Morgunblaðið - 01.12.1978, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 01.12.1978, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLADID, FÖSTUDAGUR 1. DESEMBER 1978 Þórarinn fráStein- túni—Minning Fæddur 17. dcsember 1902. Dáinn fi. ágúst 1978. Það var í þá daga, þegar heimurinn var lítill og barnshug- urinn skynjaði hann allan, enda ekki langt Ströndina á enda frá Viövík til Gunnólfsvíkur. Allt þar fyrir utan var á vissan hátt óraunverulegt og minnti aöeins á sík með komu Runólfs pósts, læknisins frá Þórshöfn eða Vopnafirði og svo strandferðaskip- anna eða komu F'æreyinga á vorin. Þessi litla sveit bjó yfir marg- slun^num töfrum, sem fylltu barnshu«ann undrun. Náttleysi vordafjanna með hoppandi lækjum og glöðum fufjlaklið ok skammdegi vetrarins ýmist með stjörnubjört- um náltum ok norðurljósum eða iðulausri stórhríð og náttmyrkri voru hinar tröllauknu andstæður, sem mynduðu uppistöðuna í þess- um töfravef. En á milli komu stutt sumur með ólýsanleKri blómadýrð ofí haustin með hlýjum fjallaþey ok litskrúði sölnandi Króðurs, og áður en vetur konun^ur gekk í garð komu (íöngurnar með réttar- döjíunum, mesta tilhlökkun okkar barnanna næst jólum. Þetta var veröld okkar hinna untíu. Við áttum hana sameigin- lega og nutum hennar, enda bjuKKum við flest við öryKK' KÓðra foreldra eða annarra náinna skyldmenna, ok svo nágranna í sveitinni, sem krydduðu tilveru okkar með komu sinni, og tóku á vissan hátt þátt í því að slá skjaldhorg um okkur. Sumir, bæði karlar ok konur, voru aldnir að árum, þreyttir eftir lanjían dag, en höfðu fengið að rækta séreinkenni sín. Aðrir voru á bezta aldursskeiði og voru því aðal máttarstólpar þessa litla samfélafís, ofí svo komu þeir yngstu, fullir æskufjörs ofí lifðu í daKdraumum. Allt þetta Kóða fólk vakti athyKli okkar ok myndaði hið mislita talnaband, sem við höfðum daKlega fyrir au^um. Það sýndi okkur vinarþel, hver á sinn sérstæða hátt, ýmist með klappi á kollinn eða hlýleKu ávarpi, en Kleðin var mest er við vorum leidd í búr eða eldhús o'k húsmóðirin Kaf okkur bita í munninn. Það er lanKt síðan þetta var. Sveitin er söm við sík, en það KÓða fólk, sem þá fyllti sveitina lífi ok Kaf okkur öryKKÍ. er nú mar^t horfið, en lifir í minninKunni. HuKurinn leitar heim til lönRu liðinna daga, þegar kvaddur er KÓður vinur, frændi ok sveitunKÍ sem var ungur ok fílæsilefíur maður á þeim tíma, sem éK vitnaði til. Hann var þá huKumstór, eins 0« hann átti kyn til. Þórarinn Valdimar MaKnússon var fæddur í Stykkishólmi 17. desember 1902. Foreldrar hans voru MaKnús Þórarinsson Hálf- dánarsonar bónda á Bakka í Bakkafirði ok konu hans Hólm- fríðar SÍKurðardóttur úr sömu sveit ok Jórunn SÍKríður Thorlaci- us dóttir Daníels Thorlacius alþinKÍsmanns ok kaupmanns í Stykkishólmi ok konu hans Guð- rúnar Önnu Jósefsdóttur læknis á Hnausum. Hann fluttist kornungur með föreldrum sínum til Reykjavíkur, þar sem faðir hans stundaði um tíma rakaraiðn ok svo heim í fæðinKarsveit föður