Morgunblaðið - 24.05.1984, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 24.05.1984, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLAÐID, FIMMTUDAGUR 24. MAl 1984 pgygimfrfaftift Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aostooarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fróttastjórar Auglýsingastjóri hf. Árvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Aö- alstræti 6, sími 22480. Afgreiosla: Skeifunni 19, sími 83033. Áskrift- argjald 250 kr. á mánuoi innanlands. f lausasölu 20 kr. eintakiö. Horft um öxl við þinglausnir Alþingi er í senn æðsta stofnun íslenzka lýðveldis- ins og elzta löggjafarþing heims. Þjóðin á að standa trú- an vörð um veg þess og virð- ingu — til langrar framtíðar. Þetta þýðir þó ekki að þing- menn eða þinghald eigi að vera hafið yfir málefnalega gagn- rýni. Þvert á móti. Lýðræðis- legt aðhald, sem hvarvetna er nauðsynlegt, á fyrst og síðast að beinast að þessari stofnun, sem svo miklu ræður um fram- vindu mála og almanna hag. Hún á að vera lifandi í huga hvers þjóðfélagsþegns. Þetta var fyrsta þing nýrrar ríkisstjórnar. Hún tók við þjóð- arþrotabúi: 130% verðbólgu, sem sigldi, án mótaðgerða, hraðbyri upp annað hundraðið; hættulega miklum viðskipta- halla við útlönd, sem speglaði þjóðareyðslu umfram þjóðar- tekjur; erlendum skuldum, sem fjármögnuðu þessa umfram- eyðslu, og kosta í greiðslubyrði tæpan fjórðung útflutnings- tekna okkar; hækkandi fjár- magnskostnaði og viðvarandi taprekstri undirstöðuatvinnu- vega, sem stóðu á stöðvunar- þrepskildi fjölda fyrirtækja; viðblasandi víðtæku atvinnu- leysi — og samdrætti í þjóðar- framleiðslu og þjóðartekjum, sem rýrðu lífskjör í landinu umtalsvert. Ríkisstjórnin greip til fljót- virkra mótaðgerða, sem skilað hafa miklum árangri í hjöðnun verðbólgu, stöðugu gengi og verðlagi, lækkun viðskipta- halla, frjálsræði í viðskiptum og atvinnuöryggi. Hún hefur og dregið úr ríkisútgjöldum sem hlutfalli af þjóðartekjum. Næstu skref þurfa að vera kerfisbreytingar (stjórnkerfi og peningamál), nýsköpun at- vinnulífs til að treysta framtíð- aratvinnuöryggi og framtíðar- lífskjör, samhliða lækkun er- lendra skulda, sem ógna efna- hagslegu sjálfstæði og rýra skiptahlut þjóðarinnar — lífskjör — meir en góðu hófi gegnir. Meðal þingmála, sem efst eru í huga við þinglausnir, eru stjórnarskrár- og kosningalög, sem fela í sér áfangajöfnun á vægi atkvæða. Kosningalögin verða áfram í endurskoðun milli þinga og koma til nýrrar umfjöllunar á haustþingi. — Þá má nefna samdrátt í ríkis- umsvifum, en ríkissjóðstekjur 1984 eru 3.500 m.kr. lægri en orðið hefði að óbreyttum þjóð- artekjum og skattheimtu árs- ins 1982. — Sparnaður, sem fólk vill verja sem áhættufé í atvinnurekstur, þ.e. til nýrra starfa og nýrrar verðmæta- sköpunar, hefur verið gerður skattalega jafnrétthár og ann- ar sparnaður. — Viðskipta- og gjaldeyrismálum hefur verið þokað í frjálsræðisátt og stjórnarflokkarnir báðir hafa undirgengizt í bindandi rök- semdum fyrir málvísun til rík- isstjórnar, að afnema einokun í tiltekinni búvöruverzlun. Framgangur þess samkomu- lags er mikið hagsmunaatriði heimilanna í landinu. — Ný lög hafa verið sett