Morgunblaðið - 18.10.1978, Blaðsíða 12

Morgunblaðið - 18.10.1978, Blaðsíða 12
12 MORGUNBLADIÐ, MIÐVIKUDAGUR 18. OKTÓBER 1978. Víglundur Þorsteinsson: Skattamál komust enn í brenni- depil með hinum siðlausu og afturvirku bráðabirgðalögum rík- isstjórnar Ólafs Jóhannessonar. I stuttu máli má segja að undanfarin 30 ár hafi skattar á íslandi vaxið jafnt og þétt, þrátt fyrir jafn langt tal ísl. stjórnmála- manna um nauðsyn aðhalds í ríkisfjármálum og niðurskurð ríkisútgjalda. I a.m.k. 10 ár höfum við íslendingar á hverju hausti heyrt tírátstafi alþingismanna um að svo erfitt sé um vik um niðurskurð vegna þess að allt að 807 ríkisútgjalda séu lögbundin í einum eða öðrum lögum. Alþingis- menn góðir. Hversu lengi enn á þjóðin að hlusta á þetta harma- kvein ykkar? Hvenær ætlið þið að taka til hendinni og taka upp þá nýbreytni við endurskoðun ísl. laga um hin ýmsu málefni að slík endurskoðun miði að útgjalda- lækkun en ekki útgjaldahækkun eins og alltaf gerist nú. Hve mikil er skattheimtan Uppáhaldsiðja íslenskra stjórn- málamanna hefur verið að metast um það hversu mikil skattheimtan í þjóðfélaginu sé á hverjum tíma sem hlutfall af þjóðarframleiðsl- unni. Sá galli er á þessum útreikning- um að inn í þjóðarframleiðslunni teljast óbeinir skattar svo sem söluskattur. Miðað við þá skatta- stefnu, sem ríkt hefur hér á undanförnum árum, er þjóðar- framleiðslan hækkuð með því að hækka óbeina skatta og þannig gefur þetta hlutfall ranga mynd af samanburði á skattheimtunni frá ári ti) árs. Önnur leið er sú að miða við þjóðartekjur og er sú leið að mínu mati réttari. Þegar átt er við þjóðartekjur hafa óbeinu skatt- arnir verið teknir út úr þjóðar- framleiðslunni þ.e.a.s. miðað er við hina raunverulegu verðmætasköp- uft í þjóðfélaginu. Til þess að gera fólki grein fyrir mismuninum á þessum tveimur reikningsaðferð- um birti ég hér hlutfallstölur áranna 1974 og 1976 miðað við þjóðarframleiðslu og þjóðartekjur. Skatthcimtan ;if þjórtarírl. af hjórtart. 1974 337, 41.?* 1976 34,.37 43.97 Sem sjá má af þessum tölum kemur hér fram verulegur mis- munur. Að mínu mati verður að horfast í augu við þá staðreynd að íslendingar greiða til sameigin- legra þarfa yfir 407 af allri verðmætasköpuninni í þjóðfélag- inu. Nú er hins vegar rétt að vekja athyfílí á því, að þessar útreikn- íngsaðferðir segja í sjálfu sér ekkert um það hvort skattheimtan hefur verið að aukast eða minnka að raungildi frá ári til árs. Skyndilegur vöxtur þjóðartekna eins og árið 1976 og 1977 þó aö skattheimtuhlutfallið miðað við þjóðarframleiðslu hafi ekki breyst að ráði felur fyrir almenningi magnaukningu skattheimtu í þjóð- félaginu. Til skýringar birti ég hér töflu sem tekin er saman af Árna Árnasyni hagfræðingi, þar sem skattheimtan í þjóðféíaginu er reiknuð á föstu verðlagi sl. átján ár. Allir útreikningar eru gerðir á verðlagi ársins 1960. Vilji menn framreikna þessa töflu til verðlags hvers árs fyrir sig er í dálki 2 að finna verðvísitölu þjóðarfram- leiðslu fyrir öll árin. Þannig má tuttugufalda tölur töflunnar sem eru á föstu verðlagi ársins 1960 til þess að fá út verðlag ársins 1977. Skatta- málin og stjórnmálaflokkarnir Víglundur Þorsteinsson vegar færa. Við skulum þá líta á ár okkur nær, ár sem var uppgangs- og veltiár á íslandi, ár þegar allir höfðu nóg að bíta og brenna. Árið 1966 var skattheimtan 19.565.