Morgunblaðið - 22.11.1984, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 22.11.1984, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLADIÐ, FIMMTUDAGUR 22. NÓVEMBER 1984 m»*gtitiftfnftift Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aðstooarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglysingastjórí hf. Árvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Aö- alstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Kringlan 1, sími 83033. Askrift- argjald 300 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 25 kr. eintakiö. Síminn seldur Isíðustu viku tilkynnti breska ríkisstjórnin verð á hlutabréfum í ríkissímafyrir- tækinu í Bretlandi en ætlunin er að selja 50,2% af fyrirtæk- inu á almennum verðbréfa- markaði. Er hér um mestu hlutabréfasölu í veröldinni að ræða og einnig stærsta skrefið sem ríkisstjórn íhaldsflokks- ins hefur stigið til að breyta ríkisfyrirtækjum í einkafyr- irtæki. Margar milljónir manna hafa sýnt áhuga á að eignast hlut í fyrirtækinu en sala bréfanna hefst 28. nóv- ember næstkomandi. Starfs- menn fyrirtækisins eru jafn- margir og íslendingar eða 240 þúsund. Talið er líklegt að arður af bréfum í fyrirtækinu verði 7,1% en meðalarður af hlutabréfum á breskum verð- bréfamarkaði er 4,8%. Það hefur síður en svo verið átakalaust í Bretlandi að ná því marki sem að ofan er lýst. Stjórnarandstæðingar í Verkamannaflokknum segja, að þeir muni endur-þjóðnýta símann komist þeir til valda á nýjan leik. íhaldsmenn hafa á hinn bóginn lagt höfuðkapp á það við undirbúning á sölu fyrirtækisins sem heitir Brit- ish Telecom, að sem flestir geti eignast hlut í því. Efnt hefur verið til gífurlegrar auglýsingaherferðar til að vekja áhuga almennings og fá þá sem ekki hafa fjárfest í fyrirtækjum áður til að stíga sín fyrstu spor á þeirri braut með því að kaupa hiut í sím- anum. Tækifærið hefur sem sé í senn verið notað til að breyta viðhorfum manna til hlut- deildar hins opinbera í rekstri þjónustufyrirtækja og fá þá til að leggja sjálfa eitthvað af morkum til ao standa undir rekstri slíkra fyrirtækja. Tak- ist salan á hlutabréfum í Brit- ish Telecom vel er þess að vænta að fleiri stórfyrirtæki í ríkiseign, svo sem flugfélagið British Airways, verði seld að öllu eða einhverju leyti. Ástæða er fyrir fleiri en Breta að staldra við og fylgj- ast með því hvernig þessi stórtæka tilraun til að afnema ríkiseinokun og ríkisforsjá tekst. Eins og flestir muna hóf Albert Guðmundsson, fjár- málaráðherra, feril sinn í hinu háa embætti með því að lýsa því yfir að hann ætlaði að beita sér fyrir sölu ríkisfyrir- tækja eða á hlut ríkisins í fyrirtækjum eins og Flugleið- um hf. og Eimskipaíélagi ís- lands hf. Lítið hefur gerst á því sviði enn á vegum fjár- málaráðuneytisins, hins vegar hefur Sverrir Hermannsson, iðnaðarráðherra, beitt sér fyrir því að hlutur ríkisins í Iðnaðarbankanum var seldur, Landssmiðjan og Siglósíld. Slíkar eignatilfærslur þarf að undirbúa gaumgæfilega. Iðnaðarráðherra hefur síður en svo sætt ámæli fyrir fram- tak sitt í þessu efni. Hitt er gagnrýnisvert hve lítið hefur almennt verið að því unnið að efna fyrirheit fjármálaráð- herra. í nýafstöðnum kjara- deilum kvörtuðu opinberir starfsmenn einna sárast und- an samanburðinum við þá sem starfa á almenna vinnu- markaðnum, þar bæru menn meira úr býtum en hjá ríkinu. Eðlilegt væri að