Morgunblaðið - 18.10.1977, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 18.10.1977, Blaðsíða 21
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 18. OKTÓBER 1977 21 Sjúkrahús sem tengt er meginþorra þjóðarinnar Ávarp heilbrigðisráðherra Matthíasar Bjarnasonar Herra forseti Islands og frú, forsætisráðherra og frú og aðrir, góðir gestir. Ég vil þak-ka forráðamönnum Landakotsspítala fyrir að bjóða mér til þessa afmælis og fá þann- ig tækifæri til þess að bera fram hamingjuóskir og þakkir fyrir það starf, sem leyst hefur verið af hendi i St. Jósefsspítala að Landa- koti í 75 ár. St. Jósefsspítali að Landakoti er sérstætt fyrirbæri i íslensku heil- brigðisþjónustunni. Systur af reglu heilags Jósefs reisa hér spítalann eftir að hafa dvalist hér i nokkur ár og þessi spítali er um árabil eini spitalinn i Reykjavik sem eitthvað kveður að og stærsti spítali landsins. Fyrstu sjúklingarnir eru taldir hafa komið i spitalann í septem- ber 1902 en sjúkranúsið var form- lega tekið í not fyrir réttum 75 afum í dag. Ekkert er nú lengur sem minnir á þennan fyrsta spítala hér í Landakotstúni, þvi að þetta var timburbygging sem endanlega var rifin i árslok 1963. Þær bygg- ingar, sem hér standa nú, voru byggðar í nokkrum áföngum, hin fyrsta á árabilinu 1933—1935 og hin næsta á 10 ára timabilinu frá 1956 til 1965. Byggingarsaga segir litið um störf sjúkrahúss en það segir meira, að fyrstu 30 ár spítalans var hann eini spítalinn í Reykja- vík og þar fór læknakennsla fram til 1930. Tómlæti um sjúkrahús- mál á þessum árum er okkur litt skiljanlegt nú og verður tæpiega skýrt með öðru móti en því að ráðamönnum hafi þótt spítala- reksturinn hér á Landakoti til þeirrar fyrirmyndar, að það væri fullnægjandi fyrir höfuðborgina og þá landsmenn, sem hingað þyrftu að leita. Allt fram til siðustu áramóta, þá var hjúkrahúsið hér rekið af ' St. Jósefs systrum en fyrir tæpu ári tókust samningar um kaup ríkisins á spítalanum og gekk sá samningur í gildi hinn 1. janúar á þessu ári en formleg afhending fór fram hinn 3. febrúar í ár og var þá spitalanum sett sérstök stjórn en hann verður sjálfs- eignarstofnun a.m.k. fyrstu 20 ár- in eftir að kaupin voru gerð. Sjúkrahús, sem er orðið 75 ára og er jafnstórt og Landakots- spitalinn i jafnlitlu þjóðfélagi og því íslenska, er á einhvern hátt tengt megrnþorra þjóðarinnar. Ég hygg að það sé varia sá maður á íslandi í dag, sem ekki hefur sjálfur komið í þennan spítala eða á ættingja og vin, sem hér hefur verið, eða þekkir til lækninga sem hér hafa farið fram. Svona lítið er íslenska þjóðfélagið og svona stór þáttur hefur þessi spítali verið i því undanfarna áratugi. Það var i og með af þessum ástæðum, sem stjórnvöldum þótti rétt og skylt að halda Landakots- spítála sem sérstakri og sjálf- stæðri stofnun, þó að ríkið eignað- ist spitalann og ég vona áð þar hafi verið rétt leið valin. Ég vil nota þetta tækifæri til þess að þakka fyrir hönd íslensku heilbirgðisstjórnarinnar og ríkis- stjórnarinnar í heild allt það atarf, sem hér hefur verið unnið að heiibirgðismálum, ég vil þakka fyrri eigendum St. Jósefssystrun- um allt það starf, sem þær hafa innt af höndum fyrir íslensku þjóðina og ég þakka öllu því starfsliði sem hér hefur unnið og hér vinnur fyrir þeirra skerf. Nú er þessi spítali á timamót- um, ég vona að hinum nýju stjórn- endum auðnist að halda í heiðri Matthías Bjarnason heilbrigðis- ráðherra þakkaði St. Jósefssystr- um starf þeirra fyrir íslenzku þjóðina. þeim venjum, sem hér hafa skap- ast, en jafnframt að horfa til framtíðarinnar með bjartsýni og trú á sérstakt hlutverk þessa sjúkrahúss fyrir íslenska heil- birgðisþjónustu. Einn af hornsteinum í meðferð sjúkra og slasaðra Ávarp Birgis ísleifs Gunnarssonar borgarstjóra Ég vil ekki láta hjá líða á