Morgunblaðið - 13.10.1977, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 13.10.1977, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 13. OKTOBER 1977 13 legu lifi, skrautmuna, skartgripa, mósaikgólfa o.fl. o.fl. .. Þetta er ótrúlega mikiö samsafn og hefur flest fundist í Köln og nágrenni. Þarna er og einnig safn látlausra legsteina er vekja athygli fyrir fagra skrift og hve hún er skýr og heilleg þótt 15—17 aldir séu frá þvi að letrið var hoggið i steinana. — Það kemur við hjartað á manni að lesa grafskriftina, einlægnina og söknuðinn sem maður finnur að baki henni. Þetta gerir fortíð- ina svo nálæga því að kenndir elsku, saknaðar og þrár eru það sem gildir og smækkar allar fjar- lægðir. CONCORÐIA HIC IACet PIA PARENTS (us) SEMIS (sem) INNO CENS IN CAELIS HABETVR. (Conkordia hvilir hér/(hún var) ástúðleg foreJdrum sín- um/hún lifði í eitt og hálft ár/saklaus dvelur á himnum. Maður hugleiðir margt er maður reikar á milli sýningardeilda, — merkilegt að hatrið og hin fáfengilega sæmd skuli svo injög hafa verið í öndvegi frá upphafi vega. Máski er þetta náttúrulög- mál sjálfstortímingar, sem einnig er svo áberandi í dýraríkinu. En maður fyllist gleði og stolti yfir. Legsteinar og leirvasar. (Rómversk-germaníska safnið í Köin). var opnað nýlega og hefur vakið mikla athygli. Costakis þessi er griskur að ætt en hefur búið allt sitt líf í Moskvu en þangað fluttist faðir hans er var töbaks- kaupmaður. Costakis hefur lengi safnað rússneskri myndlist á 20. öld og mun safn hans telja 500 myndir og skúlptúa. Enginn skilur hvernig honum hefur tekist að semja svo við yfirvöld i Rússlandi að hann skipti safni sinu bróðutiega á milli Austurs og Vesturs — fá leyfi til að flytja myndirnar úr landi og síöast en ekki sizt fá yfirvöldin til að skrifa undir skjal sem skuldbindur þau til að sýna gjöfina alla þegar lokið er byggingu viðl)ótaráfanga við listasafn nokkuð í Moskvu. Þetta þýðir ekkert annaö en algjöra kúvendingu á stefnu þeirra eystra gagnvart nýlislum — ef þeir þá treysta sér til að halda gerða samninga, og slik sýning myndi hafa ómælda þýðingu fyrir menningarlíf i Rússlandi. Hér eru myndir eftir brautryðjendur líkt og Malewitsch, Kandinsky, Chagall. Tatlin. Rodtschenko, Larionov o.fl. Sjálfur hyggst Costakis flytjast til Ameríku, og líkt og hann orðar það, sækja um vist á heimili fyrir aldraða. — í Diisseidorf sá ég einnig mjög áhugavert safn er nefnist „Karnival". Málverk eftir Max Beckmann (1884—1950). Lista- safn Dusseldorfborgar. „Kona á útikaffihúsi" eftir Ernst Ludwig Kirchner (1880—1938). Nýlistasafnið Diisseldorf. Leikhúsgríma frá gröf herdeild- arforingjans L. Poblicius. (Róm- versk- germaníska safnið Köln). því hve margt óvjðjafnanlegt, fal- legt og magnað skuli þrátt fyrir allt hafa verið skapað í þessari grimmu veröld. Haldi einhverjir að það sé ein- ungis fyrir sérvitringa að njóta þess sem gild og velhönnuð söfn hafa upp á að bjóða er það mikill misskilningur. Ég sé iðulega ásjónur fólks Ijóma af hrifningu yfir fagurri mynd, fögrum grip, óvæntri upplifun á söfnum, — og það er eins vist að manninum er það gefið að hrifast af sliku eins og t.d. af góðri tónlist eða ein- stakri náttúrufegurð. Eg var samferða tveim prúð- búnum ameríkönum i lestinni frá Briissel til Köinar er voru á leið til Kuwait um Frankfurt. Þetta voru kornungir peningamenn frá Morgan-bankanum á Wall-street i New York á leið í olíubisniss og voru stoltir mjög. — Er ég sagði við þá i gamni að bisniss væri einskis virði, „nothing", og vitn- aði í John Keats, „A thing of beauty, is a joy for ever", urðu þeir hvumsa mjög og virtust ekki hafa kynnst slíkum hugsunar- hætti áður, — varð það til þess að þeir fóru að skeggræða um þetta atriði. .. En trútt um talað er það nú einnig vettvangur griðarlegrar peningaveltu að höndla með verð- mæt listaverk og gildan listiðnað, — þótt slikt verði sjaidnast metið tfl fjár í sjálfu sér. Auk þess er andi mannsins ótæmandi vizku- brunnur en hins vegar ganga auð- lindir jarðar einn góðan veðurdag til þurrðar þvi að maðurinn ber ekki gæfu til að gæta hér hófs né fara með gætni að lífrikinu. Mér var gengið yfir fnikla brú yfir Rinarfljót á aflíðandi degi og það var skemmtileg ganga — út- sýnið einstakt og stemningin mettuð. Á eyri nokkurri léku sér litríkt klæddar smátelpur, en sjálft fljótið var litlítið og raunar skolpi líkast, — ég las einnig í