Morgunblaðið - 29.02.1980, Blaðsíða 36

Morgunblaðið - 29.02.1980, Blaðsíða 36
36 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 29. FEBRÚAR 1980 Guttormur Sigurðsson: í Morgunblaðinu sunnudaginn 20. jan. gat að líta grein í pistlinum, — "Á drottinsdegi". Greinin bar heitið „Fyrrverandi guru varar við jóga". Þar sem grein þessari er greinilega ætlað að sverta jóga og gera jóga- vísindin og iðkun þeirra tor- tryggileg í augum almennings, vil ég taka hana til nokkurrar er þróast hefur á mörgum öldum við samruna ýmsra menninga er bárust frá eða með þjóðum eins óg Mongólum, Húnum, Söxum, Grikkjum, Aröbum, og Englend- ingum svo eitthvað sé nefnt. Með fáum undantekningum runnu menningar þessara þjóða saman við þann menningarlega suðu- pott, sem kallaður er hindúismi. Guttormur Sigurðsson Hugleiðsla,— vopn gegn dáleiðslu: I téðri áróðursgrein segir að indversk íhugun miði að því „að slæva og slökkva meðvitundina og líkist heldur dáleiðslu eða vímu". Ef „indversk íhugun" á hér að tákna tantriska hugleiðslu (öll sönn hugleiðsla byggir á tantra) þá er plúsum og mínusum al- gjörlega víxlað í framhaldinu. Því að í stað þess að hugleiðsla slævi og slökkvi meðvitundina, víkkar hún hugann, flýtir þrosk- un vitsmunalegs sviðs og um- formun þess í innsæi. Fjölmarg- ar vísindalegar prófanir og at- huganir hafa sannað að hug- leiðsla eykur einbeitingahæfni, styrkir taugaviðbrögð, dregur úr streitu og skerpir minnið svo eitthvað sé nefnt. „Á drottinsde^i" vanþekkingarinnar meðferðar og leiða rangfærslur og rangtúlkanir hennar fram í dagsljósið. Harma ég reyndar mjög þá afstöðu sem umsjón- armenn pistilsins taka gagnvart hugleiðslu og jóga með birtingu slíkrar greinar. Tel ég þá með því sýna algjört virðingarleysi fyrir öðrum trúarbrögðum og þekkingarskort á andlegum vísindum. Áðurnefnd grein er byggð á frásögn Indverja, Rabi Maharaj að nafni. Skýrir hann frá því hvernig hann rataði frá villu síns vegar, hætti að vera hindúa- prestur og guru, en gerðist í þess stað kristinn. Það mótsagna- kenndasta og undarlegasta er að þessi „umsöðlun" hans varð er hann hafði „náð öllum æðri vitundarstigum hugleiðslunnar", eins og hann orðar það, en sá þá „að leið hans lá ekki til hins sanna Guðs, — heldur frá hon- um". Manni dettur nú bara í hug að þessi fallni guru hafi hrein- lega dottið úr söðlinum á leið sinni eftir hinum andlega vegi. Eða skyldi ekki leiðin til hins „sanna Guðs" liggja í gegnum æðri vitundarstig? Og annað; er hægt að ná æðri vitundarstigum með röngum að- ferðum? Gaman væri að sjá þá trúar- legu heimspeki sem héldi því fram. Eftirtektarvert er að hindúaprestur þessi fyrrverandi telur sig hafa náð hæstu vitund- arsviðum andlegs meistara með aðferðum sem hann síðan for- dæmir, þ.e. Jóga og hug- leiðslu!?!? Sá regin misskilningur eða vísvitandi rangtúlkun, að jóga byggi á hindúatrú, liggur eins og rauður þráður í gegnum grein- ina. Hið rétta er að jóga hefur ekkert með hindúatrú eða önnur trúarbrögð að gera, heldur bygg- ist á „TANTRA", sem eru inn- sæisvísindi, — þróuð langt á undan hindúasið. Tantrisk menning var í blóma á stórum hluta Indlandsskagans áður en Aryarnir lögðu landið undir sig. Hindúasiður er langt frá því að vera heilsteypt trúarbrögð, held- ur er hann mjög flókið og margþætt menningarfyrirbæri, Sameiningarþáttur hindúasiðar er fyrst og fremst andleg heim- speki er kennir að andinn sé efninu æðri og að alheimssálin Atman eða Guð sé eilífur sann- leikur. Var Kristur jógi? Það er í rauninni ekkert í kenningum sjálfs Krists, sem er í andstóðu við andlega heim- speki og jógavísindi, svo langt sem þær ná að minnsta kosti. Hitt hefur aftur á móti gerst að kenningar