Morgunblaðið - 24.02.1987, Blaðsíða 41

Morgunblaðið - 24.02.1987, Blaðsíða 41
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 24. FEBRÚAR 1987 41 með marga úthaldsdaga til sjó- manna sem taka stóran hluta tekna sinna á stuttum tíma. 4.5. Brottfall námsfrádráttar og eft- irstöðva námsfrádráttar án nokkurra bóta felur í sér að enn er gengið á ævitekjur langskóla- menntaðra í þessari skattalaga- breytingu. Háskólamenn hafa verið með í smíðum kröfur um aukinn frádrátt vegna háskóla- náms og símenntunar en þeim hefur verið stungið undan vegna loforða um að tekjuskattur launa- manna verði lagður af. Háskóla- menn hljóta þess vegna að krefjast menntunarálags eða bótakerfis á sama hátt og sjómenn. Með stað- greiðslufyrirkomulaginu er einnig gengið á . möguleika háskóla- manna þar sem fyrsta starfsár eftir langskólamenntun verður skattað jafnóðum og tekna er afi- að í stað þess greiðslufrests sem nú er og munar miklu. 4.6. Niðurfelling á giftingarfrádrætti og það að makaafsláttur skuli aðeins nýtast að 3A hlutum felur í sér neikvæða afstöðu í sköttun fjölskyldna og tilfærslu frá fjöl- skyldum til einstaklinga ef heild- arskattbyrði er að öðru leyti óbreytt. I stað giftingarfrádráttar ætti e.t.v. að koma á sérstökum fjölskyldubótum sem greiðast mánaðarlega og á sama- hátt ætti að vera unnt að greiða mökum sem ekki nýta sér fullan persónu- afslátt ónotaðan hluta hans beint út. 5. Um breytta skattprósentu: Tekjuskattur án jöfnunarhlut- verks. Því er lýst í greinargerð með frum- vörpunum að erlendis sé komið úr tísku að beita tekjuskatti til jöfnunar tekjum og hann sé frem- ur hugsaður þannig að þeir sem hafi svipaðar tekjur greiði sam- bærilega skatta. Þetta virðist höfuðröksemdin fyrir því að aðeins er nú ein skattprósenta og gildir þá einu hvort verið er að skatta einstaklinga með 30, 80, 130, eða 180 þúsund króna mánaðartekjur. Þetta má bera saman við þrjú stig skattprósentu til tekjuskatts (18%, 28,5% og 38,5%) ofan skattleysis- marka. 6. Samanburður á heildaráhrif- um. Hvergi í fyrirliggjandi frumvörpun er reynt að taka trúverðug dæmi um heildaráhrif skattbreyting- anna. Þau fáu dæmi sem eru dregin eru raunar mjög villandi, þar sem þau annars vegar sýna ekki samanburð á gildandi skatta- lögum og áhrifum frumvarpanna og hins vegar sýna ekki nema lítinn hluta af þeim kerfisbreyting- um sem verða myndu með samþykkt frumvarpanna og geta breytt miklu um skattbyrði ein- staklinga og fjölskyldna. Það er ljóst af fyrirliggjandi gögnum að verulegar breytingar geta orðið á skattbyrði skattgreiðenda. Það er sjálfsögð krafa að almennar breyt- ingar og spönn mögulegra hámarks breytinga á skattbyrði séu kynntar þingmönnum og al- menningi með kýrskýrum dæmum.' Þau dæmi sem hér er lýst eftir eiga að lýsa samspili hinna ýmsu þátta breytinganna gagnvart venjulegum fjölskyldum í landinu: 2—3 barna fjölskyldum sem þegar eiga fyrstu íbúð en eru í of litlu húsnæði engu að síður og hafa aðeins meðaltekjur. í dæmum þarf að sýna það sem almennt má telja líklegt en einnig óvenjulegar en mögulegar aðstæður. Dæmin þarf síðan að skoða sérstaklega út frá mismunandi tekjum, fjölskyldu- stærð, hvort fyrirvinna er sjómað- Morgunblaðið/Theodór Frá 41. fundi fulltrúaráðs Sambands íslenskra sveitarfélaga sem haldinn var á hótelinu í Borgamesi. Alexander Stefánsson félags- málaráðherra er lengst til vinstri. það mál, þar sem umboð sýslunefnda rennur út 31. desember 1988." í áliti