Morgunblaðið - 26.07.1984, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 26.07.1984, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLADID, FIMMTUDAGUR 26. JÚLÍ 1984 „Vöxtur seiða hraðari í þver- ám á heiðum en neðar í Blöndu" Rætt við Þórólf Antonsson líffræðing um rannsóknir hans á lax- og silungsgengd, stofnstærð og uppeldisskilyrðum í Blóndu, vegna fyrirhugaðra virkjunarframkvæmda VIÐ BLÖNDU eru nú í gangi rann- sóknír er varoa lax- og silungsgengd, stofnstærð og uppeldisskilyrði í anni. Er þetta þriðja sumarið sem slíkt er gert Rannsóknirnar annast Þórólfur Antonsson líffræðingur fyrir hönd Veiðimálastofnunar, en þ»r eru gerðar i vegum Landsvirkj- unar og að kröfu Veiðifélags Blöndu og Nvartár, í því skyni að kanna hverjar breytingar verði i vatna- sva-oi Blöndu vegna hugsanlegra virkjunarframkvæmda. Morgun-. blaðið ræddi við Þórólf um rann- sóknirnar og var hann inntur eftir hugsanlegum breytingum í inni vegna fyrirhugaðrar virkjunar. „Það verða vissulega breytingar á vatnasvæðinu fari svo að Klanda verði virkjuð," sagði Þórólfur. „Fyrst og fremst vegna þess að þá kemst göngufiskur ekki upp fyrir stífluna. Það eru breytingar sem menn deila ekki um, enda augljós- ar. Spurningin er hins vegar um það svæði sem myndi ná frá stíflu og að stöðvarhúsinu. Þar er um að ræða nokkra kílómetra sem ekkert vatn rynni frá Blöndu, þar til ánni yrði beint í sinn gamla farveg, neðan stöðvarhússins. Á þessu svæði eru Blöndugljúfur. Eins og málin standa í dag er óvíst hversu mikið gildi þessi hluti Blöndu hef- ur fyrir laxagengd eða sem upp- eldissvæði. En kæmi til virkjunar og einhverju yfirfallsvatni yrði veitt úr henni á þetta svæði kunna að myndast þarna hentug uppeld- isskilyrði, þó að ólíklegt sé að þau séu fyrir hendi í dag. Þess ber þó að gæta að verði engu yfirfallsvatni veitt á Blöndu- gljúfur þýðir það ekki að svæðið verði með öllu þurrt. Skammt fyrir neðan stífluna rennur Refsá í Blöndu, þannig að hún kæmi að einhverju leyti í stað yfirfalls- vatns eða rennslis Blöndu áður. Því er spurningin hvort vatns- magn Refsár dugi fyrir laxinn eða hvort veita þyrfti yfirfallsvatni úr virkjuninni á svæðið. En stærsta spurningin í þessu máli er um neðri hluta Blöndu, þar sem aðal- uppeldisstöðvarnar eru, og þar með það svæði sem eingöngu er veitt á." Hver er framkvæmd rannsókn- anna? „Framkvæmdin er nokkuð víð- tæk, ef litið er á svæðið sem rann- sóknirnar ná yfir, auk þess sem með þeim fást mikilvægar upplýs- ingar um aðra þætti sem hafa al- mennt fræðilegt gildi, en varða ekki eingöngu þetta vatnasvæði. Tilgangurinn er að meta stofn- stærð lax og silungs í Blöndu og það er þannig gert að allur fiskur sem gengur upp ána er valinn og merktur neðarlega í henni. Þannig má sjá hvort hann gengur upp í Svartá, sem er þverá Blöndu neð- an fyrirhugaðs virkjunarstaðar, í aðrar þverár, eða hvort fiskurinn haldi áfram upp Blöndu og fari þá um Blöndugljúfur." Er það lengsta sem laxinn geng- ur? „Nei, það hefur verið veiddur lax og merkt bleikja í Seyðisá, sem er inn undir Hveravöllum. Merkta bleikju höfurn við síðan fengið á öllu svæðinu frá Hornströndum að Skagatá, en það er fiskur sem hef- ur gengið til sjávar eftir að hann var merktur. Fiskurinn er merktur í laxa- gildru sem er efst í laxastiganum við Ennisflúðir, neðarlega í ánni. Síðan sér Halldór Maríusson frá Finnstungu um aðra laxagildru í Svartá. Þetta veitir margs konar upplýsingar, hversu mikið af fiski gengur upp Blöndu og í Svartá og það hversu mikið af honum er merkt. Af því má síðan ákvarða Laxinn merktur. Morgunblaoio/Vilborg. Þórólfur Antonsson líffræðingur í