sá saman- burður hvetti til umhugsunar um það, hvort ekki yrði öllum til góðs að losa þau fyrirtæki sem eins vel eiga heima í einkaeign hér og annars stað- ar undan eignarhaldi ríkisins. Ekki verður þess þó vart, að slíkar hugmyndir eigi upp á pallborðið hjá forráða- mönnum BSRB, þvert á móti. Nú er á döfinni að afnema ríkiseinokun á útvarpsrekstri. í umræðum um það mál hafa talsmenn ríkiseinokunar Iátið mörg einkennileg orð falla. Hvað sem þeim líður er það til dæmis orðin staðreynd hjá sjónvarpi ríkisins, að því helst ekki lengur á tæknimönnum af því að þeir fá betri laun annars staðar og eru byrjaðir að búa sig undir að starfa án ríkisforsjár og í samkeppni. Fordómar gegn því að færa rekstur fyrirtækja eða þjón- ustu úr höndum ríkisins eru mjög miklir. Þeir eru í sjálfu sér skiljanlegir hjá þeim sem starfa í anda þeirrar hugsjón- ar að það sé almenningi fyrir bestu að lúta í einu og öllu forsjá ríkisins. Lengst er gengið á þeirri braut í fátækt- arríkjum kommúnismans en nýjasta fyrirmyndin í þeirra hópi er Nicaragua, sem á sér ekíri ófáa aðdáendur innan Al- þýðubandalagsins og alþýðu- flokka svo sem kunnugt er. Fordómar af þessu tagi mega ekki villa mönnum sýn. Til- raunin sem gerð er í Bretlandi með því að selja símann á eft- ir að hafa víðtæk áhrif um heim allan takist hún jafn vel og að hefur verið stefnt með góðum undirbúningi og mikilli fræðslu. Tvær leiðir koma til greina við stjórnun f iskveiða: Aflamark á ski] aflamark á f isktej Ræða Kristjáns Ragnarssonar við setningu 45. aðalfundar LIU Góðir fundarmenn! Á þessu ári hafa orðið meiri breytingar á útgerðarháttum en nokkru sinni fyrr. Nú fá menn bréf í pósti frá ráðuneyti um hvað þeir megi fiska í stað þess sem áður var að hver aflaði þess, sem honum var unnt. Þetta eru mikil umskipti og eðlilegt að þessi mikla breyting valdi deilum í okkar hópi. Upphaf þessa máls má rekja til samþykkt- ar á aðalfundi samtakanna sl. haust, — en þar var samþykkt að óska eftir því að kvótakerfi verði komið á fyrir hvert skip til reynslu á árinu 1984. Eftir miklar umræður og undir- búning samþykkti Alþingi að kvótakerfi yrði komið á og hafa menn nú reynslu af þessu fyrir- komulagi til að byggja skoðanir sínar á, hvernig staðið verði að stjórnun veiðanna á næstu árum. Ekki er á þvf nokkur vafi, að skýrsla fiskifræðinga um mjög slæmt ástand þorskstofnsins hafði veruleg áhrif á skoðanir útvegs- manna, þegar samþykkt var að óska eftir þessari róttæku breyt- ingu á stjórnun fiskveiða. Því mið- ur bendir ekkert til þess, að ástand þorskstofnsins hafi batnað, ef und- an er skilið, að klak er talið hafa heppnast vel sl. vor, en langt er þangað til, að það verður veiðanleg- ur fiskur. Einnig er mikils um vert að ástand sjávar og lífsskilyrða í sjónum eru mun betra en undan- farin ár. Við höfum líka fyrir okkur reynslu af árganginum frá 1976, sem átti að vera sterkur árgangur, en einhverra hluta vegna reyndist ekki svo. Svo virðist sem við höfum enn aukið sóknina í yngri hluta stofns- ins, vegna þess, að ástand eldri hluta hans er enn verra en talið var. Er nú talið að við munum veiða 50 milljónir fiska, sem eru 5 ára og yngri og 30 milljónir fiska 6 ára og eldri m.v. 250 þúsund lesta þorskafla á þessu ári. Áætlað var að veiddar yrðu 38 milljónir fiska 5 ára og yngri og 42 milljónir fiska 6 ára og eldri til að fá sama afla. Vegna