Morgunblaðið - 28.08.1982, Blaðsíða 9

Morgunblaðið - 28.08.1982, Blaðsíða 9
MORGUNBLADID, LAUGARDAGUR 28. ÁGÚST 1982 Í7 n n u Umsjónarmaður Gísli Jónsson 161. þáttur SyAr»-Uug»l«ndi, 18. igúst 1982. Kæri Gísli Jónsson. Margfaldar þakkir fyrir fróð- legar og skemmtilegar greinar þínar um íslenzkt mál í Moggan- um. Og alveg sérstaklega vil ég þakka ykkur Baldri Símonar- syni fyrir þaö, hve rækilega þið tókuð í lurginn á kirkjuyfirvöld- um fyrir það furðulega uppá- tæki að breyta nafni Jesú í fall- beygingunni og fella niður ávarpsfall nafns hans, sem er afar slysalegt. Þetta allt saman er í rauninni fullkomið hneykslismál. Það er ekki aðeins, að þúsund ára hefð sé rofin og að engu höfð, heldur er hér um leið ruglað og breytt verkum manna, sem hæpið er að stæðist fyrir dómi. Þar við baet- ist svo, hve miklu verr það fer í sálmasöng, að hafa nefnifall, þar sem ávarpsfallið skyldi vera. Enn bætist svo við sú aðferð, sem höfð er við þessar kúnstir kirkjuvalda. Þetta er gjört „þegjandi og hljóðalaust". Og auðvitað skilur maður hvers vegna þannig er að farið. En það er bæði lítilsvirðing við Frelsar- ann sjálfan og allt kristið fólk í landinu. Það er rétt eins og hér sé um það smámál að ræða, er öllum hljóti að standa á sama um. 'En hvað mundu þessir menn segja, væri allt í einu far- ið að rugla svona í þeirra eigin nöfnum? Hvað vakir svo fyrir þeim? Það aleina sem ég get látið mér detta í hug er það, að hér sé verið að einfalda meðferðina á nafni Jesú. En sé kristnu fólki ofraun að læra að beygja nafn Frelsarans, þá líst mér ekki á þær lexíur aðrar, sem menn þurfa að læra og tileinka sér, vilji þeir kristnir heita. Og ég hefi aldrei haft mætur á þeirri aðferð að lækka „standardinn" til þess að ná betra árangri! En nóg um þetta að sinni, en gleymum því þó ekki. Erindið við þig núna var aðallega það, að bera undir þig orðalag í nýju handbók kirkjunnar. Það sem hér um ræðir er að finna í prests- og biskupsvígslu formálunum. Svo segir í Helgi- siðabók 1934 (prestsvígsla): „Svo fel ég þér á hendur hið veglega þjónsstarf í kirkju Krists ...". Nýja handbókin: „N N Ég af- hendi þér hið heilaga prests- og prédikunarembætti ...". í bisk- upsvígsluformála notar Helgi- siðabók þetta sama orðalag að fela á hendur, en handbók: að af- henda. Að tnínum dómi er það ólíkt fegurra og betur viðeigandi að tala um „hið veglega þjónsstarf í kirkju Krists", heldur en „hið heilaga prests- og prédikunar- embætti", þó að í sjálfu sér sé „allt í lagi" með það orðalag. En einkanlega var það þó munurinn á orðalaginu „að fela á hendur" og „að afhenda", sem ég vildi „beina kastljósinu að", eins og þeir í sjónvarpinu segja. Hér er svo sannarlega ólíku saman að jafna, og skil ég ekki, hvernig málkenndin getur rugl- azt svo hjá nokkrum heilvita manni, að hann ekki finni þetta. Einhver orðheppinn maður sagði, að þetta: „að afhenda", minnti á afgreiðslu í búð! Auk þess er það alls- ekki rökrétt, að biskup „afhendi", hvort heldur er prests- eða biskupsembætti. Þar við má bæta, að sögnin „að afhenda" snýr einkum að þeim, sem af hendi lætur, þar sem orðalagið „að fela á hendur" snýr að þeim, sem við tekur. Og það þýðir, að einhverjum sé trú- að fyrir einhverju, sem á vel við í því sambandi, sem hér um ræð- ir. Svo kveð ég þig og endurtek þakklæti fyrir greinar þínar og óska