Morgunblaðið - 26.09.1978, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 26.09.1978, Blaðsíða 12
12 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIDJUDAGUR 26. SEPTEMBER 1978 Rússar túlka Svalbarða- samninginn á„sinn hátt 9* Frá fréttaritara Mbl. í Ósló, Jan Erik Laure. Miðvikudaginn 30. ágúst birti Tromsö-hlaðið Nordlys frétt ásamt myndefni. scm onn í dag cr mjog umrædd í Norogi. Daginn áður cn þcssi frétt var birt í hlaðinu aðeins nokkrum klukku- stundum cftir aö blaðamaður hafði hringt til norska dómsmála- ráouneytisins til þcss að fá ummæli ráðamanna þar með þcssari eftirtektarverðu frétt. harst ráðuneytinu bréf. I>að var ekki opnað fyrr en sama dají og fréttin birtist í blaðinu Nordlys. en var sama cfnis og sú frétt sem vakti óhug Norðmanna almennti Sovétmonn hafa andstætt norsk- um fyrirmælum og án þcss að sa'kja um scrstakt lcyfi sctt upp hroyfanloga radarstöð í þyrlu- ba'kistöð sinni á Kap lleer á Svalbarða. I>ess regna roru ummæli norskra yfirralda um frrttina þrnnan fyrsta dag í hæsta máta undarlrg. — Málið þrkkjum við rkki. sögðu þrir í utanríkisráðu- ncytinu. — Við vissum rkkrrt fyrr rn hlaðamaðurinn hringdi. sögðu þrir í dómsmálaráðunryt- inu. — Hvað nú? spurði þá norska þjóðin. Alþjóðasamningur um yfirráð Norðmanna Svaibarði er norskt yfirráða- svæði. Það er staðfest í Svalbarða- samningnum sem fuiJtrúar 41 þjóðar undirrituðu, þ.á.m. Sovét- menn. Þess vegna gilda norsk lög otí fyrirmæli á Svalbarða. Sýslu- maðurinn á Svalbarða á að gæta þess að norskum lögum sé fram- fylgt og hann er jafnframt norskt yfirvald á eynni. Þegar vart varð við radarstöðina var sýslumaðurinn einmitt á ferðalagi í Noregi, en undirmaður hans gegndi starfi hans á meðan. Sá maður hafði fyrr í ágústmánuði eða um hálfum mánuði áður en málið komst upp séð radarútbúnað í bækistöðinni, en það sem hann sá hafði hann ekki tekið alvarlega. Hann skrifaði skýrslu og sendi síðar í bréfapósti til Noregs. Og það tekur nokkurn tíma að senda bréf frá Svalbarða til yfirmanna embættisins í dómsmálaráðuneyt- inu. Sama dag og fréttin birtist fyrst fékk blaðið Aftenposten eftirfar- andi ummæli starfsmannsins: — Við reiknum með því að þetta sé þáttur í eðlilegri uppbyggingu bækistöðvarinnar. Ég hvorki vil né get sagt um það, hvort um ólöglegar aðgerðir sé þarna að ra'ða. I nokkurn tíma höfum við vitað af því og nú mun verða rannsakað hvort ástæða sé til þess að taka málið upp., Ég tel það sanngjarnt að það verði gert í okkar næstu reglulegu éftirlitsferð hjá Rússum í Barentsburg. Inger Louise Valle dómsmála- ráðrierra var greinilega ekki ánægð með þessa hægfara meðferð l'ulltrúans á málinu, sem gerði það að verkum. að norsk stjórnvöld voru í Spáegilegri aðstöðu gagnvart almenningsálitinu í landinu og án i'í'a jafnframf í augum Rússa. t \ iðtali nokkrum dögum síðar deilir hún á í'ulltrúann þegar hún segir að hann hafi átt að hefjast handa um rannsókn þessa máls strax og stöðin var uppgötvuð. Mælir 100 km radíus Rússarnir hafa á engan hátt reynt að leyna radarstöðinni. Henni er fvrirkomið á vöruflutn- Þyrluslysið er enn í rannsókn. ingabíl og nokkru minna farartæki og stendur þar sem auðvelt er að greina hana rétt við þyrluvöllinn norður af skýlunum sem Rússarn- ir hafa byggt yfir sínar fimm stóru mil-8 þvrlur. Hernaðarsérfræðingar telja að radarstöðin sé samsett af hæðar- mæli, staðarákvörðunarratsjá og stórri ratsjá sem sé mjög lang- dræg. Það er áætlað að stærri ratsjáin nái til minnst 100 kíló- tjmZFi' AA.'V. metra fjarlægðar. Það er erfitt að segja til um notagildi stöðvarinn- ar, en norskir hernaðarsérfræð- ingar telja að langdrægi hennar sé meira en það að hún þjóni aðeins sem hjálpartæki fyrir þyrluum- ferð Sovétmanna. Með þessum þremur þáttum í uppbyggingu stöðvarinnar geta Rússar án efa aflað sér upplýsinga um flugum- ferð á tiltölulega stóru svæði yfir Longyearbænum og yfir Isafirði og mælt flughæð, hraða, stefnu og séð hvaða flugvélategundir eru á ferðinni. Það er að segja Rússar geta „njósnað" um norska flugum- ferð og radarstöðina má því nota til náins eftirlits. Ekki aðeins brot á Svalbarða- samningnum Því var mjög skjótlega slegið föstu að tækjabúnaður Rússanna væri ólöglegur og andstæður Svalbarðasamningnum. — Eins og talsmaður norska utanríkisráðu- neytisins orðaði það: „Við lítum á radarstöð Rússanna á Kap Heer sem gróft brot á fyrirmælum og reglum sem gilda á Svalbarða." Valle dómsmálaráðherra fór var- legar i sakirnar: „Ef það er rétt að Rússar hafi útbúið radarstöð í Barentsburg, er það brot á norsk- um lögum um loftferðir og fyrir- mælum þar sem þeir sóttu ekki fyrirfram um leyfi til þessara aðgerða." Ekki í fyrsta skipti sem Þeir hunza norsk fyrirmæli Þetta er svo sannarlega ekki í fyrsta skipti sem Sovétmenn „gera það sem þeir vilja" á Svalbarða. Rússar afsaka sig með því aö þeir túlki Svalbarðasamninginn á allt annan veg en Norðmenn. Norð- menn líta svo á að þeír einir hafi heimild til þess að gefa fyrirmæli og setja reglur samkvæmt Sval- Æ Y ;.:'~' ¦'¦ '. V Uppbygging á svæði Sovétmanna í Barentsburg verður stöðugt meiri.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.