framhaldsskólanefndar kem- ur fram að nefndin er í meginatriðum ánægð með framkomið frumvarp. Nefndin gerir það að tillögu sinni að við 6. gr. bætist heimildarákvæði, til þess að skipa aðeins eina skólanefhd fyrir alla framhaldsskóla í sveitarfé- lagi, þar sem skólarnir séu fleiri en einn. Þá telur nefndin það óeðlilegt að undanskilin sé hluti rekstrarkostn- aðar í upptalningu á rekstrarkostnaði framhaldsskóla í 32. gr. frumvarps- ins. Þá vekur nefndin athygli á ákvæði til bráðabirgða þar sem heim- ilt er að framlengja leyfi til rekstrar framhaldsdeildar grunnskóla á fram- haldsskólastigi í allt að 5 ár frá gildistöku laganna. Nefndarálit staðgreiðslunefndar er svohljóðandi: „Nefndin tekur undir samþykkt stjórnar Sambands ísl. sveitarfélga um frumvörp til laga um staðgreiðslu opinberra gjalda og um breytingu á lögum um tekjustofna sveitarfélaga nr. 73/1980. Einnig vill nefndin leggja áherslu á, að hún telji höfunda frumvarpsins hafa ofmetið stækkun útsvarsstofns, t.d. hvað snertir akstur og dagpeningagreiðslur, þegar gerð- ur er samanburður á útsvarstekjum sveitarfélaga skv. núverandi lögum annars vegar og frumvarpsins hins- vegar. Þá telur nefndin ljóst, að stækkun útsvarsstofnsins muni verða mjög mismunandi eftir sveitarfélögum. 1 þvi sambandi telur nefndin nauðsyn- legt að gerður sé samanburður á útsvarstekjum eftir núverandi lögum og frumvarpi hjá nokkrum sveitarfé- lögum af mismunandi gerð, þ.e. nokkrum sem hafa höfuðatvinnuveg og nokkrum sem hafa verslun og þjónustu sem höfuðatvinnuveg. Nefndin telur að setja þurfi mun skarpari reglur um innheimtu gjalda en er að finna í frumvarpinu. M.a. að gefa ætti sveitarfélögum sjálfum kost á að sjá um innheimtu gjald- anna, þar sem ella væri hætta á að innheimtuhlutfalt myndi lækka mjög frá því sem nú er, sérstaklega í hinum minni sveitarfélögum. Þá telur nefnd- in að ekki dugi að verðbæta of/eða vangreidd gjöld, heldur verði einnig að greiða eðlilega vexti." -TKÞ ur eða menntamaður með námsskuldir á baki en báðir fá mjög breytta skattmeðferð. Hér fylgja dæmi um spurningar sem vakna vegna fyrirliggjandi frumvarpa. Hver þeirra um sig þarfnast sjálfstæðs svars en auð- vitað verður einnig að skýra heildarsamhengi og innbyrðis samhengi þeirra allra. Einungis það getur varpað Ijósi á eðii skatt- breytinganna sem hér um ræðir. 1. Almennar spurningar um gerð núgildandi skattkerfis hvað varðar húsnæðiskaupendur: Hver var vaxta- og verðbóta- frádráttur á tekjuárinu 1985 og 1986? 1.1. hvernig dreifðist hann á einstaklingana eftir tekju- bilum? 1.2. hvernig dreifðist hann á hjón/sambýlisfólk eftir tekjubilum? 1.3. hvernig dreifðist hann á húsnæðiskaupendur eftir því hvort þar voru fyrstu kaupendur húsnæðis eða aðrir? 1.4. hvernig dreifðist á hann fyrstu húsnæðiskaup- endur . eftir fjölskyldu- stærð og tekjubilum? 2. Almennar spurningar um „nýja" húsnæðisbótakerfið. Hve miklum fjármunum er ætlað að verja til húsnæðisafsláttar skv. nýju kerfi? 2.1. hver er áætlaður fjöldi þeirra sem munu njóta kerfisins? 2.2. hver er áætluð samsetning þeirra sem munu fá hús- næðisafslátt m.t.t. fjöl- skyldustöðu og tekna? 2.3. hvernig munu nýjar útlána- reglur Húsnæðisstofnunar breyta fjölda og samsetningu þess hóps sem nýtur al- mennrar fyrirgreiðslu húsnæðis- og skattkerfis m. t.t fjölskyldustöðu og tekju- bila? 2.4. hvað liggur til grundvallar tölunni 55.000 krónur í þessu sambandi og hvenær eiga þær að koma til greiðslu (staðgreiddur eða eftirá, — verðbættur)? 