jafnframt eftir áliti þínu á þessu máli. D.u.s. Kjartmar Kristjánsson. Ég þakka presti þetta sköru- lega bréf og er sammála honum í því álitamáli sem hann víkur til mín. Vegna fyrri hluta bréfs- ins endurbirtist 131. þáttur frá 24. janúar sl. Höfum við þá tekið svo hvasst til orða, Baldur, ég og Bjartmar, að ég vænti frekari orðræðu um beygingu nafnsins Jesús. Fyrst er þá bréf Baldurs Sím- onarsonar í Reykjavík: Reykjavík, 11. desember 1981. Kæri Gísli. Mér þykir tímabært að vekja athygli þína á breytingu sem er að laumast inn í íslenzkt kirkju- mál. í nýju sálmabókinni, sem út kom 1975, er ávarpsfalli og þolfalli Jesú breytt frá því sem verið hefur um aldir í íslenzku máli. Nú er frelsarinn ávarpað- ur Jesús, ekki Jesú og þolfallið er Jesú, ekki Jesúm. Þannig heitir barnasálmurinn alkunni, 0, Jesú, bróðir bezti nú Ó, Jesús, bróðir bezti, og þýðing Matthíasar hefst nú svo: Ó, þá náð að eiga Jesú í stað Ó, þá náð að eiga Jesúm. Hallgrímur Pétursson er ekki óhultur fyrir hinum nýja sið. Þannig er nú prentað: Víst ertu, Jesús, kóngur klár. Mikill er lærdómur þeirra sem breyta orðum Hallgríms í nýju sálma- bókinni, þvi að væntanlega þekkja þeir formála hans að Passíusálmunum: „En þess er eg af guðhræddum mðnnum óskandi, að eigi úr lagi færi né orðum mínum breyti, hver þeir sjá orði drottins og kristilegri meiningu ei á móti. Þeir, sem betur kunna, munu betur gjöra." í fljótu bragði sýnist mér, að þessi breyting sé alls staðar í nýju sálmabókinni, nema í stöku lagboðum, sem eru ekki prent- aðir þar sem sálmar (t.d. Sæti Jesú, sjá oss hér). I nýju biblíu- þýðingunni, sem kom út í sumar, er sömu reglum fylgt — ávarpsfall afnumið, þolfalli er breytt. Vafalaust þakka margir heil- brigðri íhaldssemi kirkjunnar hve vel mál okkar hefur varð- veitzt. Erfitt er að geta sér til um hvatir þær sem liggja hér að baki. Má vera að notkun ávarpsfallsins Jesú og þolfalls- ins Jesúm vefjist fyrir ýmsum. Fram til þessa hafa börnin sungið: Ó, Jesú, bróðir bezti, og er mér til efs að skaðað hafi sál- arheill þeirra, þó að þau hafi ekki skilið fyrr en löngu seinna, hvers vegna þetta er svona. Undanlátssemi af ýmsu tagi er versti óvinur íslenzks máls. Hún leiðir til málfátæktar, og málið verður ekki eins gagnsætt og áð- ur. Á sinum tíma töldu sumir að zetunni mætti fórna, fyrst tókst að bjarga yfsiloninu það skiptið. Ég vona að þessar breytingar séu ekki fram komnar vegna þess að eignarfallsmyndin Jesú á í vök að verjast fyrir hroða- legri afbökun sem ég ætla að hlífa þér við að sjá. Ótrúlegt er, hve mikinn svip sálmar missa við þessa breyt- ingu, eins og þú getur sannfært þig um með því að bera saman gömlu og nýju bókina. Einkum þykir mér eftirsjá í ávarpsfall- inu, sem hlýtur að vera sára- sjaldgæft. Ég vona að á hátíð- inni sem í hönd fer syngi kirkju- kórarnir eftir sem áður: Jesú, þú ert vort jólaljós. Lifou beill. Mér brá illilega við lestur þessa bréfs. Ég hafði ekki fylgst nógu vel með því sem var að ger- ast. Um beygingu orðsins Jesús hef ég alltaf farið eftir fyrir- mynd Hallgríms Péturssonar. Hann beygði orðið svo: Nefnifall: Jesús. Ávarpsfall: Jesú. Þolfall: Jesúm. Þágufall: Jesú. Eignarfall: Jesú. Ég fæ með engu móti séð þörf, hvað þá heldur nauðsyn, til þess að breyta þessari hefð. Fjöldi sálma, þeirra sem bestir hafa verið ortir og sungið sig