Morgunblaðið - 02.03.1977, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 02.03.1977, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 2. MARZ 1977 ny0Bt#M»i§> Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingasjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar Áskriftargjald 1100.00 í lausasölu 60 hf. Árvakur, Reykjavlk. Haraldur Sveinsson. Matthias Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Árni Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6, simi 10100. Aðalstræti 6. simi 22480 kr. á mánuði innanlands. 00 kr eintakið. Meginkrafa Alþýðusam- bands íslands í komandi kjarasamningum er sú, að lág- markslaun verði 100.000. krónur á mánuði og fullar verð- lagsbætur komi á laun. Eins og sjá má er kauphækkunarkrafan sett fram í öðru formi en yfir- leitt áður og verður ekki skilin á annan veg en þann, að það sé krafa verkalýðssamtakanna að fyrir engin störf verði greitt lægra kaup. Nú er það út af fyrir sig Ijóst, að í þeirri dýrtið, sem hér ríkir, nægja 100 þúsund krónur eng- an veginn til þess að standa undir framfærslukostnaði meðalfjölskyldu Það er líka vitað, að ákveðnir hópar laun- þega og lífeyrisþega búa við kröpp kjör. Sjálfsagt er afar erfitt að afmarka þessa hópa, en í stórum dráttum má ætla, að þá launþega, sem vinna á hinum lægstu töxtum, sé að finna meðal ófaglærðra verka- manna í verkamannafélög- unum, iðnverkafólks í Iðju, ! verzlunarmannafélögunum, til dæmis afgreiðslufólk í verzl- unum, að einhverju leyti starfs- fólk í f rystihúsum og svo meðal lægstlaunuðu opinberra starfs- manna. Þá er og Ijóst, að all fjölmennur hópur lífeyrisþega býr við erfiðan hag, fyrst og fremst þeir lifeyrisþegar, sem hafa ýmist ekkert annað að lifa af en bætur almannatrygginga eða þær ásamt óverðtryggðum lífeyrisgreiðslum úr almennum lífeyrissjóðum. Þetta eru þeir að vinnuþrælkun. Afgreiðslu- fólk í verzlunum og starfsfólk i verksmiðjum á takmarkaðan kost á yfirvinnu og lífeyrisþegar hafa sáralitla möguleika á að afla sér aukinna tekna. Allt þetta verður að hafa i huga, þegar menn leitast við að fá heildaryfirsýn yfir launakerfið og reyna að gera sér grein fyrir, hvar skórinn kreppir mest og hvaða launþegahópar eiga tvi- mælalaust rétt á verulegum kjarabótum og hverjir verða að bíða betri tíma. Þegar rætt er um launataxta er nauðsynlegt að gera sér Ijóst að mjög mikið er um það, að fyrirvinnur í fjölskyldu séu tvær. Afgreiðslu- stúlka í verzlun kann að vera á lágu kaupi en laun hennar eru aðeins hluti af heildartekjum fjölskyldu hennar og það lifs- 100 þúsund króna lágmarks- laun. Þessi krafa jafngildir í raun 56% kauphækkun á fjórða taxta Dagsbrúnar. Ef gert er ráð fyrir sömu hækkun fram- færsluvísitölu næstu 12 mánuði og verið hefur siðasta ársfjórðung, mundi þessi kaup- hækkunarkrafa ásamt fullum verðlagsbótum þýða rúmlega 80 prósent hækkun launa á 1 2 mánuðum. Nú er að visu gert ráð fyrir því í kröfugerð Alþýðu- sambandsins að þeir, sem hærra eru launaðir, hækki ekki um sömu prósentu heldur um sömu krónutölu. En þrátt fyrir það er Ijóst, að kauphækkun af þessu tagi þýðir kollsteypu í okkar efnahagslífi. Miðað við þær verðlagshækkanir sem nú eru fyrirsjáanlegar og ef kaup- hækkanir á þessu ári í öllu Meginkraf a ASÍ hópar, sem búa við lægstu launakjörin að því talið er. Tækifæri þessa fólks til þess að afla aukinna tekna með aukavinnu eru mjóg mismun- andi. Sumir opinberir starfs- menn hafa nánast enga mögu- leika á aukavinnu, en það þýð- ir, að laun þeirra eru ekki lif- vænleg. Starfsfólkið í fisk- vinnslustöðvum