurum. í fundarboðinu var óljóst getið um fundarefni og fundartfmi ákveðinn milli eitt til fimm. Fyrst var námsskráin kynnt. Þar eru málsgreinar almenns eðlis og fjalla um þær leiðir sem fara á í námi. Kennurum fannst nokkuð vandratað um þær slóðir ef ekki ófært. Námsskráin verður að teljast f meira lagi óraunsæ. Fjöldi nemenda í bekkjum verður ekki næstu árin langt niður fyrir 28—30 I bekk. Teikningar af skólastofum falla frekar undir húsasmíði en námsskrá. Ég er ekki sammála þvf að einkunnir séu ytri ánægja svo sem laun og góð staða og þess vegna séu þær aukaatriði. Sú ábending að náms- skráin sé gerð af starfandi kennurum er ekki rétt. Þeir kennarar sem ég þekki og starfa inrian sinna félagssamtaka kannast a.m.k. ekki við krógann. Einnig var bent á að þessir fundir ættu einnig að móta námsskrána. Ekki er hægt að fallast á þá rök- semd því námsskráin tók gildi í september s.l. Fyrirlesararnir voru síðan til klukkan þrjú að gera grein fyrir sínum málum. Síðan var skipt í umræðuhópa sem fengu um það bil hálftíma til að svara viðamiklum spurningum um menntamál. Þá kom kaffihlé í hálftíma og svo gerðu hóparnir grein fyrir sínum svörum. Það má segja að öll svörin hafi verió á einn veg. Menn fundu fáa ljósa punkta i þroskaheftinu. Síðan þökkuðu stjórnendur kennurum fyrir góðar ábendingar í löngu tali og fundi var slitið. Kennarar settu annan fund og lýstu furðu sinni á vinnubrögðum ráðuneytis- ins. Rétt fyrir jólin kom svo bréf varðandi próf í febrúar og hvaða kröfur væru gerðar til nemenda. Það bréf hefði átt að koma ári fyrr. Þar er hert ráð fyrir einkunna- þrepum frá A til E. Það gæfi nákvæmari upplýsingar um hæfni nemenda. Það þýðir að nemandi með einkunnina 5,0 er jafn góður og nemandi með einkunnina 6,9. Til þess að gull- tryggja réttlætið átti bjöllukúrfan margnefnda að leiðrétta allt órétt- læti. Ég verð því miður að treysta á að lesandinn hafi að öðru leyti kynnt sér þetta bréf enda mun það líklegast verða endurprentað í vikunni. Þó er rétt að benda á að vafi er á þvf hvort grunnskólalög komi algjörlega I staðinn fyrir lög um Gagnfræðaskóla þar sem hann nær einnig yfir 10. bekk en grunnskólinn ekki. En i bréfinu eru lágmarkseinkunnir til gagn- fræðaprófs almennt lækkaðar niðurí 4.0. Ekki liggur ljóst fyrir hvað kennarar í 9. bekk eigi að gera fram til vorsins. Þeim er í sjálfs- vald sett hvort þeir semji próf í vor eða gefi umsögn. Það þýðir að kennarinn má gera hvað sem hann vill. En til hvers eru þá lokaprófin höfð í febrúar? Eru þau fyrir nemendur sem geta fyrir vorið áttað sig á mistökum sínum? Varla ef úrslit liggja ekki fyrir fyrr en í vor. Eru prófin gerð til að spara það fjármagn sem kom til vegna prófdómarakostnaðar á vorin. Varla ef kostnaður við yfir- ferð nú er margfalt meiri og tölvukostnaðurinn settur inn f dæmið. Eru prófin gerð til að kanna hæfni kennara og skólans? Varla því það má kanna með úr- taki. Hvað gerist ef þau getu- minni f lesgreininni mæta ekki f lesgreininni? Getur verið að góður nemandi verði þá færður niður vegna bjöllukúrfunnar? Þessum spurningum er beint til skólarannsóknadeildar af mér og öðrum sem misskilja grundvallar- sjónarmið ráðuneytisins. Ég hef gerst nokkuð harðorður enda tel ég að slakað hafi verið á náms- kröfunum og miðstýringin f menntamálunum of mikil. Gagn- rýni er holl lesning sé hún byggð á rökum sem ég vona að ég hafi gert. Ég hef hér með hreyft við þessu máli og vona að þessi grein verði hvorki fyrsta né sfðasta um þetta málefni. iiíií JliJiilii»mmttltillttÍli**M»,U,».»lJ,»JJJJjJj>.M.">

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.