um hollustu- hætti og heilbrigðiseftirlit og fleiri þætti heilbrigðismála. — Stefna hefur verið mörkuð um sölu ríkisfyrirtækja á verksvið- um sem betur henta einka- rekstri. — Á sviði menntamála vóru sett höfundalög, lög um kvikmyndamál og lög um nám fullorðinna í menntaskólum og fjölbrautaskólum. Þá sam- þykkti Alþingi stefnumarkandi þingsályktun um framburðar- kennslu móðurmáls og mál- vernd. — Sett var löggjöf um veiðisókn, vegna stofnstöðu helztu nytjafiska, einkum þorsks, og lög um ríkismat sjávarafurða. — Þá vóru sett lög um Húsnæðisstofnun ríkis- ins, erfðafjárskatt, jafna stöðu kvenna og karla, skógrækt og m.fl. 106. löggjafarþing íslendinga var um margt athyglisvert. Það speglaði einnig, ekkert síð- ur en áður, ýmsa agnúa í starfsskipulagi. Fjölgun þing- flokka hefur heldur ekki létt starfsróðurinn. Nauðsynlegt er að jafna störfum mun betur á þingtímann í heild, þann veg, að hann nýtist betur og mál safnist ekki fyrir í hrönnum, óafgreidd, í þingnefndum, á síðustu vikum þinghalds. Það er ekki kappsmál í sjálfu sér að afgreiða fleiri lög eða þings- ályktanir, en Alþingi á að hafa þor og þrek til að taka afstöðu til mála eftir hæfilega skoðun; fella þau ef svo ber undir. Þingskaparlög eru í endur- skoðun. Það er vel. Setja þarf umræðum utan dagskrár, fyr- irspurnum og tillögum til þing- sályktunar skýrari mörk. Um- fang þessara þingþátta hefur vaxið mjög á kostnað löggjafar. Þingmenn mega og hafa í huga, að þingdeildarfundir, sem þeir móta í viðveru, orðum og hegð- an, eru sýnigluggi Alþingis út í þjóðfélagið. Og töluð orð verða ekki tekin aftur. Lýðræði og þingræði eru hornsteinar þegnréttinda. Þessa hornsteina þarf að styrkja og fegra, bæði af þingi og þjóð. „Harma þá skammsýni sem birtist í ákvörðuninni - segir Gísli V. Einarsson framkvæmdastjóri „Ég harma bá skammsýni, sem birtist í þessari ákvörAun landbúnaö- arráðuneytisins, en ég bjóst svo sem ekki vio öðru úr þeim herbúðum," sagði Gfsli V. Einarsson, fram- kvæmdastjóri hjá Eggerti Kristjáns- syni hf., í samtali við blm. Morgun- blaðsins, þegar álits hans var leitað á þeirri ikvörðun landbúnaðarráðu- neytisins að hafna kröfu innflytjenda um frjálsan innflutning á kartöflum. „Það er talað um að veita frjáls- um innflutningsaðilum leyfi til inn- flutnings á 150 tonnum af kartöfl- um til 15. júní nk. Eðlileg neyzla á kartöflum hér á landi til 15. júní er varlega áætluð 1300—1500 tonn, ef neytendur fá ætar kartöflur. Það sem ráðuneytið ætlar því frjálsum innflutningsaðilum er um það bil 10 af hundraði af þeirri neyslu. Ráðuneytið ber fram sem ástæð- ur að til séu birgðir af kartöflum í landinu, þ.e. finnskar kartöflur, því aðrar eru borðaðar jafnóðum og þær koma á markað. í öðru lagi tel- ur ráðuneytið sig þurfa að gæta hagsmuna innlendra kartðflufram- leiðenda, en fslenskar kartöflur í einhverju magni koma venjulega ekki á markað fyr en í ágústmán- uði. f þriðja lagi ber ráðuneytið fyrir sig að tryggja þurfi vandlega sjúkdómavarnir, en slfkt er þegar framkvæmt með prýði í dag að mér sýnist auk þess sem þær nýju kart- öflur, sem fluttar eru inn yfir sumarmánuðina, fara ekki ofan f jörðina til ræktunar heldur til neyslu