blaði að Miðjarðarhafið væri orð- ið svo eitrað af iðnverunum allt um kring, að það væri jafnvel hættulegt að dýfa tánni ofan i það! Rínarfljót býr við sama vandamál — iðnverin og kemisk- ar verksmiðjur höfðu nær eytt öllu lifi í þvi, en sem betur fer tóku menn við sér og hafa fullan hug á að hreinsa fljótið. „Rín skal ekki deyja" les maður á plakötum og í bæklingum. E.t.v. er vaxandi aðsókn og áhugi á listasöfnum og sýningum liður i þessum aukna áhuga á lifríkinu. Á söfnum sér fólk það er ómengað, hreint og lifrænt hefur staðið af sér aldirn- ar og ekkert hefur skemmt og eyðilagt en er likt og lýsandi viti aftur í horfnar aldir og fyrri menningarskeið. Einhvers staðar stendur: „Andi mannsins er lampi frá Guði," og mælti ekki Þórhallur biskup eitt sinn: „Það er svo gaman að skapa með Guði." Menntun i formi fróð- leiks, þekkingar og tilfinningar fyrir óforgengilegum verðmætum og lífrikinu allt um kring er það sem gildir og gleði veitir hverjum þeim er njóta vill... Diisseldorf var þorp fyrir hundað árum og i menningarlegu tilliti er hún helst þekkt fyrir það að hér bjó skáldið Heinrieh Heine. En á siðari timum hefur oróið mikil breyting á og mikil menningarleg uppbygging hefur átt sér stað. Virðist vera stefnt að því að í framtíðinni verði hún miðstöð lista- og menningar svo sem héraðshöfuðborg ber. Þegar er hér margt að sjá og er fjöldi mjög góðra mynda á nýlistasafn- inu og þó er einungis hægt að hafa lítinn hluta uppi í einu vegna takmarkaðs húsrýmis. En þetta stendur til bóta og á góðum stað í borginni er hafið að byggja yfir safnið og nógir peningar eru fyrir hendi því að sjálft Ruhr- héraðið stendur að baki safninu. I DUsseldorf er nafntogaður lista- háskóli sem reistur var i byrjun átjándu aldar og er jafnframt ein fyrsta gilda menningarstofnun borgarinnar. Hafa margir heims- þekktir myndlistarmenn kennt við skólann, m.a. Paul Klee, er var rekinn er Hitler komst til valda, og Joseph Beuys. nafn- togaðasti framúistefnulistamaður Þýskalands i dag. Sá var einnig rekinn frá skólanum en það er önnur saga sem ég segi frá í næsta pistli. t Listahöll borgarinnar er hefur starfað í 10 ár um þessar mundir eru stöðugar sýningar og er mjög vandað til þeirra. A Lista- safninu er margt að sjá af eldri sem yngri list, — því miður var hluti þess lokaður sem mun stafa af því að risastór mynd eftir Rubens var mikið skemmd fyrir nokkrum vikum. Sprautað yfir hana sýru og er þetta annað tveggja liður i skipulögðum skemmdarverkum á listaverkum eða að hér er geðbilaður maður að verki. — hafa um 15 myndir verið skemmdar á undanförnum mán- uðum viðs vegar um landið. Enginn veit með vissu hver eða hverjir hér eru að verki en hér er naumast um hærra þroskastig að ræða en hjá þeim er miskunnar- laust menga lífrikið í hagnaðar- skyni eða svifast einskis meö of- beldi og ránum til að vekja athygli á stefnumálum sinum. E.t.v. er hér um misheppnaðan listamann að ræða en slíkir eru svo sem sagan segir eiríhverjir hættulegustu menn þjóðfélagsins. A þessu safni er um þessar mundir mikil sýning á hluta einkasafns Georgi Costakis. sem ,,Þjóð- og hagvaxtarsafniö" — Volks und VVirtschaftsmuseum. Er hér um mjög fróðlegt safn að ræða er sýnir, svo sem nafnið bendir til, þróun iðnaðar og hag- vaxtar í félagslegu samhengi. Orkuþróun, samanburð hagkerfa innan Sambandslýöveldisins og umhverfisvernd, auk hvers konar upplýsinga og fróðleiks um efni þau er byggja upp og eru notuð í iðnaði ofan jarðar sem neðan. Vissi ég ekki áður að slik söfn væru til á jafn hnitmiðuðum grundvelli og þó er þetta safn frá árinu 1926 en hefur verið bætt og endurnýjað eftir þvi sem fram- þróunin hefur gefið tilefni til . . . Skrapp til Krefeld eina dag- stund og leit á tvö söfri. „Kaiser W'ilhelm", safn listar og listiðn- aðar er var opnað 1897, stækkað 1912 og loks endurbyggt og endurnýjað á árunum 1966—69. Hér er um að ra>öa umfangsmikið safn listar og listiðnaðar frá gotík til jugendstíls auk mjög athyglis- verðs safns nýlista. Þá er einnig i Knefeld sérstakt safn er Lange- safnið nefnist og er gjöf dr. Ulriks Lange, í minningu föður sins, Hermanns Lange, er lét byggja það árið 1928, og fékk til liðs við sig arkitektinn nafntog- aða Ludwig Mies van der Rohe. Húsið, sem var afhent árið 1968, á fyrst og fremst að þjóna sem afl- vaki og stuðníngur víð nýlistir. . . .

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.