á hins vegar kost á mikilli aukavinnu að öllum jafnaði, þannig að raun- tekjur þess eru margfalt hærri en stundum getur sú auka- vinna farið út í ófgar og orðið kjarastig, sem við höfum tamið okkur er í raun miðað við tvær fyrirvinnur. Þetta verður að hafa í huga þegar fjallað er um launamálin. Þá verða menn einnig að gera sér grein fyrir því, að yfirborganir munu vera mjög algengar á vinnumarkað- inum og er jafnvel talið, að 20—25% yfirborganir á laun séu almennar um þessar mundir enda er það svo, að i mörg ár hefur fremur verið hörgull á góðum vinnukrafti. Með þetta í huga er ástæða til að staldra við kröfu ASÍ um launakerfinu yrðu þær sömu og gert er ráð fyrir i kjarasamning- um Bandalags háskólamanna mundi verðbólgan á þessu ári hins vegar komast niður í 16—18 prósent. Talið er að unnt sé að tryggja um 4 prósent hækkun rauntekna á þessu ári. Er nauðsynlegt að fara i gegnum nýja verðbólgu- öldu til þess að ná því marki? Verkefnið nú er að skipta þess- ari hækkun rauntekna þannig, að hún komi fyrst og fremst í hag hinum verst settu. En krafan um 100 þúsund króna lágmarkslaun hefur ýmsa aðra vankanta. Hættan er t.d. sú, að hún dragi úr mögu- leikum ungs fólks, sem hefur enga starfsreynslu til þess aðfá atvinnu. Atvinnurekendur mundu hneigjast til að ráða fremur til sín reyndari starfs- menn. Skilyrðislaus krafa um lág- markslaun mundi líka draga úr möguleikum eldra fólks með skerta starfsorku til að fá at- vinnu við sitt hæfi. Þá má líka búast við að reyndur og þjálfaður starfs- maður teldi það móðgun við sig, ef ungur og algerlega reynslulaus maður væri þegar í stað ráðinn á svipuð laun og hinn eldri og reyndari. Það kann að hljóma vel að setja fram kröfu um 1 00 þús- und króna lágmarkslaun, en þegar menn fara að skoða málin ofan í kjölinn koma ýmsir vankantar í Ijós, sem snúa ekki síður að verkalýðshreyfingunni en atvinnurekendum. Um verðlagsbæturnar er það að segja, að það mætti verða verkalýðssamtökunum nokkuð umhugsunarefni, að vinstri stjórnin felldi þær niður með bráðabirgðalögum aðeins þremur mánuðum eftir hina frægu febrúarsamninga 1974. Síðan hefur verkalýðshreyfing- unni ekki tekizt að koma fullum verðlagsbótum á að nýju. Með kröfugerð Alþýðusambandsins nú virðist stefnt í sams konar samningagerð og í febrúar 1974. Sú samningagerð bitnaði mest á láglaunafólki, lifeyris- þegum og sparifjáreigendum. Er verkalýðshreyfingin að verða styrkasta stoð verðbólgu- braskara og skuldakónga? Halda f ast við fyrirætlanir um frelsun Taiwan Tókíó 1. marz AP. HATTSETTUR kínverskur embættismaður lagði f dag áherzlu á að Kínverjar hefðu hvergi hvikað frá fyrri fyrir- ætlunum sínum um að frelsa Taiwan úr höndum þjóðernis- sinna. Þetta kom fram ( frásögn Hsinhua-fréttastofunnar af ræðu, sem Liao Cheng-chin, miðstjðrnarmaður f kínverska kommfnustaflokknum, hélt á fundi f Peking, þar sem haldið var upp á „30 ára afmæli byit- ingarilraunar Taiwanbúa". Liao sagði í ræðu sinni, að fyrirætlanir Mao heitins for- manns og Cho En-lais um frels- un og sameiningu Taiwan og Mannleg mistök orsökin? Barcelona 1. marz Reuter. YFIRMENN spánsku ríkisjárn- brautanna unnu í dag að rann- sókn á járnbreutarslysinu, sem varð skammt fyrir utan Barce- lona í gær, þar sem 22 létu iifið og 85 særðust, er tvær járn- brautir rákust á á fullri ferð. Talsmaöur járnbrautanna sagði í kvöld að hugsanlegt væri, að um mannleg mistök hefði verið að ræða. Flestir farþegarnir voru verkamenn á leið heim úr vinnu úr bílasætaverksmiðju f Martorell, skammt fyrir utan Barcelona. Báðir vagnstjórarn- ir og verðir þeirra létust við áreksturinn. Kína yrðu örugglega fram- kvæmdar undir stjórn Hua Kuo-fengs, núverandi leiðtoga kínversku þjóðarinnar. 