Morgunblaðið - 11.10.1987, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 11.10.1987, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 11. OKTÓBER 1987 Blönduvirkjun kostar sex milljarða króna: Mesta neðan[arðar- niaimvirki á Islandi FYRIR fáum árum olli fyrirhuguð virkjun Blöndu hörðum deilum í þeim hreppum sem upprekstur eiga á Auðkúlu- og Eyvindarstaðaheiði. Þær deilur Ieystust að Iokum með samningum Landsvirkjunar við bændur, þó langt í f rá allir væru sáttir við málalok, og nú hefur veríð grafið mesta neðanjarðarmannvirki á Islandi í landi Eiðsstaða í Blöndudal. Þar er nú unnið við að steypa stöðvarhús hálft þríðja hundrað metra undir yfirborði jarðar og nær kilómeter inn í fjallinu. Þegar upp verður staðið og virkjunin komin í endanlegt horf hefur á heiðum uppi litið dagsins ljós þríðja stærsta stöðuvatn á íslandi, 56 ferkílómetrar að stærð. Jafnf ramt er Blönduvirkjun fyrsta stórvirkjunin utan eldvirkra svæða á íslandi, en hinar allar eru á vatnasvæði Tungnár/Þjórsár. Gangsetningu frestad um þrjú ár Upphaflega var gert ráð fyrir að fyrsta vél Blönduvirkjunar af þremur kæmist í gagnið á næsta ári, en gangsetningu hefur tvisvar verið frestað og nú er stefnt að því að virigunin hefji rafmagnsframleiðslu vorið 1991. Á yfirborðinu er þess litt farið að gæta, því ekki verður byrjað á stíflugerð fyrr en á næsta ári. Neðanjarðar hefur hins vegar mikið verið unnið og nú er lokið greftri jarðgangna og hvelfingar, þar sem stöðvarhúsið mun rísa. Hvelfingin er 66 metra löng, 12,5 metra breið og 28 metra há. Hverfl- arnir verða þrír og geta framleitt 50 megavött hver. Vatnið er leitt til þeirra frá yfirborðinu um 230 metra löng þrýstigöng, sem eru 3,8 metrar í þvermál. Önnur álíka löng göng, kapla- og lyftugöng, liggja frá stöðv- arhúsinu til stjórnstöðvar og spennu- virkis á Eiðsstaðabrúnum. Um þau verður farið til daglegs eftirlits. Hvoru tveggja þessi göng eru boruð með borkrónu jafnri þvermáli gangnanna, en ekki sprengd í bergið. Frárennslisgöng virkjunarinnar eru 1.700 metra löng og opnast í Gilsárgili. Þaðan er vatninu veitt um 800 metra langan frárennslisskurð í farveg Blöndu. Auk framan- greindra gangna liggja 800 metra löng aðkomugöng úr Blöndudal að stöðvarhússhvelfíngunni og fer öll umferð um þau á byggingartíman- um. Aðkomu- og frárennslisgöngin eru sprengd í bergið. Nálægt fjórir áratugir eru liðnir frá því fyrst hófust athuganir á virkjun Blöndu og var þá hugmynd- in sú að veita ánni niður í Vatnsdal og virkja hana ásamt upptakakvísl- um Vatnsdalsár. Árið 1949 gerðu Pálmi Hannesson, rektor, og Sig- urður Thoroddsen, verkfræðingur, vettvangsathuganir á svæðinu vegna þessa, en síðar var horfið frá þessari hugmynd vegna náttúru- verndarsjónarmiða. Arið 1972 var fyrst farið að huga að virkjun Blöndu í eigin farvegi og núverandi virkjunartiihögun leit dagsins Ijós 1978, eftir samanburð við aðra virlqunarkosti, sem þóttu óhag- kvæmari. Bætur vegria landtaps Áður en framkvæmdir hófust 8umarið 1983 var gerður samning- ur við bændur um bætur til þeirra vegna