þess- \ ari 75 ára afmælishátíð Landa- kotsspítala að flytja spitalanum, stjórnendum hans og starfsliði beztu árnaðaróskir Reykjavikur- bprgar. Það er erfitt að meta, hvaða þáttur ísögu og starfi Landakots- spítala á 75 ára starfsferli hefur haft mest áhrif á heilbrigðisþjón- ustu í Reykjavik. Einn mjög mik- ilvægan þátt má þó nefna, en það er að Landakotsspitali var um 28 ára skeið eina almenna sjúkra- húsió í Reykjavík, eða frá árunum 1902 til 1930. Að vísu höfðu áður starfað hér í bæ stofnanir, sem báru sjúkrahúsnafn. Má þar nefna, að fyrsta sjúkrahúsið var stofnað árið 1866. Það vartil húsa í svonefndu klúbbhúsi við enda Aðalstrætis. A efri hæð hússins var sjúkrahús, en á neðri hæð hússins var danshús, og þótti þar æði sukksamt stundum og má geta nærri, hvílíkur friður hefur verið fyrir sjúklingana, sem á efri hæðinni lágu. Til að drýgja tekjur þessa sjúkrahúss var baðaðstaðan opnuð almenningi á laugardög- um, þar sem fólk gat fengið að ' baða sig gegn nokkru gjaldi, en aðsókn var lítil eftir því sem segir i samtímaheimildum. Þetta sjúkrahús gat ekki starfaó til langframa við þessar aðstæður og I því var reist sjúkrahús í Þing- holtsstærti, en aðstaðan þar þótti léleg. Þó var það hús almennt sjúkrahús, þar til Landakotsspit- ali var stofnaður, en var svo tekið til annarra nota og var lengst af þekkt hér í Reykjavik undir naf- inu Farsóttarhúsið. Landakots- spítali var síðan, sem fyrr segir, eina almenna sjúkrahúsið í , Reykjavík, þar til Landspitalinn var stofnsettur 1930. Landakotsspítali hefur frá stofnun sinni verið einn af horn- steinum í meðferð sjúkra og slas- aðra í Reykjavík, og spítalinn er nú einn af þremur megin spitöl- um í borginni. A hinum langa starfstíma Landakotsspitala hef- ur margvísleg samvinna verið milli borgaryfirvalda og spital- ans. T.d. má nefna, að Landakots- spitali hefur um Iangt árabil tekið gæzluvaktir á móti öðrum spitöl- um í borginni óg Landakotsspitali og Borgarspítali hafa haft sam- vinnu um verkaskipti á sviði sér- fræðigreina innan læknisfræð- innar. í samstarfi borgaryfirvalda og Landakotsspitala hefur borgin frekar verið þiggjandi en veit- andi. Þess má geta, að á þessu aldarfjórðungstímabili hefur sjúkrahúsið aðeins fengið styrk úr borgarsjóði I 16 ár, þ.e. frá 1955 til 1970. Borgarbúar standa í mikilli þakkarskuld við þá, sem starfað hafa -við Landakotsspítala. Sér- staklega ber að nefna St. Jósefs- systur í þessu sambandi.Þær hafa rekið spítalann með mikilli hag- sýni, en óbilandi elju og fórnfýsi. Oft hafa miklir erfiðleikar steðjað að, en þær hafa ávallt komizt yfir erfiðustu hjallana meó þrau't- seigju ogdugnaði. Nú hefur Landakotsspítali skipt um eigendur og nýir rekstr- araðilar tekið við stjórnartaumn- um. Hjá þeim ríkir stórhugur. Þeir hafa áhuga á aá stækka spítalann til að bæta þar starfsað- stöðuna. Ég vonast til, að góð sam- vinna takist milli borgaryfirvalda og hinna nýju stjórnenda spítal- ans um aðgerðir til að gera þá stækkun mögulega, sem þeir hafa í huga. Ég itreka þakkir minar til stjórnenda og starfsliðs Landa- Birgir Isleifur Gunnarsson borg- arstjóri færði stjórnendum og starfsliði Landakots árnaðarósk- ir. kotsspítala. Eg flyt spitalnum beztu árnaðaróskir Borgarstjórn- ar Reykjavíkur og reyndar borg- arbúa allra, sem hugsa til spítal- ans með hlýhug á þessum tima- mótum. Stefnt er að því að byggja við spítalann - sagði Óttarr Möller, form. fulltrúaráds Herra forseti Islands, virðulega forsetafrú, hæstvirtu ráðherrar og borgarstjóri, góðir samkomu- gestir. A vígðum stað í kapellu St. Jósefs systra, komum við sam- an í dag til þess að minnast 75 ára afmælis Landakotsspítalans. Þetta eru einnig merk tímamót í sögu heilbrigðismála á Íslandi. — Landakotsspítalinn hóf starfsemi árið 1902 og er hann þvi