300 manns voru á þessum fundi og þar á meðal Yeh Chien-ying, varaformaður miðstjórnar kín- verska kommúnistaflokksins. Finnland: Bannað að reykja í opinberum byggingum Leynisamkomulag gegn Rússum í MÍðaUStUrlÖndum Danmörk: Helsingfors 1. marz NTB. NY tóbakslöggjöf gengur í gildi f Finnlandi f dag og er hún sú strangasta, sem sógur fara af f Evrópu. M.a. eru reyk- ingar f opinberum byggingum og skrifstofum bannaðar og all- ir sfgarettupakkar verða merkt- ir þannig að greinilega komi fram, að reykingar séu hættu- Iegar heilsu manna. Ekki verð- ur hægt að framfylgja öllum greinum laganna alveg strax, þar sem koma þarf fyrir skilt- um um reykingabann í opin- berum byggingum áður en hægt verður að framfylgja banninu. Hins vegar er gert ráð fyrir að það verði komið f fullt gildi fyrir lok þessa árs. í einkafyrirtækjum, eins og bönkum, verzlunum og veit- ingastöðum, er það eigendanna að ákveða hvort reykingar vera leyfðar eða ekki. Bann við sölu tóbaks og tóbaksvara til barna innan 16 ára aldurs gengur strax i gildi. Þá er ein megin- regla um að ekki megi reykja á fundum, þar sem börn innan 12 ára aldurs eru viðstódd. Hins vegar geta fundarstjórar látið opna sérstök reykingarher- bergi inn af fundarsalnum. Tel-Aviv 1. marz Reuter. FYRRUM ráðgjafi Ben Gurions, forsætisráðherra Isra- els, hefur gefið út ævisögu ráð- herrans, sem lézt 1973, þar sem m.a. segir að Ben Gurion hafi 1958 undirritað samkomulag með leiðtogum þriggja annarra þjðða sem fól f sér að komið yrði f veg fyrir aukin áhrif So- vétrfkjanna f Miðausturlönd- um. Ráðgjafinn, Michale Bar- Zohar, segir, að Ben Gurion hafi flogið með leynd til Ankara í ágúst 1958 og undir- ritað samkomulagið ásamt Ad- man Menderes, forsætisráð- herra Tyrklands, og síðan hafi leiðtogar írans og Eþíópíu und- irritað samkomulagið. Segir Bar-Zohar, að samningurinn hafi verið gerður, þar sem ráða- menn á Vesturlöndum hafi haft miklar áhyggjur af auknum áhrifum Sovétríkjanna í írak, Sýrlandi, Líbanon og Egypta- landi strax eftir átökin við Súezskurðinn 1956. Í bókinni segir, að Ben Gurion hafi komið með hugmyndina um samkomu- lagið og að Eisenhover, forseti, og John Foster Dulles, utanrík- isráðherra Bandarikjanna, hafi þegar lagt blessun sína yfir hana. Bar-Zohar segir, að Nass- er, Egyptalandsforseti, hafi verið notaður til að tryggja fót- festu Sovétrfkjanna í Miðaust- urlöndum, en samkomulagið hafi aðeins beinzt gegn Sovét- ríkjunum, ekki Nasser. Samkomulag um ijaroflun og stjórnarfrumvörp Kaupmannahöfn 1. marz Reuter. ANKER Jörgensen forsætisráð- herra Danmerkur skýrði frá þvf við setningu danska þjóð- þingsins f dag, að minnihluta- stjórn sfn hefði fengið loforð fyrir fullum stuðningi Mið- demókrata, Róttæka vinstri- flokksins og Kristilega þjóðar- f lokksins við tillögur f húsnæð- ismálum, varnarmálum og at- vinnumálum. Það voru einmitt deilur um þessi mál, sem leiddu til þess að boðað var til kosninga 15. febrúar sl. Jörgensen sagði að náðst hefði samkomulag við fyrrgreinda flokka um leiðir til að afla rikinu 910 milljónir danskra króna. Jörgensen sagði að ihaldsflokkurinn styddi einnig vissa þætti fyrrgreindra málaflokka. Hann sagði, að ef þessi mál yrðu afgreidd með hraði f þinginu yrði það til að greiða fyrir samningaviðræð- um launþega og atvinnurek- enda, sem nú standa yfir í skugga verkfallsboðunar.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.