og þar af leiðandi er engin sýkingarhætta af þeim. Það er þvf deginum ljósara að þær ástæður sem tilgreindar eru í béfi landbún- aðarráðuneytisins eru hreinar tylli- ástæður. Hinar raunverulegu ástæður eru aðrar. Hugsanlega eru hinar raunveru- legu ástæður þær að landbúnaðar- ráðuneytið vilji fyrir hvern mun vernda einokunarfyrirtækið Græn- metisverslun Landbúnaðarins og allt það apparat, sem i kringum þá stofnun hefur skipað sér, og jafn- framt því að þær títtnefndu og ill- ræmdu finnsku kartöflur, sem til eru í birgðum hjá fyrirtækinu, Stjórnstöð Almannavarna: Orugg í 14 daga frá kjarnorkusprengingu BÚNAÐUR hinnar nýju stjórnstöðv- ar Almannavarna í lögreglustöðinni við Hverfisgötu mun gera mönnum kleift að dveljast þar í um 14 daga eftir kjarnorkusprengingu í ákveð- inni fjarlægð, þegar endanlegum frágangi verður lokið. Að sögn Guðjóns Petersen, framkvæmdastjóra Almanna- varna, á hreinsibúnaður stjórn- stöðvarinnar að ráða við geisla- virkt ryk og eiturgas vegna hern- aðar. Stjórnstöðin hefur tæplega tvö þúsundfalda skýlingu gegn geislavirku útfalli utan dyra og er styrkt þannig, að hún á að þola, að byggingin hrynji yfir hana. Guðjón sagði ennfremur, að þegar stjórnstöðin yrði endanlega frágengin ættu menn að geta hafzt við í henni í 14 daga eftir kjarnorkusprengingu í ákveðinm fjarlægð. Hún væri byggð til að standa af sér eins megatonns sprengju í 3 til 4 kílómetra fjar- lægð og langtímaafleiðingar slíkr- ar sprengingar. Nú væri aðeins eftir að ganga frá vatnstanki og matvælageymslu stjórnstöðvar- innar, allur annar búnaður væri til staðar. Forsætisráðherra á EFTA-fundi í Visby: Tollurinn gengur gegi myndum um frjáls vtó STEINGRÍMUR Hermannsson for- sætisriðherra, sem nú situr EFTA- fund í Visby i Gotlandi flutti ræðu á fundinum í gær, þar sem hann m.a. gerði að umtalsefni 12% innflutnings- toll á óverkaðan saltfísk til Portúgal. Ræða forsætisráðherra fer hér á eftir: Herra fundarstjóri. Leyfist mér í upphafi máls míns að þakka yður að hafa stofnað til þessa fundar. Þótt víða um lönd megi nú sjá velkomin batamerki, er efnahagsbatinn enn heldur hæg- fara. Mér virðist þessvegna vel til fundið, ef ekki beinlínis nauðsyn- legt, að EFTA-ríkin komi saman til þess að meta þróun og horfur í hverju aðildarriki, og móta sameig- inlega stefnu, sem komið geti í veg fyrir annan afturkipp í efnahags- málum og stuðlað geti að varanleg- um hagvexti. Það er ljóst, að markmiðin, sem sett voru í Stokkhólmssáttmálanum um stofnun EFTA fyrir 24 árum — og endurtekinn í þeim drögum að ályktun, sem liggja fyrir þessum fundi — eru enn jafnmikilvæg og þau voru þá. Hagvöxtur, full at- vinna, aukin framleiðni og skyn- samleg nýting auðlinda, stöðugleiki í fjármálum, efling alþjóðaviðskipta og markvisst afnám viðskiptatálm- ana eru enn grundvallaratriði fyrir traustan efnahag og forsenda bættra lífskjara. öll EPTA-ríkin ættu að stefna að þessum markmið- um, hvert fyrir sig og í sameiningu. Efling frjálsra viðskipta milli ríkja er sameiginlegt áhugamál okkar enda forsenda varanlegs efnahags- bata í heiminum. Einn jákvæðasti þáttur hag- þróunarinnar að undanförnu er, að veruleg lækkun verðbólgu hefur