Morgunblaðið - 11.10.1987, Blaðsíða 39

Morgunblaðið - 11.10.1987, Blaðsíða 39
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 11. OKTÓBER 1987 39 og hver þeirra um sig kostaði ár- Iega 300.000 til rúmlega 1.000.000 dollara. Menn á vegum CIA fóru til landa í þriðja heiminum til að veita aðstoð í öryggismálum og komu víða fyrir nýtízku fjarskiptakerfi, efldu varnir embættisbústaða þjóðarleiðtoga og bættu öryggisþjónustu. Aðstoðin vaf ókeypis og CIA-mennirnir not- uðu tækifærið til að ráða erindreka og koma fyrir hlustunartækjum í skrifstofum valdamanna og jafnvel þjóðarleiðtoga eins og Hissene Habré í Tsjad, Muhammed Zia ul- Haq í Pakistan, Samuel K. Doe í Líberíu, Gaafar Nimeiri í Súdan, Amin Gemayel í Líbanon og Duarte. Mest lét CIA að sér kveða að þessu leyti í Egyptalandi og Wood- ward segir að þar hafi leyniþjónust- an haft svo marga erindreka á sínum snærum að engin ákvörðun hafi verið tekin án vitundar Banda- ríkjamanna. Svipað varð upp á teningnum í Marokkó. Anwar Sadat forseti átti svo náið samstarf við Casey áður en hann var myrtur að Casey leit á hann stundum eins og starfsmann sinn. Hlustunartæki í skrifstofu Hosni Mubaraks forseta gerðu Bandaríkjamönnum kleift að hafa upp á flugvélinni með hryðjuverka- mönnunum, sem rændu skemmti- ferðaskipinu „Achille Lauro" í október 1985. CIA komst að því að Sadat neytti eiturlyfja og fengi þunglyndisköst, að Fahd Saudi-Arabíukonungur hefði átt við áfengisvandamál að stríða og að ein bezta skemmtun Gaddafis Líbýuleiðtoga væri að ganga í kvenmannsfötum. Upplýs- ingar um hótanir Líbýumanna um að myrða Reagan haustið 1981 ollu fjaðrafoki í Washington og urðu til þess að forsetinn fyrírskipaði gerð áætlana um hugsanlega árás á Líbýu. Seinna komst CIA að því að heimildirnar væru vafasamar. Casey sá til þess að ísraelsmenn fengju upplýsingar frá njósnahnött- um og þær reyndust þeim ómetan- legar þegar þeir gerðu loftárás á kjarnakljúf Iraka. Seinna lagði hann hart að íröskum ráðamönnum að fyrirskipa árásir á iðnaðarskot- mörk í íran. Sigrarogsvik Þegar Casey tók við stjórn CIA 1981 varð hann fyrir miklum áhrif- um bók eftir blaðakonunna Claire Sterling (The Terror Network) þar sem þvf var haldið fram að Rússar stæðu á bak við þorra hryðjuverka í heiminum. Það kom ekki alveg heim við upplýsingar CIA, en frá því var aldrei greint opinberlega að sögn Woodwards. Casey hafði stefnt að því að verða utanríkisráðherra, en gerði sér fljótt grein fyrir því að hann gæti alveg eins náð fram markmiðum sínum í utanríkismálum f starfi sínu hjá CIA. Woodward segir hann hafa stjórnazt af löngun til að „endur- heimta" a.m.k. eitt ríki, sem Rússar höfðu náð tangarhaldi á. Tregða og andstaða innan CIA ollu honum vonbrigðum og hann taldi þingrann- sóknir Carter-áranna á leyniþjón- ustunni hafa lamað hana. George Shultz, sem varð utanrík- isráðherra, fékk óbeit á Casey og leit á hann sem utanríkisráðherra eins konar „skuggaráðuneytis", sem mótaði „annars konar utanrík- isstefnu" og reyndi að hrinda henni í framkvæmd. Að sögn Woodwards telur Shultz að Casey hafí árum saman hagrætt leynilegum upplýs- ingum til að grafa undan samkomu- lagi um takmörkun kjarnorkuvíg- búnaðar. Eitt sinn hvatti Casey Reagan til þess í bréfi að reka Shultz. Réðöllu Woodward segir að Casey hafi ráðið lögum og lofum í CIA og ekki