síns að Stein- túni í Bakkafirði (þ.e. Strönd), þar sem faðir hans Kerðist bóndi. Hann naut föður síns aðeins stuttan tíma, því að hann dó er Þórarinn var 7 ára Kamall. Bróöir okkar, t JÓN ÁRNASON, Kirkjuvegi 40, Keflavík, lézt miövikudaginn 29. nóvember í Borgarsjúkrahúsinu. / Systkini hine látna. t Konan mín, móðir okkar og tengdamóðir, ÞÓREY GUÐLAUGSDÓTTIR, Langholtevegi 13, andaöist sunnudaginn 26. nóvember. Útför hennar verður frá Fossvogskirkju, í dag, föstudaginn 1. desember kl. 3. Jón Konráðsson, börn og tengdabðrn. Utför t ÖNNU HALLOÓRSDÓTTUR, Garoabraut 29, Akranesi, fer fram frá Akraneskirkju, laugardaginn 2. desember, kl. 13.30. Jón Einarason og börn. t Eiginmaöur minn og faðir, JÓNATAN AGNARSSON, Faxabraut 33 D, Keflavík, veröur jarðsunginn frá Keflavíkurkirkju, laugardaginn 2. desember, kl. 2 e.h. Elísabet Halldórsdóttir, Kristjana Jónatansdóttir. t Hjartans þakkir fyrir auðsýndan hlýhug við andlát og útför, GUÐNÝJAR GUÐNADÓTTUR. Sigrún Guðnadóttir. Móðir hans bjó áfram með börnin sín, fyrst í Steintúni en síðan í Höfn í sömu sveit. Þórarinn tók mikilli trygKÖ við æskuheimili sitt ok kenndi sík við Steintún. Hann ok systkini hans 2 nutu í æsku mikils kærleika ok uppfræðslu móður sinnar en hún var Klsesileg kona svo af bar. Skólaganga hans varð ekki mikil, því að í sveitinni var aðeins um stopula farkennslu að ræða, en hann mun hafa verið einn vetur í unKlinKaskóla á Vopnafirði og einn vetur í KaKnfræðaskólanum á Akureyri. Hann var mjög vel Kreindur, námfús og bókelskur, svo að sjálfsmenntunin gaf honum drjúgan hlut. Hann las mikið alla sína æfi, og bókin var honum ætíð nærtæk, jafnvel þegar hann átti annríkast við einyrkjabúskap, og svo hefur dóttir hans tjáð mér að hann vildi hafa bók milli hand- anna jafnvel eftir að hann fékk ekki valdið henni vegna veikinda. Þórarinn giftist árið 1926 Sigur- björKu SÍKurðardóttur Björnsson- ar fræðimanns frá Snæbjarnar- stöðum í Fnjóskadal og konu hans Hólmfríðar Jónsdóttur frá Stein- kirkju. Þau eignuðust 9 börn, 3 þeirra dóu í æsku og 2 dóu uppkomin, en 4 dætur eru á lífi og rækta með sóma ættarreitinn. Auk þess ólst upp hjá þeim dóttursonur þeirra, Þórarinn Sveinn Thorlacius. Sigurbjörg og Þórarinn bjuggu fyrstu árin í Höfn en lengst af í Steintúni á bernskuslóðum hans allt til ársins 1956, en þá brugðu þau búi vegna heilsubrests hans og fluttust til Reykjavíkur. Sem barn heyrði ég talað um það heima, að Þórarins biði mikið hlutskipti. Hann hafði erft tölu- verðar jarðeignir frá afa sínum Þórarni á Bakka og svo glæsileKur unKur maður sem hann var, þá hlyti hans að bíða sÍKurganga og víst er um það, að hvorki brast hann kjark né vilja til þess að svo mætti verða. En árin sem í hönd fóru voru mörg erfið og fóru þau Sigurbjörg og Þórarinn ekki varhluta af því. Þær eignir, sem hann hafði erft, gáfd mjöK lítið í aðra hönd svo að þeirra barnmarKa heimili var fátækt, ok sorpn sótti þau heim. En Þórarinn var Kóður heimilis- faðir og breiddi