Morgunblaðið - 23.03.1978, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 23.03.1978, Blaðsíða 6
70 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 23. MARZ 1978 MAÐUR sá, er berst í fylkingarbroddi þjóðfrelsishreyfingar í landi sínu á brattasta skeiði Lenins og fer með forsetaembætti í tíð Kristjáns Eldjárn meira en hálfri öld síðar, hlýtur að teljast einstakur í röðum stjórnmálaleiðtoga á okkar öld. írinn Eamon de Valera var samtímamaður Ben Gurions, Hitlers og de Gaulles, lifði þá alla og náði ekki síður en þeir að verða þjóðsaga 1 lifanda lífi. Langæi við stjórnvölinn er þó ekki það einkenni, sem ljær de Valera mesta sérstöðu. E.t.v. mun sagan minnast hans sem þess manns, sem lagði grunn að sjálfstæði þjóðar, var ljósberi hennar á þrengingatímum og leiddi stoltur til sætis við hið alþjóðlega fjölskylduborð. „Mikill örn með ylblíða klóglófa Eftir GUNNAR PÁLSSON Oft er vitnað til þess aö næmur skilningur de Valeras á innri gerö þjóðlífsins hafi orðið honum tilefni til að lýsa því yfir að þegar hann vildi vita vilja þjóðarinnar þyrfti hann aðeins að líta í eigin barm. Það er fyrst og fremst þessi sérstaða, sem markar honum sess í hópi stórmenna og varpar ljósi á þá staðreynd að írsk saga verður ekki aðskilin lífi hans og hugsjónum. Spor de Valeras í írskri sögu eru þó ekki það eina, sem leiða athyglina að nafni hans. Hann er einnig kjörið viðfangsefni hverjum þeim er rann- saka vilja þá eiginleika er skýrgreina stórmennishugtakið. írska lýðveldið hefur fram að þessu verið órofa samtengt nafni risans de Valera og fyrir umheimin- um var það löngum svo að það var eitt maðurinn og þjóðin. Þegar u.þ.b. þrjú ár eru liðin frá láti hans er landið enn að miklu leyti hans og vandamál núverandi forystu í ríkum mæli bundin hans ákvörðunum. I seinni tíð er oft haft á orði að tími stórfenglegra lýðforingja sé liðinn. Hraði og tæknikröfur gera að verkum að þekkingin eldist fljótt og sé það naumast á færi eins manns að hafa yfirsýn yfir alla þætti þjóðlífs. Þykir og illa samræmast hugmyndum frjálsrar samkeppni og lýðræðis að völd og áhrif safnist á einn stað. Bent hefur verið á að tilkoma mikilla foringja sé háð vissu þrepi í þjóðfélagsþróun, þar sem þörf sé menningarlegrar eða sálrænnar forystu. Á hinn bóginn má segja að eitt af því sem skilji milli stórmennis og mikilmennis sé að hinn síðar- nefndi hefur útsýn yfir mörk síns Sögulega tímabils og veit hvert stýra skal þjóð sinni í höfn. Þótt það sé ekki ætlunin í eftirfarandi texta að sýna fram á takmarkanir leiðtoga, sem sennilega hafði djúptækari áhrif á þjóð sína en nokkur annar einstaklingur fyrr og síðar, er það spurning sem vert er að hafa í huga hvort styrkur de Valeras sem formanns kunni ekki að hafa verið hans mesti veikleiki sem foringja Lengi býr að fyrstu gerð Það eru eftirtektarverðar þver- sagnir, sem varða uppruna de Valeras. Hann var í fyrsta lagi fæddur á erlendri grund og ekki af írskum ættum nema til hálfs. I öðru lagi hóf hann afskipti sín af stjórnmálum sem uppreisnarmaður. Eamon de Valera. Eamon de Valera fæddist í New York 14. október 1882. Móðir hans hafði yfirgefið írland sökum ör- birgðar í kjölfar hallærisins mikla aðeins tuttugu og þriggja ára að aldri. Hún fann starf sem gengil- béina áheldri manna heimili í borginni og komst þar í kynni við spænskan tónlistarkennara að nafni Vivion de Valera. Þau giftust 1881 og eignuðust son ári síðar og hlaut hann skírnarnafn- ið Edward. Ekki voru liðin nema þrjú ár er eiginmaður Katrínar Coll féll frá af völdum berkla. Neyddist hin unga móðir til að finna sér starf að nýju, og þótt henni félli það þungt, að senda son sinn til fjölskyldunnar í Bruree í Hlymreki á írlandi. Eddie de Valera eins og hann var kallaður í þann tíð var því varla þriggja ára, er hann fyrst augum leit það land, er forsjónin hafði ætlað honum. Ólst hann upp sem hálftökubarn í koti ömmu sinnar og frænda. Það var í koti þessu á Vestur-ír- landi að fyrstu fræjum föðurlands- ástar var sáð. Við kné ömmu sínnar nam de Valera m.a. sögur um miklar F I AT 132/2000 Fíat 132 árgerð 1978 hefur tekið miklum breyt- ingum.í vélarhúsinu getur að líta 2 lítra kraft- mikla og sparneytna vél. Ef litið er inn í bílinn má sjá einhverja glæsilegustu innréttingu sem um getur og myndi sóma sér vel í miklu dýrari bílum. Allar klæðningar hafa verið endurbættar svo segja má að ekki heyrist nokkurt vélarhljóð. Sætin hafa aldrei verið þægilegri né glæsilegri Sólskyggni falla vel inn í toppinn. Rafknúnar framrúður,5 gíra kassi,kraftbremsur og kraftstýri, ásamt rafeindakveikju eru „standard"

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.