haft fyrir að kynna sér nægi- lega vandvirknislega skýrslur raunsærra sérfræðinga, sem hann erfði frá stjórn Carters og voru kjarni leyniþjónustunnar. Hann lýsir Casey þannig að han.. hafi verið orðljótur, skapbráður, tuldrað eitthvað sem enginn skildi á stjórnarfundum, haft mætur á Eftir árásina á bandaríska sendiráðið í Beirút: „Mútur og morðtilraunir." góðri tónlist og safnað skinnfeldum. Fríum sínum varði hann oft til að rifja upp merka atburði úr frelsis- stríði Bandaríkjanna og hann notaði langar flugferðir til að hlaupa yfir langar bækur á hundavaði. Hann var gagntekinn af ógnuninni frá Sovétríkjunum og nauðsyn þess að bæta upplýsingasöfnun CIA og ýtti miskunnarlaust til hliðar öllum sem hann taldi standa í vegi fyrir mark- miðum sfnum. Casey heimilaði víðtækar tilraun- ir til að ráða njósnara í Sovétríkjun- um og þegar hann kvaddi hafði CIA rúmlega 25 menn á sfnum snærum þar, þar á meðal háttsettan mann f flugtæknistofnuninni í Moskvu. Á hinn bóginn var iátið undir höfuð Ieggjast að kanna a.m.k. þrjár ábendingar um að Rússar hefðu gripið til árangursríkra gagnráð- stafana 1984. Málið skýrðist ekki fyrr en árið eftir, þegar upp komst um fv. starfsmann CIA, Edward Lee Howard, sem flýði til Moskvu og seldi svo mikilvægar upplýsingar að Woodward telur að þær kunni að „hafa vegið upp á móti öllum afrekum Caseys". Fyrir tilstuðlan Caseys stórefldi CIA tækni, sem auðveldar njósnir um önnur Iönd. Svokölluð „Lac- rosee" -áætlun gerði leyniþjón- ustunni kleift að koma sér upp gervihnöttum, sem sjá í gegnum ský og regn og taka hárnákvæmar ljósmyndir. Með svonefndri „Ivy Bells"-áætlun varð unnt að komast inn í sendingar um fjarskiptastrengi Rússa á Okhotsk-hafi og hlera leynileg skilaboð sovézka heraflans. Þessar áætlanir komust upp vegna svika Roberts Pelton, eins nokkurra CIA-manna sem Rússar unnu á sitt band. Þar við bættist að Isaac C. Kidd aðmíráll, yfirmað- ur Atlantshafsflotans, hafði komizt að því um 1980 að viðbrögð Rússa við flotaæfingum Bandarfkjamanna sýndu að þeir gætu lesið dulmáls- skeyti bandaríska sjóhersins, en ekkert var gert í málinu íýrr en njósnahringur Johns Walker var leystur upp 1985. Casey notaði aukin framlög til áróðursmála m.a. til að styrkja á laun erlend dagblöð, „hugmynda- banka" og stofnanir. Hann átti m.a. þátt í því að bandarísk stofnun veitti kaþólsku kirkjunni í Nic- aragua 25.000 dollara aðstoð, en hún var stöðvuð þegar í ljós kom hvernig í pottinn var búið. Erjur við þingið Woodward segir að Casey hafi oft sniðgengið þingið og leikið á eftirlitsnefndir þess til að stunda hulduaðgerðir. Samkomulagið varð stirt og hann varð stundum að berj- ast einn síns lið. Hann kúgaði undirmenn sína og staðgenglar hans sögðu af sér. Bobby Ray Im- man aðmíráll, fv. forstöðumaður Þjóðaröryggisstofnunarinnar (NSA), 1982, og John McMahon í fyrra. Þeir og fleiri starfsmenn CIA voru á verði gegn laumuaðgerðum þeim, sem Casey og stuðningsmenn hans töldu nauðsynlegar til að hrinda í framkvæmd mikilvægum markmiðum í utanríkismálum án afskipta þingsins. Woodward nefnir dæmi um að þingmenn hafi vitað eitthvað um leynimakk eða haft grun um slíkt, en ekkert gert vegna þagnarskyldu, áhugaleysis og vilja- skorts. Þegar repúblikaninn Barry Gold- water var formaður leyniþjónustu- nefndar öldungadeildarinnar fundust, að sögn