hans hafa og eru enn stórlega rangtúlkaðar af for- svarsmönnum kristinnar kirkju. Þarf ekki annað en benda á sundrungu hennar í ótal and- stæðar og oft á tíðum stríðandi kirkjudeildir, sem er afleiðing þessa. Rætur jógavísindanna liggja alls ekki í hindúatrú né öðrum trúarbrögðum. Þau hafa heldur ekki á neinn hátt mótast af trúarbrögðum, heldur öfugt, þ.e. sum trúarbrögð hafa orðið fyrir áhrifum frá jógavísindunum. Og enn algengara er að upphafs- menn þeirra (trúarbragðanna) hafi iðkað þessi vísindi. T.d. telja sumir fræðimenn að Jesús hafi dvalið tímabil ævi sinnar á Indlandi til að læra þar af andlegum meisturum áður en hann fór að kenna og hafi þá hlotið nafnið Kristur, sem er samstofna orðinu Krishna. Eitt ásamt mörgu sem styður þessa kenningu er að Biblían gerir enga grein fyrir nokkuð löngu tímabili í ævi Jesús áður en hann varð Kristur og fór að kenna. Eða hvað með vitringana frá Austurlöndum? Sýnir ekki einmitt sagan um þá, að sam- gangur haf i verið á milli þessara svæða varðandi andleg mál? Séu mismunandi trúarbrögð gaumgæfð, kemur í ljós að bak- við ytra form þeirra leynist oft sameiginlegur andlegur neisti. Vilji kristin kirkja byggja á andlegri stef nu, væri henni sam- boðnara að leggja áherslu á það sem er sameinandi fyrir trúar- brögð og andlegar hreyfingar í stað þess að ala á sundurlyndi með áróðri gegn andlegum vísindum. Það hefði verið hollt Victor Kortsnoj við yoga-æfingar á Filippseyjum. fyrir presta og preláta kristinn- ar kirju að gera „bænaviku fyrir einingu hins dreifða kristin- dóms", einnig að viku umburð- arlyndis og skiinings á öðrum trúarbrögðum. Eins og áður sagði þá byggir jóga á innsæisvísindum (intui- tional science), — tantra. Þessi vísindi útskýra hvernig öll til- veran og fyrirbæri hennar eru afsprengi samspils sérstaks frumorkulögmáls og vitundar. Þessum vísindum hefur fyrst og fremst verið haldið lifandi og þau glædd af röð andlegra meistara, sem hver útskýrði þau og aðhæfði framsetningu þeirra að skilningsgetu sinnar sam- tíðar. Vísindi þessi eru hagnýt vísindi, þ.e. aðferðir þeirra geta verið prófaðar og gefa árangur. Þess vegna verða framsettar niðurstöður þeirra, sem kallast andleg heimspeki, iðkandanum aldrei trúaratriði, heldur ein- ungis vegvísir á leið hans til fullkomins skilnings og sjálfs- uppgötvunar. Varðandi þá staðhæfingu að hugleiðsla líkist dáleiðslu eða vímu þá hefur formerkjunum hér aftur verið víxlað. Hugl- eiðsla er hvorki dáleiðsla né víma, en hefur þvert á móti verið notuð sem vopn gegn dáleiðslu eða dáleiðslutilraunum, og er þar skemmst að minnast at- burða frá heimsmeistaraeinvígi Kortsnojs og Karpovs í skák, er fram fór á Filippseyjum sumarið '78. En þar notuðu Rússar vel- þekktan parasálfræðing, Zukhar að nafni, til að trufla Kortsnoj við skákborðið. Mótleikur Kortsnojs var að hann fékk tvo jóga úr Ananda Marga hreyfing- unni til að hjálpa sér að standast hin neikvæðu áhrif frá parasál- fræðingnum. í persónulegu sam- tali við undirritaðan hefur Kortsnoj staðfest góðan árangur af hugleiðsluiðkun sinni á meðan á skákmótinu stóð. Enda bætti Kortsnoj við sig þremur vinning- um eftir að hann hitti Ananda Marga jógana og jafnði stöðuna sem áður var talin vonlaus. Hverjum dettur svo í hug að áskoranda í heimsmeistara ein- vígi í skák dytti í hug að nota hugleiðslu ef hún hefði slævandi áhrif?? Jóga í þjóðfélagsbaráttu Það vill svo til að undirritaður þekkir persónulega stúlkuna, sem situr í hugleiðslustellingu á myndinni, sem fylgir umræddri grein. Hún er sænsk og er félagi í Ananda Marga hreyfingunni. Þykir mér umsjónarmenn pist- ilsins vera nokkuð seinheppnir að minna þannig á Ananda Marga hreyfinguna vegna