3. Stefnumótandi spurningar um húsnæðisbótakerfið. 3.1. Er það meðvituð stefna stjórnvalda að færa grund- völl húsnæðisbótakerfis frá viðmiðum um þarfir fjöl- skyldna til einstaklingsvið- miða útlánakerfis Húsnæðis- stjórnar þar sem höfuðviðmið er hvort viðkomandi einstakl- ingur hafi verið í lífeyrissjóði tiltekinn tíma og hvort hann sé að kaupa í fyrsta sinn — en ekki fjölskyldustærð og þarfir? 3.2. Ef styðja á einstaklinga til kaupa í fyrsta sinn en ekki að horfa á þarfir (barna)fjöl- skyldna — þá.má spyrja hvers yegna þessi stuðningur er bundinn við að vera notaður allur í einu og á tilteknu tíma- bili en ekki í sjálfsvaldi hvers og eins hvenær hann notar sér lánamöguleika sinn til fullnustu og þá sjálfræði um notkun afsláttarmöguleik- anna á sama hátt? 3.3. Ef það er stefna stjórnvalda að styðja einmitt einstaklinga í fyrstu húsnæðiskaupum má trúlega gera það á þann hátt að lækka vexti þeirra á láni við Húsnæðisstofnun { stað þess að setja upp stórt bóta- kerfi? 3.4. Eftir stendur spurningin hvernig mæta eigi þörfum fjölskyldna, einkum þeirra sem búa í alltof litlu eigin húsnæði, hafa litla lána- möguleika í opinbera kerfinu á niðurgreiddum vöxtum og nú á að svipta frádráttar- möguleikum á vaxta- og verðbótagjöldum? 4. Um bráðabirgðaákvæði vegna vaxtaafsláttar 4.1. hvað ræður vaxtaafslætti: um- skrifa og gera 2. mgr. I. bráðabirgðaákvæðis skýrari. Á að lesa þetta svona: Dæmi: tekjur einstakl./ tekjuhærri maka = 1.000.000 vaxtafrádráttur 300.000 7% regla 70.000 300.000.— 70.000 = 230.000 vaxtaafsl. 30% = 69.000 4.2. hvers vegna er ekki miðað við árin 1983-87? 4.3. hvernig greiðist vaxtaafsláttur? 7. Lokaorð Það blasir við að miklar breytingar myndu eiga sér stað í íslensku skatt- kerfi og húsnæðisstefnu ef frumvörp þessi næðu fram að ganga. Ég tel „ að BMHR hljóti að vera andsnúið lagabreytingum sem fela í sér aukinn launamannaskatt og jafnvel ef frum- vörpin fela aðeins í sér að núverandi „ launamannaskattur er festur í sessi. Það er skoðun mín að koma megi á staðgreiðslu skatta án þess að gerð sé um leið meiriháttar skattkerfis- breyting af því tagi sem hér er boðuð. Hins vegar er ég sammála þeirri meginstefnu frumvarpsflytjenda að koma á einföldun skattkerfisins. Hér held ég þó að einföldun skattkerfisins sé um of gerð á kostnað barnafjöl- skyldna, þeirra sem eignast hafa sitt fyrsta húsnæði nú þegar, hluta sjó- manna og menntamanna. Helstu atriði gagnrýni minnar eru þessi: 1. Tekjuskattur launamanna er ekki afnuminn heldur festur í sessi. 2. Reynt er að koma á venjulegum breytingum á skattkerfi í skjóli stað- greiðslukerfisbreytinga. ^» 3. Frumvörpin'virðast fela í sér um- fangsmiklar breytingar á skattbyrð- um launamanna. 4. Frumvörpin fela í sér breytingar sem minnka almenna húsnæðisaðstoð við barnafjölskyldur. 20. febrúar 1987. Birgir Björn Sigurjónsson, hagfræðingur BHMR. RÖN^^ RAFMOTORAR ENDURSELJENDUR Austurland: Rafmagnsverkstæöi Leifs Haraldssonar, Seyöisfiröi Vestmannaeyjar: Geisli, Vestmannaeyjum Suðurnes: Rafiðn, Keflavík Vestfiröir: Póllinn, ísafirði Norðvesturland: Rafmagnsverkstæði Kf. — Sauðárkróki »< .JTRÖNNING SUNDABORG 15/104 REYKJAVÍK/SÍMI (91)84000 /Æk BIACKSlDEGKER sssssf..... iruiausu Fullkominn handþeytari Verö kr. 1820 Fislétt, handhæg ryksuga Verð frá kr. 1810 Raftækja- og heimllisdeild eHEKLAHF Laugavegi170172 Siml 695550
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.