- kr. á mann á verðlagi ársins 1960 eða 398.500- kr. á mann á verðlagi ársins 1977. Nú spyr ég. Hvað höfum við í dag sem við ekki höfðum 1965 og við nauðsynlega þurfum á að halda? Svari hver íyrir sig. Ég geri það að tillögu minni að nýkjörnir alþingismenn sameinist nú þegar um það markmið að draga skattheimtuna saman uns því marki er náð að hún verði ekki meiri að vöxtum en árið 1966. Ar Heildar-skatttekjur í m.kr. (verðlag ársins) Verðvísitala þjöéarframl. Hækkun Fast verðlag ársiíis 1960 m.kr. Ibúaf jöldi (í þús.) Skattar á mann verölag 1960 þús.kr. 1960 2340 100.0 2340 17 6 13.295 61 2560 113 .8 13 .8 2250 17 9 12.570 62 3100 126.1 10.8 2460 182 13 .515 63 3860 136.7 8 .4 2820 185 15.240 64 4880 159.1 16 .4 3 07 0 189 16.240 1965 6140 17 9.3 12.7 3425 192 17 .840 66 7600 198.2 10.5 3835 196 19.565 67 8280 204.1 3 .0 4055 199 20.375 68 8 97 0 232.4 13 .0 3860 201 19.205 69 9950 28 0.1 20.5 3550 203 17.4 85 1970 12.720 326.0 16.4 3900 205 19.025 71 16.940 368.3 13.0 4600 207 22.220 72 21.955 433.0 17 .6 5070 210 24 .140 73 31.000 570.2 31.7 5435 213 25.115 74 45.300 804 .2 41.0 5630 217 29.945 1975 64.970 1117 .0 38 .9 5815 219 26.550 76 88 .360 1504,4 34. 8 5870 221 26,575 77 120.720 2036.9 3 5.4 5925 222 26.S95 Sérstaklega vænta landsmenn þess að hinn 21 nýi þingmaður láti hér hendur standa fram úr erm- um. Islendingar eru orðnir óþolin- móðir og vænta þess nú þegar af þingmönnum sínum að þeir láti til skara skríða og leysi nú efnahags- vandamál með niðurskurði ekki bara framkvæmda heldur allra ríkisútgjalda og þjóðin veit að í „ríkiskerfinu er margur fitupott- urinn sem fleyta mætti ofan af". Að lokum vil ég lýsa þeirri trú minni að óþolinmæði íslenskra skattgreiðenda sé nú slík að alþingismenn hafi ekki nema þennan vetur til þess að grípa til róttækra ráðstafana, ef þeir ekki gera gangskör að því núna, munu skattborgararnir taka saman höndum um stofnun stjórnmála- hreyfingar til þess að knýja slíkar breytingar fram og veit ég að margir bíða óþolinmóðir eftir frumkvæði góðra manna til þess að hrinda í framkvæmd hugmynd- um Sveins Jónssonar aðstoða- seðlabankastjóra um skattvarnar- samtök. Á töflunni má sjá að árið 1960 greiddi hvert mannsbarn á Islandi, ómálga börn og örvasa gamal- menni meðtalin, að jafnaði 13.300- á mann í skatta, árið 1977 greiddu þessir aðilar kr. 26.700,- á mann, á verðlagi ársins 1960, eða á verðlagi ársins 1977 270.800.- annars vegar og nú 513.700.- Að raungildi hefur skattheimt- an tvöfaldast. Nú má segja sem svo: Það er svo margt sem við veitum okkur í dag í samneyzlu sem við veittum okkur ekki 1960 og því tómt mál að stökkva 18 ár aftur í tímann til samanburðar. Það má til sanns Gjöf til Ingjalds- hólskirkju í TILEFNI 75 ára afmælis Ingjaldshólskirkju þann 11. októ- ber færði Lionsklúbbur Nesþinga kirkjunni kr. 500.000 að gjöf. Síðan Lionsklúbbur Nesþinga var stofnaður hefur hann styrkt menningarstarfsemi í Neshreppi á ýmsan hátt, t.d. færði hann s.l. vetur Grunnskóla Hellissands trésmíðavél og saumavélar til notkunar við handavinnukennslu. Einnig hefur Lionsklúbbur Nes- þinga gefið tónlistarskóla, leik- skóla og læknastofu ýmis tæki og eflt starfsemi ýmissa félaga með peningagjöfum. Saltað á Eskifírði Eskifirði, 16. október. SELEY hefur að undanförnu þrívegis landað hér, samtals' 160 tonnum af síld. Búið er að salta 1050 tunnur úr skipinu, en einnig hefur eitthvað verið fryst. Loðnu- skipið Jón Kjartansson kom hing- að í dag með fullfermi af loðnu. — Ævar. Einn á seglbáti um Norðurhöf ÞYZKUR ævintýramaður og siglingakappi. Axel Czuday. kom hingað til íslands í síðustu viku á litlum seglbáti frá Svalharða. Farkostur Axcls er 9 metra langur seglbátur. Solaris. 