hagstæðra skilyrða í sjónum er talið að þorskurinn hafi þyngst að meðaltali um 10—15%, en þessi þyngdaraukning hefur ekki skilað meiri heildarafla vegna þess að við höfum veitt hlutfallslega fleiri og smærri einstaklinga. Aflamörk Hafrannsóknastofnun leggur nú til eftirfarandi aflamörk fyrir næsta ár: AfUnurk IthluUA •namark 1985 1984 Þminr 200 kú. kwtir 267 þw. lerrtir Ýa. 45 kú. leotir 65 kú. leatir Karfi 90 kán. kirtir 119 km». lextir IIW 60 kú. IrMir 77 kás. Intir GriHto 25 kis. kwtir 32 þún. leatir SajBtmlr. 420 kfa. leatir SS0 kúx. leatir Af þessum tölum má sjá frammi fyrir hvaða vanda við stöndum á næsta ári og þótti þó öllum nóg um veiðitakmarkanir og aflaleysi á þessu ári. Ekki virðist hjá því komist, að taka verulegt tillit til þessara ábendinga við stjórn veiðanna. Ljóst er að enginn sterkur þorsk- árgangur verður í veiðinni á næsta ári. Aðeins er um að ræða einn meðalárgang þ.e. frá árinu 1980 og tvo mjog lélega árganga frá árun- um 1979 og 1982. Eðlilegt er, að mörgum reynist erfitt að skilja að ástand þorsk- stofnsins sé svo slæmt, sem raun ber vitni, að fiskifræðingar mæla með að við veiðum aðeins 200 þús- und lestir, þegar meðalafli sfðasta áratugar var 380 þúsund lestir. Hér virðist skipta mestu máli, hve ný- liðun stofnsins hefur verið léleg vegna slæms ástands sjávar sam- hliða mikilli sókn. Erfitt er að sjá, hvernig unnt er að komast af með minni afla en veiðist á þessu ári. Það eru þó ekki gild rök, ef við trúum því, að ástandið sé jafn slæmt, og áður er rakið. Áhættan af því að stofnarnir minnki enn er mikil og geri þeir það, er vandinn enn meiri sem bíð- ur okkar. Ég átti þess kost sl. vetur að kynnast fiskveiðum í Kanada. Fannst mér athyglisverðast að kynnast því hvernig þeir hafa byggt upp fiskistofna með góðum árangri. I því efni hafa þeir sett sér miklu lægri mörk um hvað er veitt úr hverjum stofni en við höfum gert. Stefna þeirra felst raunveru- lega í því, að geyma fisk í sjónum. Á árinu 1977 veiddu þeir um 450 þúsund lestir af botnlægum fiski og af því voru um 200 þúsund lestir þorskur. Á árinu 1981 veiddu þeir 750 þúsund lestir af botnlægum fiski og þar af um 370 þúsund lestir af þorski. Á árinu 1987 ætla þeir að veiða um eina milljón lesta af botnlægum fiski og þar af 650 þús- und lestir af þorski. Af þessu má sjá hvílfk ogn okkur íslendingum stafar af þessum möguleikum þeirra. Einnig var athygli vert, að þar ríkti ekki þessi tortryggni í garð fiskifræðinga eins og hér á sér stað. f þessu sambandi er vert að geta þess, að á árinu 1978 seldum við um 31 þúsund lestir af þorsk- flökum til Bandaríkjanna, en Kanada um 18 þúsund lestir. Á sl. ári seldum við innan við 20 þúsund lestir af þorskflökum til Banda- ríkjanna en Kanada um 47 þúsund lestir. Okkar magn hafði minnkað um 11 þúsund lestir, en þeirra auk- ist um 29 þúsund lestir. Þegar rætt er um veiðistjórnun ber að hafa í huga markaðsaðstæð- ur. Eins og nú háttar til eigum við 6—7 mánaða birgðir af þorskflök- um, sem unnin hafa verið til sölu á Bandarikjamarkaði og af þeim ástæðum er síður en svo ástæða til að spenna veiðina umfram það sem skynsamlegt er vegna ástands þorskstofnsins. Við þurfum að taka afstöðu til þess nú, hvaða skoðun við ætlum að hafa varðandi stjórnun veiðanna á næsta ári. Tvær leiðir Ég tel einkum tvær leiðir koma til greina, þ.e. að halda áfram afla- marki á skip, eða