Morgunblaðið - 06.09.1988, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 06.09.1988, Blaðsíða 34
34 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 6. SEPTEMBER 1988 Ifotgtittfytattfe Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aðstoðarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri Árvakur, Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Joha nnessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, ÁrniJörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aftalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 800 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 70 kr. eintakið. Að velja besta kostinn Eins og við var að búast hafa komið upp mörg álita- efhi við framkvæmd þeirrar ákvörðunar að setja „algjöra" verðstöðvun í einn máinuð nú í september. Einmitt á þessum árstíma er vetrarstarf að hefjast hjá mörgum. Vilja þeir sem selja þjónustu eða vöru sem kemur til verðlagningar á þessum tíma taka mið af verðlagsþróuninni undanfarna mánuði og verð- leggja varninginn eða þjón- ustuna í samræmi við það. Hafa verðlagsyfirvöld verið treg til að samþykkja slíkt. Hlýtur að vera álitamál, hvernig eigi að framkvæma verðstöðvun sem aðeins á að gilda f einn mánuð. Reynsla okkar og annarra er sú að lögbundin verðstöðvun leysir ekki ein og sér efnahags- vanda. Á hinn bóginn getur hún eins og að þessu sinni veitt svigrúm til að meta allar að- stæður og finna varanlegri leið miðað við þær. Til verðstöðvun- ar nú var einmitt stofnað í þessu skyni. Hún gildir í einn mánuð eða eins og sagt hefur verið: Ríkisstjórnin hefur tvær til þrjár vikur til að komast að niður- stöðu um varanlegri úrræði. Um þessar mundir glíma ráð- herrar og stjórnmálamenn við hinn árlega vanda að berja sam- an fjárlög. Vissulega væri æski- legast að á þessum september- vikum tækist að stilla strengi með þeim hætti að samræmd væru markmið fjárlaga og ann- arra þátta efnahagslífsins og þjóðarskútunni yrði siglt inn á lygnari sjó, þannig að ráðrúm gæfist til að laga sig betur en gert hefur verið að ytri aðstæð- um. í sama mund og ráðherrar og forystumenn launþega hefja viðræður um frambúðaraðgerð- ir berast svo skuggalegar fregn- ir um stöðu þorskstofna. Spáð er minnkandi sjávarafla og öll- um er ljóst að markaðsaðstæður eru erfiðar. Verðið sem fæst fyrir afurðirnar dugar ekki til að borga kostnaðinn við að afla þeirra og vinna úr þeim sölu- hæft verðmæti. Að þessum staðreyndum þarf auðvitað að hyggja nú á þessum haustdög- um ekki siður en þróuninni inn- an okkar litla hagkerfls. Hinn ytri rammi setur okkur skorður að lokum. Um það ætti ekki að þurfa að deila, þótt ágreiningur sé um, hve opið fjármálalífið eigi að vera gagnvart alþjóð- legri efnahags- og fjármála- starfsemi. Þær raddir heyrast meðal annars úr ríkisstjórninni og þá helst frá Steingrími Hermanns- syni, formanni Framsóknar- flokksins, að með lögum eigi að taka af skarið um ýmsar meginstærðir efnahagslífsins og beinist athyglin nú í senn að launum, vöxtum og verði á vörum og þjónustu. Þegar skoð- anir af þessu tagi eru settar fram er nauðsynlegt að átta sig strax á því, hvað f þeim felst. Spyrja má: Er ætlunin að færa allar verðlagsákvarðanir að n£ju undir opinbera stjórn? Er ætlunin að fela Seðlabankanum að nýju að taka ákvarðanir um vexti og hætta að láta markaðs- viðhorf ráða ferðinni? Á að af- nema frjálsa samninga um kaup og kjör? Er „algjör" verðstöðvun f einn mánuð ekki annað en aðdragandi að miðstýrðri efna- hagsstarfsemi? • Spurningar sem þessar hljóta að koma til álita, þegar litið er á umræður um efhahagsmál á líðandi stundu. Þær snerta fleira og meira en stundarvanda. Ef þeir sem aðhyllast miðstýrt efnahagskerfi, verðlagsákvarð- anir, vexti og launakjör með lagaboði hefðu haft erindi sem erfiði væri öðruvísi umhorfs í heiminum um þessar mundir og stjórnendur kommúnistaríkj- anna stæðu ekki frammi fyrir þeim hrikalega vanda, sem þeir eiga við að glfma. Áherslan á neikvæðar hliðar frjálsræðis í verðlagsmálum og á fjármálamarkaði er mikil f umræðunum um þessar mundir. Á öllum sviðum er allt miklu dýrara hér en annars staðar. Okkur skortir stöðugleika og jafnvægi sem setur svip sinn á efnahagslíf nágrannaþjóða. Ef menn kæmu sér saman um að sníða efnahagsstarfseminni stakk eftir vexti og finna leiðir að þvf marki án ofstjórnar, hafta og skömmtunar yrði mik- ilsverðum