Morgunblaðið - 21.01.1988, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 21.01.1988, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 21. JANÚAR 1988 Jafnrétti og virðing Kynning á málefnum fatlaðs f ólks eftirLáru Björnsdóttur Undanfarna áratugi hefur eitt af höfuðmarkmiðum fatlaðra og þeirra sem vinna að hagsmunum þeirra, hvort sem það eru nánustu aðstandendur, vinir eða fagfólk, að kynna málstað þeirra almenningi og stjórnvöldum. Að svipta hulunni af lífí fatlaðra og með því leitast við að ryðja þeim braut út úr ein- angrun á stofnunum inn í þjóð- félagið sem fullgildum þjóðfélags- þegnum, þrátt fyrir fötlun þeirra og hver sem hún er. Fatlaðir sjálfir og foreldrar fatl- aðra hafa riðið á vaðið og sagt frá- lífi sínu og því, hvernig er að lifa með afleiðingum fötlunar í þjóð- félagi þar sem lögð er áhersla á að allir séu sjálfbjarga og ekki upp á aðra komnir og þar sem æska og „fegurð" líkamans eru svo í hávegum höfð sem raun ber vitni. Það segir sig sjálft að það hefur oft ekki verið sársauka- eða áreynslulaust fyrir fatlaða og/eða aðstandendur þeirra að deila reynslu sinni og þjáningu með okk- ur hinum, sem virðumst svo oft full fordóma og skilningsleysis gagnvart þeim sem fatlaðir eru. Þó hafa þeir valið þennan kost, fullviss- ir þess, að það væri ein af leiðunum til jafnréttis og betri lífskjara fyrir fatlað fólk. Mörg okkar sem höfum gert það að lífsstarfi að vinna með og fyrir fatlaða höfum „einnig talið nauðsynlegt og rétt að „opna" stofnanir, sem þeim eru ætlaðar, og kynna starf það og líf sem þar er lifað, í þeirri von að það yki skiln- ing og eyddi fordómum í garð þeirra sem þar dvelja. Ég hef vissulega verið í hópi þeirra sem þannig hafa viljað starfa. • Því var það með nokkurri gleði að ég opnaði Morgunblaðið einn sunnudag á liðinni jólaföstu og sá að þar var fjallað um Kópavogs- hæli, stofnun, sem ég hef sjálf unnið á og bundist heimilisfólki þar sterk- um tilfinningaböndum. Yfirskriftin lofaði líka góðu: „Fordómaleysi og góð aðhlynning fá rniklu áorkað." En við lestur „Mistök sem þessi verða að flokkast undir mannleg mistök og verða auðvitað ekki sem slík aftur tekin. En það verður að leiðrétta þann misskilning, sem greinarskrif sem þessi geta valdið, að það sé á þennan veg sem kynna eigi líf og aðstæður f atlaðs fólks. Einnig, og ekki síður, verður að benda á að sú mynd sem birtist af umræddum einstaklingum í um- ræddri grein er engan veginn sú eina eða „rétta"." Lára Björnsdóttir greinarinnar breyttist gleði mín fljótt í reiði og sorg.~Reiði yfir því virðingarleysi sem því fatlaða fólki sem fjallað var um í greininni var sýnt og því réttleysi sem það býr við og þarna birtist. Sorg yfir því, hversu stutt við í okkar þjóðfélagi erum á veg komin í að líta á alla fatlaða sem fyrst og fremst manneskjur og _ með- höndla þá samkvæmt því. í stað þess einblínum við á fötlunina eða öllu heldur afleiðingar hennar. Mannleg mistök Ekki efa ég að aðstandendum greinarinnar hefur gengið gott eitt til með skrifunum. Sennilega haft í huga þau markmið sem ég tíun- daði áður, að auka skilning og eyða fordómum. En útkoman er þannig að ekki verður við unað. I greininni er brotin þagnar- og trúnaðarskylda sem allir eru bundnir af sem vinna eða hafa unnið á heilbrigðisstofnun- um (og reyndar öðrum stofnunum líka) við þá sem þar dvelja og þeim falið að annast. Þeim mun alvar- legra er málið, þar sem í hlut eiga einstaklingar sem ekki eru megnug- ir að svara fyrir sig eða hafa aðstöðu til sjálfir að reka mál sín fyrir dómstólum eða á annan hátt að gæta réttar síns. Auk þess, og Loftmynd af Kópavogshæli og nágrenni. það sem ef til vill er hálfu verra, að fjallað er um líf og fötlun þess- ara einstaklinga á þann veg að það er vísast til þess að auka á fordóma og hræðslu við fatlaða, sérstaklega þá sem við köllum vangefna. Þar er einblínt á afmarkaða og (oftast) neikvæða þætti í fötlun ein- staklinganna í stað þess að lýsa þeim sem manneskjum. Sérhvert þeirra hefur auðvitað sinn sérstæða persónuleika, rétt eins og við hin, en auk þess þurfa þau að lifa við fjötra fötlunar, sem eðlilega hafa í för með sér margs konar afleiðing- ar fyrir þau og umhverfí þeirra. Vissulega er þörf á þeirri ábend- ingu í greininni að betri aðbúnaður og fleira starfsfólk til umönnunar og þjálfunar geti gert gæfumuninn í lífi þessa fólks. En það er engin þörf á yfírlýsingum um orsök fötl- unar eða jafnvel sjúkdómslýsingum, sem fyrir utan að þær virðast oft orka tvímælis eru skýlaust brot á þagnarskyldunni. Né heldur er þörf á yfirlýsingum um útlit, hegðun og geðslag einstaklinganna eins og það birtist einum eða tveimur utanað- komandi. Mistök sem þessi verða að flokk- ast undir mannleg mistök og verða auðvitað ekki sem slík aftur tekin. En það verður að leiðrétta þann misskilning, sem greinarskrif sem þessi geta valdið, að það sé á þenn- an veg sem kynna eigi líf og aðstæður fatlaðs fólks. Einnig, og ekki síður, verður að benda á að sú mynd sem birtist af umræddum einstaklingum í umræddri grein er engan veginn sú eina eða „rétta". I fyrsta lagi er líf og atferli sér- hvers einstaklings, fatlaðs og ófatlaðs, svo margslungið, að því verða ekki gerð skil í stuttri blaða- grein. I öðru lagi leyfist engum nema einstaklingnum sjálfum að gera tilraun til þess konar umfjöll- unar á opinberum vettvangi. Jafnvel foreldrar og aðrir nánustu aðstandendur • eru siðferðilegum takmörkunum háðir, þegar verið er að fjalla um einkalíf fullorðins fólks, sem ekki getur „talað" máli sínu sjálft. Virðing og jafnrétti Það eru vitanlega margar ieiðir að því marki að fatlaðir nái raun- verulegu jafnrétti við ófatlaða. Leiðin að því marki er sennilegá bæði löng og ströng. Ein af leiðun- um til þess að auka skilning á lífskjörum og aðstæðum fatlaðra er kynning, sem felur í sér hvatn- ingu til „okkar hinna" að setja UTSALA UTSALA - UTSALA Utsalan byrjar í dag Dömupeysur - herrapeysur - barnapeysur Allt að 40% afsláttur Acryl-garn 25% afsláttur —— v.prjónastofan Uáumu, Verslunin er opin daglega frá kl. 9-18 Laugardaginn 23/1 frá kl. 10-16 Skerjabraut 1 v/Nesveg, Seltjarnarnesi.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.