þess að hún er einmitt heimsþekkt orðin fyrir það sem íjað er að í greininni að jógaiðkendur komi hvergi nærri, sem sé hjálpar og líknarstarf við hrjáða og bág- stadda í þjóðfélaginu. Um allan heim hefur Ananda Marga stofnað hundruðir skóla, hæla, matdreifingarmiðstöðvar, læknastofurj og á Indlandi, Fil- ippseyjum, Italíu, Bandaríkjun- um, Guatemala og fleiri löndum hafa sérstakar skyndihjálpar- sveitir hennar, kallaðar AM- URT, unnið mikið sjálfboðastarf í sambandi við náttúruhamfarir. Barátta hreyfingarinnar gegn spillingu, stéttamismunun, og hverskonar þjóðfélagslegri óár- an á Indlandi varð þess valdandi að kommúnistaflokkur Indlands (CPI) sá ofsjónum yfir uppgangi hreyfingarinnar og reyndi með ofbeldisaðgerðum að ganga á milli bols og höfuðs á henni. Seinna lét Indira Gandí banna hreyfinguna og hneppa félag hennar hundruðum saman í fangelsi. Sjálfur stofnandi og leiðtogi hreyfingarinnar, P.R. Sarkar var fyrst sýknaður af falsákærum eftir að hafa setið í rúm sjö ár í fangelsi. Saga Ananda Marga hreyfingarinnar er ekki saga aðgerðarleysis og deyfðar í þjóðfélagsmálum eða skeytingarleysis um hag bág-, staddra. Þvert á móti. Ananda Marga er ekki einhver mystískur trúarbragðahópur, heldur þjóð- félagshreyfing, sem byggir á samþættingu andlegra vísinda og efnislegra og vill byggja upp nýtt þjóðfélag á grundvelli nýrr- ar þekkingar um manninn, þjóð- félagið og lífheim þann sem við byggjum. Hún kennir að maður- inn verði að lifa í samræmi við þau náttúrulögmál sem ráða þroska hans og framþróun. Að mannkynið sé allt ein órjúfanleg heild og þess vegna beri að berjast gegn þeim öflum sem reyna að sundra því. Fáfræðin er aðal- óvinur mannsins Eg vona að umsjónarmenn pistilsins "Á drottinsdegi" geti verið mér sammála um það að fáfræðin er versti óvinur mannkynsins og að gegn honum beri að berjast. Ég vænti þess þess vegna að þeir kynni sér betur hugleiðslu og jóga áður en framhald verður á kynningu á því efni hjá þeim í pistli þeirra eða annarsstaðar. Hugleiðsla hefur í gegnum aldirnar verið lífæð andlegrar stefnu. Að höggva á hana jafngildir því að höggva að rótum trúarbragð- anna, nema að þau hafi þá þegar slitnað af rót sinni. Guttormur Sigurðsson Félagi í Þjóðmálahreyfingu ísl. Týndur landkönnuður var á svæði skæruliða London, 24. febrúar. AP. BREZKUR fjallgöngumaður og landkönnuður, Bert Maddock, sem hvarf sporlaust í Himaiayaíjöllum fyrir 27 árum, kann að hafa beðið bana eftir að hann rakst á búðir skæruliða sem CIA hafði þjálfað að því er félagi úr leiðangri hans, Harry Hilton, segir í ritinu „Int- ernational Mountain Year 1980". Hilton kveðst í fyrstu hafa tekið trúanlega hina opinberu skýringu sem var sú að Maddock hefði drukknað þegar hann reyndi að komast yfir fljót sem vöxtur hafði hlaupið í, en síðan farið að efast um skýringu brezka utanríkisráðuneyt- isins á málinu. Hann segir að Maddock hafi horfið nálægt landamærum Tíbets og Kína þar sem hann segir að vitað sé að CIA hafi starfað um þetta leyti. Hilton segir að tilraun hans til að rannsaka málið hafi verið mætt með þögn hjá bandarískum, brezk- um og nepölskum yfirvöldum. Skjöl tengd hvarfi Maddocks eru horfin, segir hann. Talsmaður brezka utanríkisráðu- neytisins sagði: „Við lafum aldrei hafa nokkuð eftir okkur um sögur af þessu tagi." Hilton segir að á öðrum degi leiðangursins 1953 hafi hann bjarg- að lífi Maddocks eftir að hann datt í á og „þessi reynsla hafi haft djúp áhrif á Bert. Eg efast um að hann hefði tekið nokkra áhættu." „Ef Bert hefði álpazt inn á æfingasvæði eða búðir skæruliða, hefði verið hægt að leyfa honum að fara frá Nepal?" spyr Hilton.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.