Woodwards, hlust- unartæki f skrifstofu hans. Þar hafði alltaf verið leitað tvisvar í viku að slfkum tækjum án þess að nokkuð hefði fundizt og ekki komst upp hverjir hefðu komið þeim fyrir. Goldwater varð æfur og Casey missti mikilvægan bandamann. Fram kemur í bók Woodwards að Reagan hafi verið miklu verr á sig kominn en hingað til hefur ver- ið talið eftir að reynt var að ráða hann af dögum 1981. Starfsmenn Hvíta hússins óttuðust á tímabili að hann gæti ekki tekið aftur við stjórnartaumunum. Casey átti bágt með að skilja þá sem voru ekki eins harðakveðnir og hann og í þeim hópi var Reagan forseti. Jafnvel þegar forsetinn hafði náð sér eftir tilræðið taldi Casey hann „áhugalausan... latan og utan við sig... uggvænlega óvirkan og óákveðinn". Harðdug- legum og vinmörgum manni eins og Casey virtist Reagan „einkenni- legur". Forsetinn virtist eiga fáa aðra vini en Nancy, konu sína, og kjósa helzt að vera hjá henni á kvöldin og snæða með henni fyrir framan sjónvarpstækið. En Casey var alltaf trúr Reagan. Woodward telur að hann hafi viljað „leka" til hans upplýsingum um a.m.k. sumar leyniaðgerðir CIA til að auka álit fólks á forsetanum. Vel fór á með þeim og Woodward furðaði sig á hreinskilni gamla mannsins, því að hann hafði horn í sfðu fjölmiðla, en sagði: „Allir segja meira en til er ætlazt." Casey var sagnfræðingur að mennt og Woodward telur að hann kunni að hafa viljað móta bókina eða honum hafi leikið forvitni á að vita hvað hún mundi hafa að' geyma. Þótt Woodward gagnrýni CIA fær leyni- þjónustan allgóða dóma hjá honum, en Casey gaf sér einkunnina „7". „Játningin" Woodward ræddi síðast við Casey í janúar, mánuði eftir að hann var skorinn upp við heilaæxli sem dró hann til dauða f maf, og spurði hann þeirrar „lykilspurningar" hvort hann hefði vitað að hagnaður- inn af vopnasölunni hefði farið til kontra-skæruliða. Casey kinkaði kolli. „Hvers vegna?" spurði Wood- ward. „Ég hélt," svaraði Casey og sofnaði. Woodward viðurkennir að þetta sé ekki „fullgild sönnun" og Casey hafi verið óskýr í hugsun. Fyrrver- andi lögfræðingur CIA, Stanley Sporkin, segir að Casey hafi ekki getað mælt þegar Woodward heim- sótti hann. Ættingjar Caseys og embættismenn segja að öryggis-- verðir hafi gætt hans öllum stund- um, en Woodward neitar því að hafa villt á sér heimildir til að kom- ast inn í sjúkrahúsið og þótzt vera læknir eða CIA-maður. „Þetta er óheiðarleg bók og játn- ingin er lygi," sagði Sophia, kona Caseys, og telur fráleitt að maður hennar hafi farið niðrandi orðum um forsetann, sem hann hafi metið mikils. Reagan sagði: „Ég held að það sem hér er sagt um mann, sem gat ekki tjáð sig, sé að miklu leyti tilbúningur." Margir efast um að Casey hafi samþykkt á dánarbeði að bókin yrði gefin út og telja furðu gegna að Woodward hafi ekki skrifað fréttir í Washington Post á sínum tíma með þeim upplýsingum, sem hann birtir nú fyrstí bókinni. Ef hann hefði gert það kynnu rann- sóknarnefndir þingsins að hafa borið fram beinskeyttari spurningar og samið marktækari skýrslur. Bók Woodwards hefur því leitt til gagn- rýni á hann sjálfan og Washington Post, þótt upplýsingar hans veki athygli. GH Sg? VATNSVIRKINN HF. ARMULA 21 SIMAR 686455 — 685966 LYNGHÁLSI 3 SÍMAR 673415 — 673416 VÖNDUÐ VINNA - VANDAÐ VERK .
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.