beitilands, sem færi undir vatn vegna uppistöðulónsins. Samningurinn kveður á um upp- græðslu þrjú þúsund hektara lands ( stað þess sem tapast og viðhaldi gróðurs þar. Þar af eru 2.400 hekt- arar á Auðkúluheiði og 600 hektar- ar á Eyvindarstaðarheiði. Tilraunir með uppgræðslu voru fyrst gerðar 1981 og er nú búið að sá í 1250 hektara lands. Þá er í samningnum ákvæði um vegagerð á afréttinum, stækkun gangnamannaskála og flutning tveggja annarra vegna uppistöðu- lónsins og uppsetningu girðinga. Vegalagningu um heiðarnar er nú mikið til lokið, en samtals eru heiða- vegirnir um 180 kflómetrar að lengd, austan og vestan Blöndu. Þrjár brýr hafa verið byggðar í tengslum við vegalagninguna, brýr yfir Ströngukvísl, Mælifellsá og Hrafnbjargakvísl. Byggður hefur verið gangnamannaskáli við Ströngukvísl 250 fermetrar að stærð, en eftir er að færa og endur- byggja gangnamannaskála við Galtará og Kolkukvísl. Þá hafa ver- ið settar upp girðingar samtals um BLONDUVIRKJUN (150 Megawött) Stöðvarhús Vatn ínn á þrjá hverla Vatn frá hverlum í Blöndu um 1700 m löng jarðgöng Vinnugöng á byggingartíma-^ (800 m) 60 kflómetrar að lengd, sem er inn- an við helmingur þess sem þarf að girða. Hafist handa sumarið 1983 Sveinn Þorgrímsson er staðar- verkfræðingur við Blönduvirkjun og hefur verið það frá því fram- kvæmdir hófust. Hann sagði að framkvæmdir sumarið 1983 hefðu einkum falist í vegalagningu, upp- setningu vinnubúða og lagningu rafmagns um svæðið. Árið eftir eða í ágúst 1984 hefði verið gerður fyrsti verksamningurinn í sambandi við neðanjarðarvirkið og varðandi fyrsta áfangann í botnrás í Blöndu- gili við Reftjarnarbungu, þar sem Blanda verður stífluð. Vinna hefur verið stöðugt í gangi sfðan og nú er lokið allri vinnu við gröft jarðgangna og unnið við að steypa upp stöðvarhúsið neðanjarð- ar og fóðra vatnsrásina til þess með stálplðtum. Þvi verki verður haldið áfram í vetur, en næsta sumar verð- ur byrjað á jarðvegsstíflunni í Blöndu, sem er 25 kflómetra frá stöðvarhúsinu. Stíflan verður 800 metrar að lengd og 40 metra há til að byrja með, en ákvæði eru um það í samningnum við bændur að lónið verði ekki stækkað í fulla stærð fyrr en þörf er fyrir það vegna miðlunar rafmagns í landskerfinu. Flatarmál uppistöðulónsins verður þá 39 ferkflómetrar og miðlunar- rými Iónsins 220 gígalítrar. Við fjögurra metra hækkun stíflunnar stækkar lónið í 56 ferkflómetra og miðlunarrýmið í 400 gígalítra. Sam- tals fara um 900.000 rúmmetrar af jarðefnum í stífluna og verða þau tekin úr námum í næsta nágrenni, Sveinn Þorgrímsson, staðarverkfræðinsrur f Blönduvirkjun. Stöðvarhúsið í baksýn. Þrýstígöngin eða vatnsrásin nið- ur til stöðvarhússins. Þegar Morgunblaðsmenn voru á ferð í virkjuninni var unnið við að klæða göngin með þunnu steypu- lagi til styrkingar, eins og gert er í öllum gðngum f virkjuninni. Nokkur hundruð metrum neðar rís stjórnstöð virkjunarinnar og spennu virki, en ekki þarf nema ört áa menn til þess að reka virkj unina þegar hún er komin í g&gtúð.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.