Morgunblaðið - 02.10.1977, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 02.10.1977, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 2. OKTÓBER 1977 tfrgtsttfrlafcife Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar R itstjómarf ulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjóm og afgreiðsla Auglýsingar hf. Arvakur. Reykjavik. Haraldur Sveinsson. Matthias Johannessen. Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Ámi Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6. slmi 10100. Aðalstræti 6. sími 22480. Askriftargjald 1500.00 kr. á mánuði innanlands. I lausasölu 80.00 kr. eintakið. að skólahúsnæði skortir í n.v.jum borgarhverfum, sem risið hafa á skömmum tíma, á sama tíma og nemendum fækkar verulega í eldri byggðahverfum. Ragnar Júlíusson nefndi dæmi um skóla í eldra borgarhverfi, sem var með 1135 nemendur árið 1968, þó að þá væri enginn forskóli, þ.e. kennsla fyrir 6 ára börn. í dag, 10 árum síðar, eru nemendur skól- ans aðeins rúmlega 560, að 6 ára börnum meðtöldum. Nemendum hefur því fækkað um rúmlega helming, ef tillit er tekið til for- skólans. A sama tima hefur borg- in þurft að ráðast í umtalsverðar skólabyggingar í n.v.jum borgar- hverfum, einkum f Breiðholti. 1 Breiðholti I eru enn veruleg þrengsli í þeim skóla, sem þar er fyrir hendi. 1 Breiðholti III er Fellaskóli fullbyggður og byggð- ur 1. áfangi Hólabrekkuskóla en 2. áfangi hans verður nú boðinn út. Ennfremur er þar unnið að stækkun Fjölbrautaskólans, en 1. ál'angi hans er þegar fullbyggður, auk verkkennnsluhúss og inni- sundlaugar. 1 Breiðholti II. var 1. áfangi Ölduselsskóla fullbyggður í haust. Þar var á sl. ári kennt í færanlegum kennslustofum, eins og gert hefur verið hér í Reykja- vik á undanförnum áruin. Unnið er að undirbúningi Seljaskóla. 1 eldri borgarhverfum verður haf- in bygging íþróttahúss við Hlíða- skóla í ár, ennfremur bygging íþróttahúss og aðstöðu fyrir sér- kennslu í Hvassaleitisskóla.' Framkvæmdum þessum á að ljúka 1978—1979. Að loktini sagði Ragnar Júlíus- son, formaður fræðsluráðs: „Miklar breytingar hafa átt sér stað f starfi skólanna í Reykjavík á undanförnum árum. Námsefni hefur verið endurskoðað, auknar kröl'ur gerðar til endurmenntun- ar kennara, sérkennsla stóraukin, sem og þjónusta við börn, sem þarfnast sérstakrar aðstoðar í grunnskólanum (stuðnings- kennsla, athvarfsiðja og fleira). Þá hefur orðið mikil aukning í félagsstarfi á grunnskólastigi..." Morgunblaðið hefur und- anfarnar vikur birt viðtöl við borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokks- ins í Reykjavík um helztu mál- efni eða málaflokka borgarsamfé- lagsins. 1 viðtali við Ragnar Júlíusson borgarfulltrúa, skóla- stjóra og formann fræðsluráðs Reykjavíkur, sem birt var í Mbl. í gær, kemur m,a. fram, að f holti annast framhaldskennslu fyrir nýju byggðahverfin þar. Framhaldsdeiid er einnig við Kvennaskólann f Reykjavík. Sér- staka athygli vakti formaður fræðsluráðs á sjóvinnudeild, sem er framhaldsdeiid við Hagaskóla. Menntaskólar og aðrir sérskólar, sem ríkið rekur, starfa að sjálf- sögðu jafnframt á framhaldsstigi Fræðslukerfi Reykjavíkurborgar Framleiðslugreinar atvinnulífs í Reykjavík Reykjavfk eru um 14.000 ungling- ar í grunnskóla, að forskóla með- töldum. í 587 bekkjardeildum. Borgin rekur 21 skóla á þessu fræðslustigi, auk þriggja sér- skóla: Isaksskóla, Landakotsskóla og Æfingadeildar Kennarahá- skólans. Framhaldsdeildir, þ.e. deildir ofan grunnskólastigs, eru í Laugalækjarskóla og Armúla- skóla. Fjölbrautaskólinn í Breið- fræðslukerfisins í