sig yfir fjölskyldu sína. Hann by'KK°i upp á æsku- stöðvum sínum í Steintúni og breytti móum í ræktað tún og sleit þar kröftum sínum, uns hann varð að láta undan síga vegna veikinda. Og eftir að þau fluttust til Reykjavíkur misstu þau 2 börn sín uppkomin. En .lífsviðhorfi sínu lýsir hann í fyrstu kvæðabók sinni, þá lífsreyndur maður, meðal annars þannig: Ef við þekktum ekki myrkrið, sæjum við ekki sólskinið. Leiðir okkar Þórarins frá Stein- túni lágu ekki saman frá því éK fluttist unRlinKur úr fæðinKarsveit okkar þar til fundum okkar bar aftur saman í Reykjavík 1964. Hann var þá kominn til bæri- le^rar heilsu og vann hjá Olíu- félaginu h/f, sem hann gjörði eftir það meðan starfskraftar leyfðu og naut þar verðugs trausts. Nú var það ekki hinri hugum- stóri glæsilegi ungi maður sem ég mætti, heldur lífsreyndur maður. En viðmótið var hið sama, hlýtt handtak og brosmildi, og umfram allt ást til móður jaröar, íslenzkr- ar tungu og menningar þeirrar byggðar sem við áttum sameigin- lega. Og nú eftir að hann hafði orðið að láta undan síga við lífsstarf sitt og hafði orðið að horfast í augu við mörg vonbrigði í lífinu, þá brutust út hjá honum þeir eiginleikar, sem blundað höfðu með honum frá æsku, þ.e. skáldhneigð, tengd ást til íslenzkrar tungu og bókmennta og löngun til þess að tengja fortíð framtíð. Hann var áfram ungur í anda allt til síðustu stundar. Hann gaf út 3 kvæðabækur, Útfall 1964, Litir í laufi 1966 og Undir felhellum 1970, auk þess Sýnis- horn af úrvals ljóðum 48 norður- landahöfunda, sem hann kallaði tilraun til þýðingar 1975. Ég tel mig ekki færan um að dæma ljóðaKerð Þórarins frá Steintúni, en í kvæðum hans kemur fram ást til landsins, tunKunnar ok almættisins, ok víst er um það að mörg kvæða hans eru betur ort en margt af því, sem mikið er hossað í dag, ok vel hefðu bókaútKefendur Ketað verið sæmd- ir af því að Kefa út kvæðabækur hans, en hann varð að kosta það sjálfur. s í ritdómum um fyrstu kvæðábók hans Útfall, segir Benedikt frá Hofteigi: „Blærinn á kveðskap Þórarins er framhald af allri íslenzkri lífsbaráttu, alvara, þrá, ábyrgð og viðleitni. Það eru kannski samstöfurnar, sem bera Þórarni vitni sem skáldi. „Ef við þekktum ekki myrkrið sæjum við ekki sólskinið". — Sorg —. „Hann rjálar og læðist við rúöuna mína, á rökkurskóm" — Hrímrósir —. Og Kristján skáld frá Djúpalæk, sem er sveitungi okkar, segir meðal annars: „Höfundur þessi kann allvel til ljóðagerðar og víða breKÖur fyrir skáldskap, sem er meira en hæKt er að segja um þau mörKU ljóðasófn, sem út koma um þessar mundir." Hér lýsa tveir þjóðkunnir menn skáldskap Þórarins frá Steintúni, ok læt éK það nægja. En hann var meira en skáld. Hann hafði brennandi áhuga á því að varð- veita þjóðlega menningu og á þann hátt tengja fortíð nútíð og fram- tíð. Hann vann að söfnun og skrásetningu örnefna í sveit okkar, ok einnig skráði hann nöfn á fiskimiðum á Bakkafirði, en öll þessi örnefni eru nú í mikilli hættu. Hann var því