Morgunblaðið - 29.11.1986, Blaðsíða 59

Morgunblaðið - 29.11.1986, Blaðsíða 59
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 29. NÓVEMBER 1986 59 Minning: Sólveig Jónsdóttir Grænavatni Fædd21.ágústl887 Dáin 19. nóvember 1986 Sólveig Jónsdóttir á Grænavatni verður jarðsungin í dag í Skútu- staðakirkju. Þaðan sér suður yfír Grænavatn, og þar syðst á bakkan- um glampar í góðu veðri og sólskini á gamla Grænavatnsbæinn. Þar var hollur verustaður unglingum þegar við bræður vorum sendir þangað í sveit fyrir liðlega hálfri öld, — J6n- as til Páls Jónssonar, en ég til Sólveigar systur hans og manns hennar, Benedikts Guðnasonar. Þá var fjórbýli á Grænavatni og krakkaskarinn á öllum aldri kátur og hress, þótt kaupstaðastrákum þætti stundum sveitafólk full áhugasamt við dagleg störf. Á Grænavatni hefur einatt búið at- orkufólk og verið ánægt með Skútustaðaprestana sína sem ekki voru að íþyngja því með guðsorði á helgidögum þegar það hafði alvar- legri hlutum að sinna um hábjarg- ræðistímann. En heyskapurinn var ekki eintómt puð, hann varð líka leikur þegar Sólveig lét mág sinn Ásmund Grænavatnssmið smíða strákaorf handa sveinstaulum sem þóttust vera menn og vildu slá með mönnum á engjum. Sólveigu féll aldrei verk úr hendi, hún var uppi á undan öðrum og fór síðust í háttinn, enda öll heimilis- störf upp á gamla móðinn og þótt komin væri sænsk skilvinda og kolamaskína var ennþá ýmislegt soðið og steikt S hlóðaeldhúsinu frammi í göngum. Þar bakaði Sól- veig bestu flatkökur í heimi og bar þær fram með osti sem hún gerði sjálf, en jafnoft var áleggið saltreið og finnst þeim sem vöndust í æsku á reyktan Mývatnssilung lítið til annarra fiskrétta koma. En hús- freyja stóð ekki ein, dæturnar voru fjórar, — Sigrún var enn á barns- aldri, Þórhildur að verða stór stúlka, Þorgerður uppkomin og Þórdís gift og farin að búa á Grænavatni með manni sínum, Kristjáni Jónssyni, — voru þær systur móður sinni innan handar í einu og öllu. Svo komu kaupamenn og kaupakonur og mik- ið líf og fjör á bænum, Benedikt bóndi jafnan manna glaðastur, en kona hans hljóðlátari. Grænavatn var þingeyskt al- þýðumenningarsetur, þar á bænum voru til flestar bækur íslenskra skálda og rithöfunda, þýdd úrvals- rit, þjóðsögur og Þúsund og ein nótt. I gestastofu var grammófónn og fínustu plötur bestu söngvara okkar, á suðurbænum bjó Jónas Helgason tónlistarfrömuður, og þegar fór að hægjast um á síðsum- arkvöldum voru sungin þar í stofunni átthagaljóð og þjóðlög, Þóroddur, sonur organistans, stjórnaði barnakórnum og tók sóló á Þingeyingafiðlu sína. Heima í baðstofu hjá okkur var komið út- varp og Sólveig brosti ljúflega þegar hún stóð æskufólk að því að hlusta á músík f Útvarpi Reykjavík, þótt viðtækið gengi á fokdýrum rafhlöðum og bannað að brúka það nema á fréttir og veðurfregnir. Sennilega átti allt sem horfði til menningarauka best skjól hjá Sól- veigu, ekki síst skáldskapur, — nema hvað, faðir hennar Jón Hin- riksson, eitt mesta alþýðuskáld Þingeyinga á öldinni sem leið, móð- urbróðir hennar Jón Stefánsson — Þorgils gjallandi — bróðir hennar þjóðskáldið Sigurður á Arnarvatni og aðrir frændur og frænkur tal- andi skáld og hagyrðingar. í þessari blessuðu sveit þeirra Mývetninga voru kostir jafnan harðir mitt í allri náttúrudýrðinni, það setti sitt mark á Sólveigu eins og aðra. Þessvegna hefur yfirbragð hennar orðið stillt og alvarlegt. Hún mjaðmarbrotnaði í slysi á barnsaldri, litla stúlkan varð að bíða í tólf vikur eftir lækni, og þegar hann loksins kom var allt orðið um seinan, — hún var bækluð fyrir lífstíð, en lét ævinlega sem ekkert væri, það var hennar fas. Ég vissi ekki fyrr en nú fyrir nokkr- um dögum að Sólveig hefði á unglingsárum tekið sig til og lesið utan skóla undir gagnfræðapróf og lokið því með slíkum sóma að henni bauðst kennarastaða. En hún fór aftur upp í Mývatnssveit heim til sín, gifti sig og bjó með Benedikt sínum á Grænavatni þar til hann lést 1954, en síðan með dætrum sínum og fjölskyldum þeirra. Sólveig Jónsdóttir mun á seinni árum hafa skrifað niður minningar og allskonar fróðleik sem henni þótti einhvers virði. Þeirra pappfra verður vandlega gætt ef ég þekki fólk hennar rétt og verður þá létt þeim sem áhuga hafa á alþýðu- menningu Mývetninga að lesa af blöðunum, — allt skrifað með þess- ari skýru, nettu, hreinlegu rithönd sem entist henni með andlegri sið- fágun til hins síðasta. í bréfi sem hún skrifaði nöfnu sinni Sólveigu litlu, dóttur okkar Ragnheiðar Ástu skömmu eftir 95 ára afmælið sagði húm „Ég er frísk eftir vonum, hef ágæta sjón en heyri illa. En það gerir ekki svo mikið þó maður fari á mis við sumt, það er ekki allt svo þokkalegt. Á sjónvarp horfi ég og hlusta á útvarp, nýt þess þegar sumir lesa sem nenna að tala skýrt. Ég prjóna mér til ánægju og les með gleraugum sem ég er búin að nota í 50 ár, mér líður vel, allir góðir við mig, dæturnar sjá um mig eins og ungbarn. Solla mín, ég kveð þig með þessari fallegu vísu hans Þorsteins: En ef létt er lundin þín, loftið bjart og næði: sestu þar sem sólin skín, syngdu lítið kvæði. í Guðsfriði Solla." Nú stendur gamli Grænavatns- bærinn auður og er kominn á skrá yfír menningararf sem á að vernda, en Grænvetningar búa í myndar- legu þorpi sem þeir hafa reist umhverfis gamla bæinn sinn. Við hérna fyrir sunnan sendum þangað aftur fallegu kveðjuna hennar Sollu afasystur minnar og samhryggj- umst frændfólkinu í Mývatnssveit. Jón Múli Arnason CSK. Sl ¦ ,,, beinni «*TÍ3£m<* """ ' oík\88Íónvarpt«u- 19:50 Lotto 5/4^». gru opn";,"^ vera roeö i »ev t>u heíur en»H" " , f.,-cta vinning- Loiv» - -. r eru oh»" « íava' Uttw \** MUNDU EFTIR MILLJÓNINNI!
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.