Morgunblaðið - 11.05.1986, Blaðsíða 42

Morgunblaðið - 11.05.1986, Blaðsíða 42
42 $ MORGUNBLADID, SUNNUDAGUR11. MAl 1986 II ÍÞINGHLÉI eftir STEFÁN FRIDBJARNARSON Viðey í Kollaf irði: Gjöf til Reykjavíkur Ekki reyndust allir þingmenn glaðir gjafarar Viðey, gjöf ríkisins til Reykjavikurborgar í tilefni 200 ára kaup- staðarafmælis hennar, var deilumál á síðustu starfsdögum Alþingis í vor. Eyjan blasir við augum Reykvíkinga. Þar dvaldist Skúli Magnússon, landfógeti, lengst af, en hann hóf þau umsvif í landnámi Ingólfs um miðbik 18. aldar, sem urðu vísir að myndun kauptúns í Reykjavík, þar sem höfuðborg landsins stendur nú. Á eynni eru merkar minjar, Viðeyjarstofa og Viðeyjarkirkja, sem eru á fornleifa- skrá samkvæmt þjóðminjalögum, en hefur ekki verið sýndur sérlegur (viðhalds)sómi í ríkiseign. Viðey i Kollaf irði Sverrir Hermannsson, mennta- málaráðherra, rakti sögu Viðeyjar, er hann mælti fyrir stjórnarfrum- varpi, þess efnis, að afhenda Viðey Reykjavíkurborg, með tilteknum skilyrðum og viðhaldskvöðum, í til- efni 200 ára kaupstaðarafmælis höfuðborgarinnar. í máli hans kom m.a. fram, efnislega eftir haft: * Klaustur var stofnað í Viðey árið 1126. Klausturhald var í eynni allt fram til siðaskipta. Viðeyjarklaust- ur var ríkasta klaustur landsins, átti 116 jarðir, auk itaka, reka og hlunn- inda á fjölmörgum stöðum. * Eyjan var eign kaþólsku kirkjunar fram að siðaskiptum. Þá gengu eignir Viðeyjarklausturs undir Danakonung. * Síðan er hljótt um Viðey um sinn. Hún var nokkurs konar hjáleiga frá Bessastöðum. Þar var þó rekinn fátækrarspítali um sinn, er síðar var fluttur í Gufunes. * Nýtt frægðartímabil eyjarinnar hefst með Skúla Magnússyni, land- fógeta, sem tók þar við búi 1751. Hann lét reisa Viðeyjarstofu, sem sögð var dýrasta hús á íslandi á sinni tíð, og Viðeyjarkirkju, sem fullgerð var 1774. Skúli er grafínn undir altari kirkjunnar. * Ólafur Stepensen, stiftamtmaður, tekur við búí í Viðey að Skúla látn- um. Síðan Magnús Stephensen, Viðey Viðeyjarstofa — Viðeyjarkirkja konferensráð og dómstjóri. Hann setur þar niður einu prentsmiðju landsins, sem starfaði þar árin 1819-1844. Magnús kaupir eyna 1817 og galt fyrir 14 þúsund ríkis- dali. Þá komst Viðey í einkaeign. Afkomendur hans eiga hana um langan tíma, en 1903 kaupir faðir Eggerts Briem Viðey. Hann selur hana svonefndu Milljónafélagi 1907. Eggert eignast Viðey síðan á ný en selur hana Engilbert Haf- berg 1936. Stefán Stephensen kaupir síða Viðey 1939 en afhendir ríkinu Viðeyjarkirkju 1961 með þeim skilyrðum, að hún verði sett á fornleifaskrá. Hann selur ríkinu síðar hluta af eynni með Viðeyjar- stofu. * Reykjavíkurborg átti, þegar Al- þingi tók að ræða gjafamál í tilefni kaupstaðarafmælis, bróðurpart Viðeyjar. Afmælisgjöf ríkisins tekur því aðeins til hluta eyjarinnar, sem Viðeyjarstofa og Viðeyjarkirkja standa á, með og ásamt viðhaids- kvöðum. „Hver er sínum gjöfum líkastur" Ekki vóru allir þingmenn glaðir gjafarar í þessu máli. Það vóru einkum þingmenn stjórnarandstöðu sem tíunduðu meinta vankanta málsins. Þannig minnti Jón Baldvin Hannibalsson (A.-Rvk.) á tillögu til þingsályktunar sem hann flutti ásamt níu öðrum þingmönrium 1984. Sú tillaga fól það í sér að Viðeyjarstofa yrða færð í uppruna- legt horf, svo að þar mætti stunda veitingarekstur og ráðstefnuhald. Verkinu átti að Ijúka fyrir 18. ágúst 1986 á tveggja alda afmæli höfuð- borgarinnar. „Það hefði verið sóma- samleg afmælisgjöf til borgarinnar - við hæfi," sagði þingmaðurinn. „Frumvarp ríkisstjórnarinnar um að gefa höfuðborginni rústir í afmælisgjöf er hins vegar lágkúra," sagði Jón Baldvin og hnýtti því við, að hver væri sínum gjöfum líkastur. Ragnar Arnalds (Abl.-Nv.) tíndi til þrenns konar aðfinnsluefni. I Verðí sssr «^on á Pnoy r ^^ m 2+2+1 ?z*oo^ !?r<**m<. /fr. 44, m, HUSGAGNAVERSLUNIN VIÐJA Smiðjuvegi 2 Kópavogi 8Ími 44444 Þar sem góðu kaupin gerast
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.