borginni. Sam- vinna hefur tekizt milli Vörðu- skóla og Iðnskóla, þann veg að Vörðuskóli annast bóknáms- kennslu fyrir Iðnskólann. Þannig hefur fengist aukið húsrými fyrir verkkennslu. Þá nefndi Ragnar Júlíusson Námsflokka Reykjavík- ur, er gegna mikilvægu hlutverki á sviði endurmenntunar og l'ull- orðinsfræðslu í höfuðborginni. Eitt helzta vandamál borgaryf- irvalda í þessum málaflokki er, Reykjavík er vagga tog- araútgerðar í landinu. Þegar nvsköpunarstjórnin beitti sér fyr- ir endurnýjun og aukningu tog- araflotans á sínum tíma, var það mörkuð stefna bæjarstjórnar, að Reykjavík skyldi halda hlutfalli sínu f togaraútgerð í iandinu, eins og það var á fyrirstrfðsárunum. Þegar til kom reyndust færri kaupendur fyrir hendi að hinum nýju togurum í Reykjavík en von- ir höfðu staðið til. Þá var ákveðið að stofna BÚR, sagði Ragnar Júlíusson, í tilvitnuðu viðtali, en hann er jafnframt formaður út- gerðarráðs BUR. BUR annast í dag togaraútgerð, frystihúsa- rekstur, vinnslu fisks í salt og skreið, sem og síldarverkun. Formaður útgerðarráðs BUR sagði að nú væri stefnt og unnið að umfangsmiklum breytingum á vinnsluaðstöðu í landi, jafnframt því sem togarar fyrirtækisins yröu kassavæddir. ÖIl starfsað- staða verður önnur og betri en verið hefur til þessa ennfremur hreinlætisaðstaða og komið upp nýju mötuneyti. Vinnslukerfi hússins verður breytt þann veg, að vinna megi á tveimur vinnslu- linum samtímis. Það er forsenda þess að hægt sé að koma upp svokölluðu bðnuskerfi, sem er tal- ið hagkvæmt bæði fyrirtæki og starfsfólki. Þá er stefnt að gjör- byltingu í móttöku á fiski. Kassa- væða á öll skip fyrirtækisins og koma upp kældri fiskmóttöku í Bakkaskemmu. Að þeim fram- kvæmdum loknum verður löndun úr togurum BUR flutt í Vestur- höfnina. Með þessum breytingum olluin er stefnt að hærra ný- tingarhlutfalli hráefnis. Hækki nýtingarhlutfall úr 35% í 36% eykur það verðmæti framleiðslu BÚR um 30 m. kr. miðað við verð- lag sl. árs og framleiðslu frysti- hússíns það ár. Þá gat Ragnar þess að Þormóð- ur goði sem er síðasti síðutogari BUR, væri nú í sinni siðustu veiðiferð. Þá væri á stefnuskrá útgerðarráðs að kaupa tvo nýja eða nýlega skuttogara af minni gerð. Hefði borgarráð þegar heimilað útgerðarráði að hefja samningaviðræður við Stálvík hf. um hugsanlega smiði á slíkiim ' togara fyrir BUR. Meðalnýtingar- tími togara væri 10—15 ár. Ut- gerð, sem gerir út 5 togara, þarf því að fá nýtt skip á 2ja—3ja ára fresti sagði formaður útgerðar- ráðsins, ef halda á í horfinu. Að lokuni minnti Ragnar á skýrslu embættismanna Re.vk.ja- víkurborgar um samdrátt fram- leiðslugreina í atvinnulífi höfuð- borgarinnar. 1 ljósi þeirra niður- staðna, sem ~þar hefðu verið dregnar fram, gegndi BUR at- hyglisverðu hlutverki í atvinnu- lífi Reykjavikur. Þar vinna um 500 ársmenn en yfir 1700 ein- staklingar voru á launaskrá á sl. ári, Fyrirtækið greiddi um 640 m. kr. i vinnulaun á sl. ári, auk launagreiðslna, sem felast í keyptri þjónustu þess af ýmsum fyrirtækjum í borginni. Menn hafa að sjálfsögðu mis- munandi afstöðu til bæjar- rekstrar sem slíks, sagði Ragnar Júlíusson, formaður útgerðarráðs BUR. En meðan mér og sam- flokksmönnum mínum er falin stjórnun slíks fyrirtækis, munum við annast hana af fyrirhyggju og framsýni, með hagsmuni þess og borgarsamféiagsins efst í huga. \ Reykjavíkurbréf Laugardagur 1. október Stefnir - gott rit í Stefni, tímariti ungra sjálf- stæðismanna, sem er nýkomið út, er umræðuþáttur um listir og stjórnmál, sem ritstjórinn Gestur Oiafsson, arkitekt, stjórnar. Aðrir þátttakendur eru