laxagildrunni í Ennisfhíðum í Blöndu. hversu mikið af laxi fer upp laxa- stigann og hversu mikið fer upp Ennisflúðir. Einnig segir gildra þessi okkur til um veiðiálag í Svartá og um göngutíma laxins, það er hversu hratt hann gengur og á hvaða tíma sumars. Síðan hefur neta- lögnum verið komið fyrir víðsveg- ar um Blöndudal, til að athuga hversu mikið af fiskinum gengur áfram upp Blöndu. Þarna komum við að öðrum þætti rannsóknanna sem ég tel að sé ekki síður athyglisverður, það eru uppeldisskilyrði á vatnasvæð- um Blöndu. í Blöndudal eru engin hrygningarsvæði og því hlýtur sá fiskur sem þar fer um að vera á leiðinni upp á heiðar til að hrygna. Til að ganga úr skugga um það hafa menn farið á vatnasvæðin og kannað ástand og vöxt seiða þar. Það sem kom okkur mjög á óvart er að vöxtur laxaseiða er mun hraðari í þverám á heiðum uppi en neðar í Blöndu, auk þess sem öll Lj6«m./Vilhelm H. Lúovfksson. uppeidisskilyrði fyrir lax og bleikju eru þarna mjög hentug." Hvað gerist þá á þessu svæði verði virkjað? „Þetta vatnasvæði er ofan við fyrirhugaða stiflu og eins og ég sagði fyrr þá er ekki mögulegt að göngufiskur komist upp fyrir stíflu. Því verður engin hrygning þar nema staðbundinn silungur. Sá möguleiki er aftur á móti fyrir hendi, að nota þessa hluta vatna- svæðisins til uppeldis smáseiða sem sleppt yrði á svæðin. Til að finna út hvernig megi nýta svæðið sem best höfum við reynt að kanna hvort að þarna hafi farið fram klak. Sumaröldum seiðum hefur einnig verið sleppt á svæðið og ástand þeirra kannað að ári. Þvert ofan í það sem við höfðum ætlað hafa J)au vaxið hraðar en búist var við. Þau hafa orðið gönguseiði á 3—4 árum, en slíkt tekur seiði neðar í Blöndu um 5—6 ár. Þarna er sem sé kominn sá möguleiki að sleppa sumaröldum seiðum á vatnasvæðin, þar sem virðast hentug uppeldisskilyrði og láta þau síðan fara niður ána. Hins vegar verða töluverð afföll af gónguseiðum við það að ganga í gegnum hverfla virkjunarinnar á niðurleið." Við hvaða aðstæður gengur lax upp Blöndu? „Blanda er jökulsá, eins og kunnugt er og því eru aðstæður ólíkar því sem er í lindám eða dragám. Eins held ég að Blanda sé mun mórauðari yfir hásumarið en margar jökulár sem fiskur gengur í hérlendis. Til þess að sjá við hvaða að- stæður lax og silungur gengur upp ána og þar af leiðandi laxastigann, sem gildran er í, eru gerðar mæl- ingar á vatnshæð, vatnshita, lofthita og rýni (sjádýpi) vatnsins í hvert skipti sem gildran er losuð. Það er fjórum sinnum á dag. Þá hefur komið í ljós að þegar vatnsmagn er í meira lagi verður áin gruggugri og þá hættir fiskur- inn að ganga upp ána. Það fylgir oftast hitum eða rigningum þegar meira bráðnar af jöklinum. Ef áin verður tærari gengur fiskurinn rakleiðis upp og hefur jafnvel veiðst með lús í Svartá, en það þýðir að hann er nýkominn úr sjó." Hversu lengi standa rannsókn- irnar yfir? „Eftir því sem mér skilst var samkomulag um það á milli Veiði- félags Blöndu og Svartár annars vegar og Landsvirkjunar hins veg- ar, að þessar rannsóknir stæðu yf- ir i fimm ár. Þar sem það sýnir sig að stofnstærð laxins sveiflast mjög og þessi tími sem rannsókn- irnar hafa þegar verið staðið hef- ur laxagengd verið með minna móti. Því er ástæða til þess að láta þær ná líka yfir tímabil þegar laxagengd er í hámarki, til þess að gæta fyllstu sanngirni," sagði Þór- ólfur Antonsson líffræðingur að lokum. VE Mannlíf Ekkert venjulegt tímarit! Fyrsta prentun Mannlífs er uppseld. Ný prentun komin í verslanir. Tímaritið Æ MANNLIF Höföabakka 9, 110 Reykjavík. Símar 91-687474 og 687479. . -. .
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.