Morgunblaðið - 26.10.1986, Blaðsíða 33

Morgunblaðið - 26.10.1986, Blaðsíða 33
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 26. OKTÓBER 1986 33 Verðlagsþróunin 1983—1986* 3ja mánaöa breytingar 12 mán \ breytingar oo «0 c ifi 00 05 <0 ' O) E! c E OD , W <0 oo o> <D OJ,i C ' C j E. co 2 o > 40 20 1983 1984 1985 1986 Spá Breyting framfærsluvfsitölu sfðustu 3 og 12 ménuði reiknuð til árshækkunar. Kauþmáttur þjóöartekna og ráöstöfunartekna heimilanna á mann 1978 - 1986 Vísitölur1978 100 115 110 105 Ráöstöfunartekjur •' heimilanna U:) Þjóðartekjur 100 978 79 80 81 82 83 84 85 86' ¦Sp;i Taflíui, sem fylgdi þjóðhagsáætlun fyrir árið 1987, sýnir þróun kaup- Þessi skýringarmynd, sem fylgdi þjóðhagsáætlun fyrir komandi ár, sýnir verðlagsþróun, eins og hún máttar ráðstöfunartekna heimila á mann 1978-1986, samanborið við var þegar rikisstjórnin var mynduð, og eins hún hefur verið á ferli stjórnarinnar. þróun þjóðartekna á sama thna. Forsenda árangurs: Aðhald í þjóðarútgjöldum Hver vill hverfá tilvorsinsl983? í þjóðhagsáætlun fyrir árið 1987 segir að þjóðarbúið standi traustari f ótum en um langt ára- bil. Landsframleiðsla fer vaxandi þriðja árið i röð. Tekjur heimil- anna eru meiri en nokkru sinni fyrr. Atvinnuástand er gott, framboð vinnu raunar meira en eftirspurn. „Síðast en ekki sizt er árshraði verðbreytinga nú kominn niður undir 10% og mun að líkindiini fara niður fyrir þá tölu um næstu áramót. Þetta er langminnsta verðbólga hér á landi í hálfan annan áratug". Þrennt veldur batanum Hvað veldur þjóðhagsbatanum? Þjóðhagsáætlun 1987 tíundar þrjár meginástæður: * 1) fiagstæð ytri skilyrði. * 2) Samræmd efnahagsstefha ríkisstjórnarinnar. * 3) Kjarasátt ríkisstjórnarinnar og aðiía vinnumarkaðarins í febrú- armánuði sl. Hér hafa orðið mikil umskipti frá vori 1983. Þá var verðbólga 130% og vaxandi, atvinnugreinar að sigla í strand rekstrarlega, krónan hafði fallið viðvarandi misserum og árum saman, innlendur peningsparnaður var hrunninn, erlendar skuldir hrönnuðust upp, viðskiptahalli óx stöðugt og ríkisbúskapurinn var rekinn með umtalsverðum halla, þrátt fyrir hærri skattheimtu ríkis- ins (sem hlutfall af þjóðartekjum) en bæði fyrr og síðar. Víst hefur hagur þjóðarinnar batnað, þó að sitt hvað standi enn til bóta. Ýmis erfið úrlausnarefni eru þó framundan. Þjóðhagsáætlun leggur fyrst og fremst áherzlu á: „Staðfesta þarf þann mikla árang- ur, sem þegar hefur náðst, og jafnframt þarf að legga sérstaka áherzlu á að eyða halla í viðskiptum við önnur lönd og draga úr fjárlaga- halla. Afar brýnt er að hin hag- stæðu ytri skilyrði verði nýtt til að ná viðunandi jafnvægi í viðskiptum við útlönd, þannig að hægt verði að lækka erlendar skuldir þjóðar- innar. Aðhald að þjóðarútgjöld- um er f orsenda árangurs i þessu efni, þótt þjóðartekjur fari nú vaxandi. Þetta verður að vera forgangsverkefni á næsta ári. Þá er ekki síður brýnt að draga úr hallarekstri ríkissjóðs, þannig að ahnenn fjármálasijórn stuðli betur að jaf nvægi i efnahagslíf- Hvað er framundan? Veldur hver á heldur, segir mál- tækið. Það á ekki