einn af þeim fáu sem gaf sér tíma til og taldi það nokkurs virði að leggja stein í eina af þeim vörðum, sem vísa eiga veginn inn í framtíðina óg um leið sýna hvaðan við'komum. Hann eignaðist marga kunn- ingja hér syðra bæði meðal vinnufélaga, sem kimnu vel að meta glaðværð hans og frásagnar- Minning: Jónína Hólmfríð- ur Sigurðardóttir í dag er borin til moldar Hólmfríður Sigurðardóttir, sem lézt á Landakotsspítala hinn 24. nóvember síðastliðinn, 81 árs að aldri. Hólmfríður eða Fríða eins og hún var alltaf kölluð fæddist á Norðfirði hinn 30. júlí 1897 en fluttist ung ásamt foreldrum sínum og systkinum til Vest- mannaeyja, þar sem hún ólst upp hjá frænda sínum í Nýborg. Um leið og hún gat, þroska síns vegna, fór hún að vinna fyrir sér og þá aðallega sem vinnukona eins og algengt var um ungar stúlkur í þá tíð. Ung að árum kynntist Fríða manni sínum, Ottóníusi Árnasyni frá Eskifirði, sem þá var sjómaður í Eyjum. Keyptu þau lítið hús, Brekastíg, þar sem þau bjuggu allt til hinnar örlagaríku nætur hins 23. janúar 1973, þegar þau urðu að yfirgefa eyjarnar vegna gosins. Fríða og Ottóníusi varð ekki barna auðið, en þau tóku og ólu t Innilegar þakkir fyrir auösýnda samúð og vináttu við fráfall og útför móöur minnar, tengdamóöur og ömmu, GUÐLAUGAR BJARNADÓTTUR, Gnoðarvogi 40. Erlendur Kriatjanason, Kristín Gunnarsdóttir, Erla Margrét Erlendsdóttir, Kristjén Erlendsson. t Þökkum af alhug öllum vinum fjær og nær, sem meö gjöfum, skeytum, blómum og bréfum hafa hundruöum saman veitt okkur af ótæmandi lindum samúðar og elsku í minningu, INGIBJARGAR ÞÓRDARDÓTTUR í Sólheimum 17, Reykjavík. Árelíus Níelsson, Þórður Árelíusson, Ásdfs Guðmundsdóttir, María Árelíusdóttir, Steinar Berg Björnsson, Rognvaldur Árelíusson, Sæmundur Árelíusson, Hildur Jðnsdðttir, Ingvar Árelíusson, Janis Walker. og ömmubörnin öll upp frá tveggja ára aldri frænku Ottóníusar, Elínu Guðmundsdótt- ur, sem nú býr í Reykjavík. Hjá henni og ungum syni hennar, Otta, bjugKu þau í eitt ár eftir gosið eða þar til Rauði Krossinn úthlutaði þeim húsnæði hér í borg. Ottóníus andaðist fyrir þremur árum en Fríða hélt heimili áfram, þar til fyrir nokkrum vikum að hún var flutt á sjúkrahús, þaðan sem hún átti ekki afturkvæmt. Ég hef þekkt Fríðu frá því að ég man eftir mér, enda var hún og þau hjónin bæði nágrannar og góðir vinir foreldra minna. Fríða var einstök persóna, hún var mikill mannvinur, og hjálpfús- ari og elskulegri konu hef ég aldrei kynnzt. Hún kvartaði aldrei en var sífellt að hugsa um að gera öðrum greiða, allt til hinzta dags. Að eðlisfari var hún dul ok orðfá en mjöK fróð og kunni frá mörgu að segja, einkum uppvaxtar- og búskaparárum sínum í eyjunum, sem hún unni mjög og hefði aldrei yfirgefið, hefðu ekki örlögin hagað því þannig til. Dóttur hennar og barnabarni votta ég samúð mína, við söknum hennar öll og þökkum henni fyrir samveruna. Blessuð sé minning hennar. Halla Gísladóttir.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.