elsti spítali i Reykjavík, sem nú er starfandi. Ég mun í fáum orðum segja frá aðdraganda og stofnun sjálfseignarstofnunar St. Jósefs- spítala, Landakoti. Dr. Bjarni Jónsson yfirlæknir mun hins veg- ar rekja sögu spitalans. Hann hef- ur.verið starfandi læknir við spít- alann í 41 ár og af þeim tima yfirlæknir í 18 ár. Flyt ég honum við þetta tækifæri alúðarþakkir fyrir langt og giftudrjúgt starf. t júnímánuði árið 1975 voru 10 einstaklingar kvaddir til fundar með yfirstjórn St. Jósefs reglunn- ar og stjórn læknaráðs Landskots- spitalans til viðræðna um framtið spítalans. Var þá vitað að St. Jósefs systur myndu leggja rekst- ur spítalans niður. A fundinum kom fram eindreginn vilji allra viðstaddra fyrir þvi að rekstri spitalans yrði haldið áfram með sama fyrirkomulagi og veriö hafði. Ennfremur að spítalinn yrði rekinn sem sjálfseignarstofn- un eins og tiðkast hjá fremstu spitölum Bandarikjanna. Fullyrt má að farsæl málalok hafi fundist. Ber að þakka það heilbrigðisráðherra, Matthiasi Bjarnasyni, rikisstjórn og öðrum sem hlut áttu að máli. Samið var um að ríkissjóður íslands keypti fasteignir og lausa- fjármuni og um áramótin 1976—1977 var stofnuð . sjálfs- eignarstofnun St. Jósefsspítala, Landakoti. — Með stjórn stofnun- arinnar fer fulltrúaráð skipað 21 fulltrúa. Kýs það úr sinum hópi 7 manna yfirstjórn. Þá er fram- kvæmdastjórn skipuð einum full- trúa frá starfsmönnum Landa- kotsspitala, einum, fulltrúa frá Reykjavikurborg og þremur full- trúum skipuðum af heilbrigðis- ráðherra samkvæmt tilnefningu fulltrúaráðsins. Formaður fram- kvæmdastjórnar er HöskuldurOl- afsson, bankastjóri. Við Landakotsspítala starfar læknaráð. i reglugerð þess segir meðal annars: „Það er hlutverk læknaráðs að vera stjórnaraðili spítalans um allt það er að lækn- ingum í spitalanum lýtur, og vera eigendum hans til ráðuneytis um hvað eina í rekstri spítalans, sem ætla má að heldur sé á færi lækna en annarra i þriðju grein starfsreglna seg- ir: „Stofnunin skal reka St. Jósefsspitala í þvi formi, sem hann nú er í, sérstaklega hvað snertir læknaþjónustu. Stjórn Óttar Möller formaður fulltrúa- ráðs og yfirstjórnar Landakots- spftala flytur ávarp sitt. Myndirn- ar tók Rax. stofnunarinnar skal sjá um að spítalinn sé rekinn í samráði við kröfur heilbrigðisyfirvalda til sliks reksturs." Fulltrúaráð og stjórn sjálfseign- arstofnunar St. Jósefsspitala, mun kappkosta að bæta tækja- kost, aðstöðu lækna og hjúkrunar- liðs. Stefnt verður að þvi að byggja við spítalann. Samstarf systranna, lækna og hjúkrunarliðs hefur verið til fyrirmyndar. Færustu læknar starfa við spítalann ásamt sér- þjálfuðu hjúkrunarliði og eigi verður hallað á aðra þó sagt sé að það Grettistak, sem lyft hefur ver- ið og sá miklu árangur, sem náðst hefur, sé fyrst og fremst að þakka fórnfúsu starfi systranna. Þann 24. júli 1896 komu til Is- lands fjórar St. Jósefssystur og hófu hið mikla starf. Höfðu þær í veganesti þrá til að veita trúar- styrk, líkna þjáóum og hjálpa bág- stöddum. Starfsaðstaða var ei önnur en skúrabyggingar og tækjabúnaður svo til enginn. Ar- angurinn af starfi þeirra og ann- arra systra, er síðar komu er undursamlegur svo sem sjá má hér i dag. í dagbók systur 17. mars 1897 eru skráð þessi orð, lauslega þýdd úr dönsku: „Þegar veitt var hjálp, var oftast sagt, „Guó blessi þig". Dag einn kom fátækur gamall maður og bað um eitthvað að borða. Veslings maðurinn skalf af kulda og vissi ekki hvernig hann gííti þakkað fyrir sig. Skömmu eftir að hann hvarf á brott, sáum við hann ganga tvisvar sinnum i kringum litla húsið okkar. Hann staðnæmdist við hvern glugga, gerði krossmark með skjálfandi hendi og sagði upphátt: „Guð blessi þær", og við siðasta glugg- Framhald á bls. 27

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.