setja aflamark fyrir hverja fisktegund, er verði skipt milli báta og togara fyrir hvern ársþriðjung. Gamla skrap- dagakerfið, sem miðaðist við að takmarka þorskveiðar og að sama skapi að auka afla annarra teg- unda, er ónothæft nú vegna þess, að ástand hinna aðalfiskstofnanna er engu betra. Einnig gera mark- aðsaðstæður það illmögulegt að auka veiði á karfa og ufsa. Helstu kostir aflamarks á skip felast í þvf, að þá er hverjum frjálst að veiða þann afla, sem hon- um er úthlutað þegar honum hent- ar. Einnig er þess að vænta að út- gerð verði ódýrari og betri fiskur komi að landi. Ég tel að unnt sé að fækka þeim fisktegundum sem bundnar yrðu aflamarki úr sjö í tvær fyrir báta þ.e. þorsk og ýsu og úr sjö í fjórar fyrir togara þ.e. þorsk, ýsu, karfa og grálúðu. Jafn- hliða þessu er nauðsynlegt að hafa sóknarmark sem valkost fyrir hvert skip með 15—20% álagi á aflamark viðkomandi skips til þess Kristján Ragnarsson að hreyfanleiki geti orðið á afla með hliðsjón af breyttum aðstæð- um og áhöfnum. Eigendum tiltek- inna skipa stóð þessi kostur til boða á þessu ári, en sárafáir völdu hann vegna þess að hann virtist óaðgengilegur m.a. vegna þess að segja þurfti fyrirfram um sóknar- daga. Unnt ætti að vera að leyfa útgerðarmönnum að tilkynna eftir á um sóknardaga og ætti þá viðhorf til þessa valkosts að vera fýsilegra. Vali um þessa tvo kosti mun fylgja áhætta, sem hver og einn yrði að taka. Æskilegt væri að aflétta helgarleyfum fyrir skipshafnir báta á netavertíð, því þau samrým- ast illa því nauðsynlega markmiði að bæta gæði fiskaflans. í stað aflamarks, sem miðaðist við aflareynslu undanfarinna ára, fengu nokkur skip meðalkvóta í þeirra útgerðar- og stærðarflokki. Eðlilegt er að endurskoða afla- reynslu þeirra, sem þessa meðal- kvóta fengu, með hliðsjón af afla- reynslu þeirra á þessu ári, að teknu tilliti til ófyrirsjáanlegra frátafa. Að öðru leyti tel ég ekki ástæðu til breytinga ef aflamarksleiðin yrði valin og skerðingarákvæði vegna sérleyfisveiða verði óbreytt. Hins vegar er nauðsynlegt, að þeir, sem sérleyfisveiðar hafa, fái strax í ársbyrjun að vita, hver réttur þeirra verður til þeirra veiða á ár- inu 1985, en það dragist ekki fram eftir ári eins og átti sér stað á þessu ári. Hvort heldur skipseigandi velur aflamark eða sóknarmark, þarf hann að hafa leyfi til framsals til þess að geta gert útgerðina hag- kvæmari og í því efni þyrfti að af- létta þeim hömlum sem nú eru á framsali. Hin leiðin, sem ég nefndi, að setja aflamark á hverja tegund fyrir hvern ársþriðjung, byggir á því, að veiðum verði hætt, þegar aflamarkinu er náð. Kostur þessar- ar aðferðar er, að þá fær hver og einn að njóta sinnar aflahæfni, en það hefur verið grundvöllur útgerð- ar frá fyrstu tíð. Þessi leið byggist einnig á því, að staðið verði við fyrirfram sett aflamörk. Hætta er á, að sóknar' jngi yrði mikill þar til aflamarkinu væri náð, og eyða myndaðist f útgerð í lok hvers árs- þriðjungs. Þessi leið hefur þann kost að vera einföld og gerir ekki upp á milli manna. Ef þessi leið yrði farin yrði að taka afstoðu til þess, hvern rétt þeir fengju til al- mennra veiða, sem nú hafa hin ýmsu sérleyfi. Þess var óskað af stjórn LÍU að ég tæki sæti f 3ja manna samráðs- nefnd, sem úthlutaði aflakvótum þessa árs, og fjallaði um álita- og ágreiningsmál.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.