inn í hjörtu ungra sem aldinna, er að minni tilfinningu svo viðkvæm- ur að þessu leyti, að breytingar jafngilda helgispjöllum fyrir mér. Baldur Símonarson tók nokkur ágæt dæmi. Mætti ég að- eins bæta við. í einhverjum yndislegasta sálmi sínum, Hugbót, segir sr. Hallgrímur. Af mér þó féð og auðlegð með óðum svo ganga megi grátbæni eg nú, góði Jesú, gleymdu mér þó aldregi. Lát mig hjá þér, þá héöan fer, í himnasælu lenda. Nafn drottins sætt fær bölin bætt, blessað sé það án enda. Eigum við nú að taka til að lesa og syngja: Grátbæni ég nú, góði Jesús? í 25. passíusálmi, um útleiðslu Kristi úr þinghúsinu, er orðið sonur mikið lykilorð. Þessi sálmur endar á versi, þar sem orðið kemur fyrir í listrænni klifun (anafór), svo að fáir geta látið ólært. Skáldið mótmælir ákaflega þeim dómsforsendum Júða, að Jesús væri verður dauðadóms vegna þess að hann hefði „gjört sig guðs syni að". Þarf ég að minna menn á þetta erindi? Son guðs ertu með sanni, sonur guðs, J KSÍ' minn. Son guðs, syndugum manni sonararf skenktir þinn, son guðs einn eingetinn. Syni guðs syngi glaður sérhver lifandi maður heiður í hvert eitt sinn. Ég spyr enn: Eigum við að láta hafa okkur til að syngja: Sonur guðs, Jesús minn? Er leyfilegt að breyta listaverkum mestu trúarskálda okkar með þvílikum hætti? Ég segi nei og aftur nei. Það er Iágmarkskurt- eisi við minningu höfuðskálda að þau fái að halda listaverkum sínum um hin helgustu efni óbreyttum, og ég bið þá, sem fara með stjórn íslenskra kirkjumála, að lofa okkur, van- trúuðum og efagjörnum, sem sterk-trúuðum og efasemdar- lausum, að hafa beygingu orð- sins Jesús í friði, eins og við höf- um lært hana í þeim sálmum sem hrært hafa hjðrtu okkar og vakið til hrifningar fyrr og síð- ar. Hallgrímur Pétursson kvað í 35. passíusálmi: Gefðu að móðurmálið mitt, minn JESÚ, þess ég beiði, frá allri villu klárt og kvitt krossins orð þitt út breiði um landið hér til heiðurs þér, hclst má það blessun valda meðan þin náð lætur vort láð lýði og byggðum halda Opiö í dag 1—3 Ibúðir lausar strax Viö Breiövang m. bílskúr 4ra herb. 120 fm ibuð á 3. hæö. Þvottahus innal eldhúsi. Laus strax. Vsro 1250 þús. Við Dvergabakka 4ra herb. vðnduö ibúö á 2. haað. Þvottaherb. og búr á hædinni. V«rö 1100 þú». lau« strax. Viö Sólvallagötu 4ra herb. íbúð á 2. hssð. íbúðin barfnast standsetningar. Vsrð 900 þó». Laus strax. Austurbrún Ein af þessum vinsælu einstakl- ingsibuöum Ekkert áhvílandi Otb. 500 þús. Laus strax. Viö Garöaveg Hf. Höfum til sölu gamalt einbylishus. Húsið er i góou ásigkomulagi. Snotur eign. Vsrð aosins 1.3S0 þús. Breiðvangur Hafnarfiröi 5—6 137 fm ibuö á 1. hasö í fiölbýlls- húsi (endaibuð) íbúöin er 4 herb., stofa. hol, búr og þvottaherb. o II Suðursvallr i kj. fykjja 3 herb. og nyrting. 70 fm með sérinngangi tengt ibúöinni. Ibuöin er vönduð og vel með farin Vsrð 1.550 þú« Akvsoin sala Viö Karfavog 4ra herb. 90 fm snotur rishæö Vsrð 930 þús. Viö Miklubraut 5 herb. 154 fm hæö. 2 saml. stórar stof- ur og 3 svefnherb. Suðursvalir. Ekkert áhvílandi. Útb. 1 mlllj. Við Drápuhlíð 5 herb. vönduð íbúö á 1. hasð. Danfoss Sér inng. Vsrð 1400 þú«. Lúxusíbúö viö Breiðvang 4ra herb. 130 fm ibuð á 4. hasð. Vand- aðar innréttingar. Þvottaaöstaöa í ibúð- inni. Bílskui Vsrð 1,4 millj. Viö Blönduhlíö 150 fm efri hasð meö 28 fm bilskúr. Vsrð 1.050 þú« íbúðir m. vmnuaðstöðu Höfum til sðlu 2 íbúöir, 3ja og 4ra herb. við Laugarnesveg. 