Aðalsteinn Ingólfsson, skáld og list- fræðingur, Brynjólfur Bjarnason, framkvæmdastjóri Almenna bókafélagsins, Davíð Oddsson, rit- höfundur og borgarfulltrúi, Einar Hákonarson, listmálari, Ingimar Erlendur Sigurðsson, skáld og fyrrum varaformaður Rit- höfundasambands íslands, og dr. Þorvarður Helgason, rithöfundur ogkennari. í umræðuþætti þessum er drep- ið á mörg merk málefni og er fylista ástæða til að vekja athygli á þessu efni, ekki síður en öðrum greinum, sem þar er að finna. Stefnir er nú bezta timarit- landsins og ungum sjálfstæðis- mönnum til sóma. Þeir hafa sett fram þá kröfu margra sjálfstæðis- manna, að flokkur þeirra taki for- ystu i list- og menningarmálum og hefur ályktun þeirra þess efnis verið birt hér í blaðinu. Þetta er skorinorðasta ályktun þessa ef nis, sem samþykkt hefur verið á vegum Sjálfstæðisflokksins og er þess að vænta, að forystumenn hans láti hana ekki framhjá sér fara, en hugleiði efni hennar rækilega og- stöðu flokksins í menningarmálum. Borgaralegur flokkur getur ekki framfylgt stefnu sinni með reisn nema hann byggi á borgara- legri menningu. An ræktunar hennar er öll önnur viðleitni borgaralegs flokks unnin fyrir gýg. Sú staðreynd verður ekki tíunduð frekar hér, enda hefur oft og einatt verið á þessi mál minnzt hér í Morgunblaðinu — og þá ekki sízt í Reykjavíkurbréfum — og er þess að vænta, að forystu- menn Sjálfstæðisflokksins gefi þessu atriði meiri gaum en veriö hefur, ekki sízt þingmenn flokks- ins, og mættu þeir hafa það betur í huga, sem Eysteinn munkur segir í Lilju: Varðar mest til allra orða, undirstaðan sé réttleg fund- in. Þess má geta hér, að mennta- mál hafa verið i brennidepli hjá Sjálfstæðisflokknum og ekki alls fyrir löngu voru þau, ásamt land- helgismálinu, aðalumræðuefni landsfundar flokksins. Á þetta er einungis bent, um leið og á það er minnt, að flokkur eins og Sjálf- stæðisflokkurinn verður öðrum flokkum fremur að hafa skilning á mikilvægi fræðslu og menntun- ar i landinu og uppeldi æskunnar í anda lýðræðis og mannréttinda. Hlutverk kennarastéttarinnar er því eitt hið mikilvægasta í land- inu og má ekki iáta undir höfuð leggjast að meta það að verðleik- um. Ungir sjálfstæðismenn höfðu sóma af sérstökum umræðum um menntamál á sínum tíma. Allt þetta ætti að gefa forystumönnum Sjálfstæðisflokksins visbendingu um, að fylgismenn þeirra hugsa ekki síður um andlega velferð þjóðarinnar en veraldlegar þarf- ir. Athyglisverð eru ummæli dr. Þorvarðs Helgasonar í fyrrnefnd- um umræðum í Stefni, þegar hann kemst svo að orði: „Ef við drögum þetta saman, þá er það kannski ekki nema eðlilegt, að Sjálfstæðisflokkurinn hafi ekki haft neinn áhuga á listamönnum, vegna þess að á árunum upp úr heimsstyrjöldinni siðari voru flestir listamenn vinstri sinnaðir. Það var lika afskaplega eðlilegt og það er ekkert við því að segja. Borgaralegur flokkur sem var að verja hluti, sem þá var kannski dálitið erfitt að verja, þ.e.a.s. þetta gamla lýðræðisþjóðfélag, sem áreiðanlega átti mikla sök á þeim hörmungum, sem voru leiddar yfir þjóðina. Það var ekkert sérstaklega auðvelt og menn vonuðu, að það kæmi ein- hver lausn. Þessi mál hafa síðan breytzt. Það liggur i dag fyrir, að lausnirnar, sem menn gáfu sér þá, eru gervilausnir og að þjóðfélags- formið, sem þessi flokkur var að berjast fyrir, er sennilega það, sem við höfum komizt næst raun- verulegu frelsi f pólitfskri þróun Vesturlanda" (leturbr. Mbl.). Úr umræðunum Kjarni umræðnanna i Stefni er þessi: Brynjólfur: Stjórnmálaflokkur hlýtur alltaf að vilja laða að sér listamenn og gerir það