4 tonn á þyngd og 10 metrar að rúmmáli. í bátnum er einnig 20 PS Bukh dieselvél sem að sögn Axels kom að góðum notum í ísnum á norðurslóðum. I þrjú ár hefur Axel lagt stund á siglingar en áður hafði hann verið flugmaður. Axel kvaðst ekki hafa áhuga á venjulegu áætlunarflugi lengur en vel gæti hann hugsað sér að fljúga lítilli vél til Svalbarða. Axel vinnur nú við tímaritið Geo sem Stern í Þýzkalandi gefur út. Axel skrifar um reynslu sína af siglingum á sportbátum á þeim svæðum sem enginn maður hefur áður siglt um einn á svipuðum bátum. Einnig kvaðst hann skrifa um ' kynni sín af löndum og þjóðum sem hann heimsækti á ferðum sínum. „Eg kann vel við norðlægu slóðirnar. Ég veit ekki hvers vegna en hér kann ég alltaf vel við mig og ég á góða vini hér. Á þessum slóðum er loftið líka hreint og allt er svo frábrugðið því sem það gerist við Miðjarðarhafið. I upphafi ferðarinnar ætlaði ég mér að fara norður fyrir Sovétríkin og þar austur en það var of mikill ís á þeim slóðum í ár að það var ekki hægt að komast þá leið," sagði Axel. Axel var hér á ferð í fyrra í desember og sigldi þá frá Noregi til Islands, kringum landið og síðan aftur til Noregs. I ár lagði Axel af stað frá Vardö þann 22. ágúst, sigldi til Northcap á Novaja Semlja, Franz Josefs lands, Hinlopen-sunds, Sval- barða og þaðan til Reykjavíkur en þangað kom hann 9. október. „Ég veit ekki hvert ég fer héðan. Ég vil helst aldrei tala Axel Czuday um borð í Solaris, um það sem mig langar til að gera," sagði Axel er við inntum hann eftir því á hvaða leið hann væri. „Ég hef í huga að fara til suðurodda Grænlands en það getur allt eins verið að ég dragi bátinn á land hér og hætti við að fara lengra í bili, það er ekkert ákveðið ennþá. Vinir mínir og yfirmenn hjá Geo segja mér að ég sé búinn að sigla nóg og ég hafi líka fengið alveg nóg efni til að skrifa um nú þegar. Ég er að skrifa bók sem er nærri tilbúin, það er komið nóg efni í hana líka, og ég reikna með því að hún verði brátt tilbúin." Við spurðum Axel um leiðina hingað til Islands. „Eg sigldi 100 mílur í rekís við Franz Josefs-land. Þessi leið sem ég hef farið núna er það nroðarlega að hana hefur eng- inn farið á sportbáti áður, en hún er 3700 mílna löng. Það var ákaflega erfitt að sigla þessar 100 mílur. Ég hélt í upphafi að ísinn væri aðeins á 30 mílna svæði en alltaf var meiri ís á leiðinni. I sex daga gat ég ekkert sofið, ég varð að stýra bátnum í ísnum 24 tíma á sólarhring. Ég var orðinn svo þreyttur að mér fannst ég alls staðar sjá fólk. Allt sem ég sá varð að fólki, fjöll, steinar, ísjakar, allt. Út úr einni þessara mynda sem ég sá voru nokkrar manneskjur að draga eitthva til sín en þær voru mjög hræddar við það sem þær voru að draga til sín. Þetta var stórkostlegt og svo lifandi. Ég ætla mér að fá málara til þess að festa þessa mynd á blaö, hún er svo skýr í huga mér ennþá. Annars vil ég sem minnst tala um það sem kom fyrir á leiðinni. Ég gleymi alltaf þvi sem hefur gerst og hugsa einungis um framtíðina," sagöi Axel að iokum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.