einungis við um ríkisstjórn og Alþingi, þó rúnir framtíðarinnar ráðist þar að drjúg- um hluta. Stefnumarkandi völd liggja víðar í þjóðfélaginu, t.d. hjá hagsmunasamtökum vinnumarkað- arins. Svokallaðar ytri aðstæður hafa og ómæld áhrif: aflabrögð, verðþróun á heimsmarkaði (varð- andi útflutning okkar og innflutn- mg)i gengisþróun gjaldeyris sem ÞINGBREF eftir STEFÁN FRIÐBJARNARSON viðskipti okkar fara fram í, vaxta- þróun er tengist erlendum skuldum okkar o.sv.fv. Þjóðhagsspá 1987 gefur sér for- sendur, byggðar á lfkum: * Sjávarvöruframleiðsla aukizt um 4-5%. * Meðalvextir af erlendum skuld- um lækki úr 8,5% í 8%. * Viðskiptakjarabati haldi áfram að vaxa, um 1,24% 1987 í stað 4% 1986. * Verðhækkanir frá upphafi til loka komandi árs verði 4-5% og árshraði verðbreytinga innan við 4% í árslok. Meðalhækkun milli áranna 1986 og 1987 verði heldur hærri eða um 7 - 8%. * Þjóðarútgjöld hækki um 2%. * Samneyzluútgjðld hækki um 1,7%. * Einkaneyzluútgjöld hækki um 1,5%. * Viðskiptajöfhuður við um- heiminn skánar, en verður áfram óhagstæður: um 700 m.kr. eða 0,4% af landsframleiðslu. * Erlendar skuldir lækka sem hlutfall af landsframleiðslu úr 51,5% í 49%. Niðurstaða þjóð- hagsáætlunar Ef það gengur eftir, sem að fram- an er spáð, standa líkur til áfram- haldandi hagvaxtar, þó minni en á líðandi ári. „Landsframleiðsla gæti aukizt um rúmlega 2%, samanborið við spá um 5% hagvöxt á þessu ári. Landsframleiðsa 1987 yrði. samkvæmt þessu 154,3 milljarðar króna, miðað við verðlag í lok þessa árs, og þjóðarframleiðsla 148,4 milljarðar. Ef verðlagsmarkmið Þjóðhagsáætlunar nást gæti meðalverðlag á næsta ári orðið 2,5 - 3% hærra en verðlag í lok þessa árs". Já, ef verðlagsmarkmið þjóð- hagsáætlunar nást. Það er stóra spurningin. Sú spurning leitar ekki sízt svars í samningum á vinnu- markaði upp úr áramótum. En jafnframt í stjórnvaldsaðgerðum, m.a. ákvörðunum um verðlagningu opinberrar þjónustu og verðþyngj- andi_ skattheimtu. „Á næsta ári er ekki gert ráð fyrir svipuðum búhnykk og á þessu ári", segir í jijóðhagsáætlun fyrir komandi ár. Aætlunin í heild er því reist á nokkurri bjartsýni um fram- leiðsluaukningu „og jafnframt því að það takist að stilla þjóðarútgjöld- um í hóf... Ef útgjaldaþróunin fer hins vegar úr böndunum, er hætt við, að það leiddi til aukinnar verð- bólgu og vaxandi jafnvægisleysis í þjóðarbúskapnum. Gegn þvf þarf að sporna". Kosningaþing er framundan með öllu því sem heyrir til. Þá á ábyrgð- in stundum í vðk að verjast fýrir áróðrinum. Þjóðin á hinsvegar að meta og dæma stjórnmálamenn sína af ábyrgð, sem þeir sýna, og árangri, er þeir ná. Ekki af hávaða og handapati, málþólfi og sýndar- mennsku. Og hún á að skoða sjálfa sig f sama ljósi. Þá rætist máske bjartsýn þjóðhagsspa. Og hver vill aftur í þjóðhagssporin vorið 1983? ATHUGIÐ Erum að flytja um helgina að Skipholti 29a. Opnum aftur mánudag 27. okt. Rafldnaðarskóllnn, Ákvæðisvinnustofa Rafiðnar. Félag lögglltra rafverktaka f Reykjavík, Landssamband íslenskra rafverktaka. Söluumboð L.Í.R.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.