kannski í mismunandi mæli. Hann hlýtur að gera það á nákvæmlega sama hátt og þegar hann er að laða til sín ýmsa aðra hópa. Hins vegar þegar lista- maður gengst við flokk, hvort sem það er opinberlega eða ekki, þá gerir hann það eflaust vegna sinna hugsjóna og vegna þess að hann vill styðja það málefni. En ég er alveg sannfærður um það að stjórnmálaflokkur getur ekki haldið i listamann. Listamaður hlýtur að þurfa að starfa í það miklu frelsi að sinu sköpunar- verki að hann rifur sig út úr stjórnmálum hvenær sem er. Hann skrifar sinn „Skáldatima" þegar honum hentar. Að þvi leyti vil ég að minnsta kosti vona það, að stjórnmálaflokkar nái aldrei þeim tökum á listamanni, sem mér finnst þú vera að gefa i skyn með þessari spurningu. Gestur: Ég hef heyrt marga listamenn halda þvi fram, aö burtséð frá þeim stjórnmálaskoðunum sem þeir kunni að hafa, þá sé ómögu- legt fyrir þá að starfa í íslensku þjóðfélagi nema gefa í skyn að Jjeir séu vinstrimenn — álítið þið þettarétt mat? Davfð: Ég vil taka það fram að ég held að flokkstengsl og flokksþrýsting- ur á listamenn komi einkum fram í kringum dagblöðin. Þar er það langmest áberandi og hefur þar mesta þýðingu, bæði vegna þess að dagblöðin og fylgirit þeirra eru vettvangur lista á vissan hátt og i öðru lagi er þar felldur dómur dag eftir dag um listamenn og verk þeirra — og iðulega eru slik- ir dómar litaðir af pólitískum hagsmunum. Ég vil halda þvi fram að það sé þó aðallega eitt blað sem hér gengur lengra en önnur blöð. Ég vil lika halda því fram að það sé einn stjórnmála- flokkur sem öðrum fremur notar listamenn beint i flokksstarfi. Aðrir flokkar hafa gert þetta minna og sumir kannski of litið. Okkur sárnar sumum að við ber á landsfundi Sjálfstæðisflokksins þegar einhver ætlar að fara að ræða list, þá kemur annar og segir sem svo „list kemur okkur ekkert við, við erum hér að hugsa um framleiðslu og byggingarmál og útveg og fjármál, verið ekki aó tefja tímann út af einhverri vit- leysu". Þessi viðhorf finnst manni stundum of ríkjandi í þess- um ágæta flokki, og kannski er það ástæðan fyrir þvi að lista- menn hafa ekki tengst Sjálf- stæðisflokknum eins og t.d. Alþýðubandalaginu. Ég held ég þekki ekki einn einasta Iistamann sem er beint á snærum Sjálf- stæðisflokksins. Aðalsteinn: Þessi tengsl eru mismunandi eftir listgreinum. Það er kannski til þess ætlast af rithöfundi að skoðanir hans gagnvart flokknum komi fram. Fyrir það fær hann kannski einhverja umbun eða fyr- irgreiðslu. Það er kannski auðveldara fyrir myndlistarmann eða abstrakt listamann að vera á þessum klafa án þess að honum finnist hann vera að tapa persónuleika sinum eða sál. Ingimar: Þetta er mest áberandi í orðsins list. Hún er auðveldust til beins áróðurs, þvi hún er ekki jafn sér- hæfð og aðrar listgr ^inar. Það á sér sögulega forsendu, að þetta skuli vera mest áberandi i einum stjórnmálaflokki. Þótt þær sögu- legu forsendur, sem voru hugsjónarlegs eðlis, séu brotnar, kenningarhugsjónin hafi beðið siðferðilegt skipbrot, heldur þetta áfram af gömlum vana, að því er virðist, eða þrjósku. Enn „eru" listamenn þess flokks gáfaðri og betri öðrum listamönnum. Eg þótti t.d. ákaflega gáfaður meðan ég tjaldaði i þeim herbúðum, nú þyki ég brottgenginn heldur litið gefinn og lélegur skribent. Marg- ir aðrir hafa sömu sögu að segja. Rygtið er varðveitt, næsta gull- tryggt, meðan sá flokkur á lista- mannsnafn manns og getur skartað þvi eins og rauðum fána, brottgenginn er maður hreins- aður af öllum orðstir, jafnvel sjálfu mannorðinu. Einar: Ég held að það sé æskilegast að