60 fm vandaöur bílskúr með 3 f. rafmagni og vaski, get- ur fykjt annarri hvorri ibuöinni Verð: 3ja hsrb. ito. «00 þu» 4ra Iwrb. íb. 1 millj. Bilskúr 400 þú« Vtö K leppsveg 4ra herb. ibuð á 4. hasö. Suðursvalir Verö 1.150 bús. Við Hraunbæ 3ja herb. vönduð ibúð á 2. h. Verð 950 þús. Við Leifsgðtu 3ja—4ra herb. 90 fm risibuð Vsrð 750 þús. Við Engjasel 3|a—4ra herb. vönduð ibuð á tveim hæöum geymslurými. Stæði i bilhysi Utb 730 þú» Við Einarsnes 3|a herb. ibúð á 2. hasð i timburhusi y«rð750þú. íbúð í Miðborginni 2ja herb. vðnduð ibúö á 3. hasö (efstu) i nýlegu sambylishusi viö Miðborgina Bíastæði i opnu bilhysi fylgir. Góð eign Við Rofabæ 2|a herb. 55 fm vonduð ibúö á jarðhæð. Gengið út í garð úr stofu. Varft 075 þús. Við Lindargötu 2ja herb snotur 60 fm ibúð á jarðhæö Verð630þú. Við Krummahóla 50 fm einstaklingsibúð á 3. hœö. Stæði i bilhysi fylgir Vsrð 680 þú». 3ja herb íbúð viö Flyðru- granda óskast. 4ra herb. íbúð í Foss- vogi óskast. 3ja herb. íbúð í Heímum óskast. EicnnmiDLunin ÞINGHOLTSSTRÆTI 3 SÍMI 27711 Sölustjori Sverrir Kristinsson Valtýr Sigurðsson lögfr Þorleifur Guðmundsson sölumaöur Unnsteinn Bech hrl. Simi 12320. KVÖLDSÍMI SÖLU- MANNS 30483 I 26933 í $ Grænahlíð g A Góö einstaklingsíbúð á A § jarðhæð, sér inng. og hiti. ^ & Verð 520 þús. £ l Víðimelur í. A í £ 2ja herb. ca. 65 fm falleg £ A íbúð á jarðhæð. Mikið A v endurnýjuö. Verð 700 þús. 7 § Smáragata | V 3ja herb. ca. 95 fm neðri 1 ^, hæð í nýstandsettu húsi. & A Bílskúr. Verð 1,4 millj. A * Blikahólar * íbúð á 1. hæð. Útsýni. Verð * A 1.2 millj. A a Fellsmúli | A A A 4ra herb. ca. 110 fm vönd- A V uð íbúð á 4. hæð. Góður V A bílskúr. Laus 1. okt. nk. & A ðurinn * Harnarstr. 20, ». 20033. V (Nýja húsinu við Ljsliiartorg) *** Oanis^ Árnason, lögg V fastsignasali. j\ AAAAAAAAAAAAAAAAAA 29555 Opiö 10—15 í dag SKOÐUM OG METUM EIGNIR SAMDÆGURS. Baldursgata ?|a herb. 85 fm íbúö á 2. hæð i nýtegu steinhúsi. Bilskýli. Verð 880 þús. Blikahólar 2ja herb. 65 fm íbúð á 7. hæö. Fallegt utsýni. Verö 700 þús. Leifsgata 2|a herb. 50 fm kjallaraibúð. Verð 660 þús. Vallargerði Kópavogi 2ja herb. 68 fm ibuð á 1. hæð i tvibýl- ishúsi Sér inng. Verö 730 þús. Gnoðarvogur 3ja herb 90 fm ibúð á jarðhæð Nýtt gler. Verð 960 þús. Hofteigur 3|a herb. 75 fm kjallara ibúð i þribýlis- husi Verö 790 þús. Kleppsvegur 3ja herb. 80 fm ibúð á 1. hæð Verð 870 þús. Fellsmúli 3ja herb. 80 fm ibúð á jarðhæð Verð 900 þús. Miðvangur 3ja herb. 97 fm íbúð á 2. hæð Verö 1 millj Eyjabakki 4ra herb. 110 fm ibúð á 3. hasð. Þvotta- herb. í ibuðinni Verö 1150 þús. Hjallavegur 4ra herb. 100 fm ibuð á 2. hæð í tvibyli Góour bilskúr Verð 1200 þús. Miðvangur 4ra herb. 120 fm ibuö á 3. hasð. Þvotta- herb. i íbúöinni. Verð 1200 þús. Miklabraut 4ra herb. 110 fm sérhasö i tvibýli. 30 tm bílskur. Verð 1250 þús. Espigeröi 5—6 herb 130 fm íbúð á 5. hæð Makaskipti á raðhúsi eða einbyli i Reykjavik Þingholtsstræti 5 herb. 130 fm 1. hæö i þribýti. Eigin er mikið endurnýjuð. Verö 1,2 millj. Kambasel 240 fm raðhús sem skiptist í tvær hæöir og ris. 24 fm innbyggður bílskúr. Verð 2.2 millj. Eignanaust Skipholti 5. Sími 29555 og 29558. Þorvaldur Lúövíksson hrl. EFÞAÐERFRETT- NÆMTÞÁERÞAÐÍ MORGUNBLAÐLNU

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.