fylgt efnahagsbatanum. Jafnvel í ríkjum, sem hingað til hafa átt við mikla og þráláta verðbólgu að etja, hefur tekist að draga úr henni. Is- land er í þessum hópi. Tekist hefur að lækka verðbólguna á íslandi úr rúmum 130% á fyrri helmingi árs- ins 1983 niður í um 10—15%. Sam- tímis hefur tekist að minnka hall- ann á viðskiptajöfnuði úr 10% af þjóðarframleiðslu ( 2% samkvæmt spám fyrir 1984. Þessi mikilvæga breyting í átt til betra jafnvægis á íslenska þjóðarbúinu hefur orðið án þess að atvinnuleysi hafi aukist að marki, en það er nú um 1% af mannafla. Þessi árangur í efna- hagsmálum hefur hins vegar ekki náðst án fórna. Lífskjör hafa rýrnað verulega. Hjá því varð ekki komist, þar sem þjóðarframleiðsla minnk- aði mjög mikið í kjölfar aflabrests, en islenska þjóðarbúið er mjög háð aflabrögðum. Talið er að þjóðar- framleiðslan muni dragast saman á árinu 1984, sem yrði þá þriðja sam- dráttarárið í röð. Ýmislegt bendir þó til að botni hagsveiflunnar sé nú náð. Útflutningsframleiðslan fer nú vaxandi eftir tvö mikil erfiðleikaár í sjávarútvegi og ný iðnaðarverkefni eru í bígerð. Fyrsti áfangi þeirrar efnahags- stefnu, sem stuðlaði að þessum góða árangri, var mjög hörð tekjustefna, sem m.a. fólst í afnámi vísitölubind- ingar launa, hámarki á launahækk- unum, gengisfellingu krónunnar í maí en gengisfestu eftir það. Hin harða tekjustefna rann sitt skeið um siðustu áramót og í öðrum áfanga er áherslan lögð á að skapa stöðuga umgjörð fyrir efnahags- ákvarðanir fyrirtækja, einstaklinga Rai og aðila vinnumarkaðarins með að- sér haldi í ríkisfjármálum og pen- efn ingamálum og festu i gengismálum. hap Þessi stefna hefur hingað til ver reynst árangursrík. Kjarasamn- jafi ingar fyrir árið 1984 og fyrsta árs- fjái fjórðung 1985 eru fremur hóflegir ger og ættu að geta samrýmst þeirri atv stefnu ríkisstjórnarinnar að koma atv verðbólgunni niður fyrir 10% á í ve næsta ári. og t Enn er þó við vanda að glíma í Þ ríkisfjármálum og peningamálum. fyri Halli myndaðist á fjárlögum á sam- glæ dráttarskeiðinu og þrátt fyrir all- vini mikla hækkun raunvaxta, er enn ur 1 skortur á jafnvægi á lánamarkaði. mjí Þetta eru aðlögunarvandamál, sem mil ríkisstjórnin reynir um þessar svii mundir að leysa með aðgerðum á er ' sviði ríkisfjármála og peningamála. ar. Frumskilyrði þess að takast megi að S staðfesta þann árangur, sem náðst lam hefur á undanförnum tólf mánuð- tek: um, er að jafnvægi náist í rikis- hag fjármálum og innlendur sparnaður kos glæðist. Að þessu er stefnt í þriðja bre; áfanga efnahagsstefnunnar, en hann hát miðar að því að leggja grunninn að ára varanlegum og jöfnum hagvexti á síðí næstu árum. Nauðsyn ber til að ven skapa stöðugri efnahagsskilyrði og náð koma á sveigjanlegra og traustara frei skipulagi í efnahagsmálum, til að kja: fást við þær breytingar sem hag- þes: vöxtur felur í sér. bja: Frumforsenda stöðugra efna- hag hagsskilyrða er að verðbólgu sé gru haldið í skefjum. Markmið efna- S hagsstefnunnar hlýtur því að vera un að miða að stöðugum og fyrirsjáan- skil legum breytingum peningatekna frá atri ári til árs innan raunhæfra marka. anh

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.