árangri náð í viðræð- unum sem nú fara fram. Á þess- um haustdögum gefst einstakt tækifæri til að draga saman í einn stað helstu meginþræði í efnahagsstarfseminni. Ef menn gefa sér tíma til að lfta til allra átta og vega og meta kosti með þjóðarhag til frambúðar í huga, getur þetta einnig orðið einstakt tækifæri til að beina þjóðarskút- unni inn á nýjar og hagstæðari brautir. Spurningar ÁsmiiiK svör ríkisstjórnari HÉR fara á eftir spurningarnar f bréfi forseta ASI til forsætis- ráðherra og svör viðræðunefnd- ar rfkissrjórnarinnar við þeim: 1. Fjármagnskostnaður ogvextir 1.1 Spurning: Hve stóra fjárhæð væri um að ræða ef bindiskylda yrði látin ganga yflr öll verðbréfa- viðskipti? Svan Væri 12% bindiskylda látin ná til allrar verðbréfaútgáfu ann- arra fjármálastofnana en banka og sparisjóða, þ.e.a.s. fjárfestingar- lánasjóða atvinnuvega, næmi sú fjárhæð 933 m.kr. miðað við stöðu 30. júní sl. Ljóst er þó að slfk bind- ing gæti ekki náð afturvirkt til fjár, sem þegar er búið að ráðstafa. 1 gildi eru ákvæði sem skylda verð- bréfasjóði til að verja 20% af aukn- ingu ráðstöfunarfjár frá 1. júlí 1988 til að kaupa skuldabréf ríkissjóðs. Verðbréfaútgáfa banka, spari- sjóða og veðdeilda þeirra er ekk: háð bindiskyldu. Því mætti þ<í breyta án lagasotningar, en áhrifir yrðu svo til hin sömu og hækkur. hinnar almennu bindingar. 1.2 Spurning: Hve vfðtæk þarf lög- gjöf að vera til þess að bæði takisi að færa niður vexti á beinum lánum og tryggja að ekki verði farið fram- hjá hámarksvaxtaákvæðum f af- fallaviðskiptum á verðbréfum? Svan Útilokað virðist að koma í veg fyrir affallaviðskipti með lög- gjöf. Affallaviðskipti með verðbréf af hálfu annars aðila en útgefanda eru álitin viðskipti með lausafé fremur en lánastarfsemi, þannig að lagaákvæði eins og um ræðir í spurningunni myndu skerða ráð- stöfunarrétt manna yfir eignum sfnum. í gildi er lagaákvæði sem heimil- ar stjórnvöldum að hlutast til um vaxtaákvarðanir með beinum hætti. Jafnframt geta sijórnvöld haft óbein áhrif á vaxtaþrðun vegna forystuhlutverks á lánamarkaði í krafti útgáfu spariskfrteina og samninga við lánastofnanir. 2. Tekjuaukning ríkissjóðs 2.1 Spurning: Hverjar yrðu tekjur ríkissjóðs af 10% viðbótarskattþrepi á allar tekjur yfir 100 þ.kr. á mán- uði? Svar: Samkvæmt upplýsingum úr skattframtöíum má ætla, að 35 þúsund af 180 þúsund framteljend- um séu með tekjur yfir 100 þúsund krónum á mánuði að meðaltali á árinu 1988. Með 10% viðbótartekju- skatti, sem álagður væri eftir á, má gera ráð fyrir um 2.700 m.kr. í viðbótartekjur fyrir ríkissjóð. Álagning miðað við tvö þrep er hins vegar erfiðari í staðgreiðslu, meðal annars vegna sveiflna í tekjum launþega milli mánaða, til dæmis hjá sjómönnum, og eins þar sem launþegar fá greidd laun frá fleiri en einum atvinnurekanda. Þannig gætu launþegar lent í viðbótar- skatti einn mánuðinn, en sloppið þann næsta. Endanlegt uppgjör kæmi síðan ári seinna við álagn- ingu. Afar lausleg ágiskun um inn- heimtu í staðgreiðslu þegar á næsta ári lægi einhvers staðar á bilinu 1.000-1.500 m.kr. Rétt er að vekja athygli á því, að með þessuu væri skattbyrði ein- staklinga aukin um rúmlega þriðj- ung frá þvf sem nú er. Langstærsti hlutinn lendir k hjónum, þar sem þau eru í reynd skattlögð sem tveir einstaklingar. Sérstaklega á þetta við um hjón, þar sem annar aðilinn aflar teknanna. Þannig má nefna, að af þessum 2,7 milljörðum lenda um 2,2 milljarðar á hjónum. 2.2 Spurning: Hverjar yrðu tekjur ríkis og sveitarfélaga af skattlagn- ingu allra vaxtatekna, þ.e. raun- vaxta og annarra fjármagnstekna? Svar: Samkvæmt lauslegu mati hagdeildar fjármálaráðuneytis má ætla, að skattstofn raunvaxta gæti verið um 3V2 milljarður króna á þessu ári. Hér er þá allt talið með, verðbréf, spariskírteini ríkissjóðs og sá hluti innistæðna f bankakerfinu, sem ber jákvæða raunvexti. Tekjur af skattlagningu færu hins vegar eftir þvf, hvert skatthlutfallið væri og hvernig staðið yrði að fram- kvæmdinni. 2.3 Spurning: Hverjar yrðu skatt-' tekjur af því að færa reglur um afskriftir og sjóðaframlög fyrir- tækja tiljEyrra horfs? Svar: Arið 1984 var skattalögum fyrirtækja breytt á þann veg, að heimilt var að leggja 40% af rekstr- arhagnaði í sérstaka fjárfestingar- sjóði og fresta þannig skattlagn- ingu. A móti þessari rýmkun átti að fella niður heimild til þess að leggja 25% af hagnaði í varasjóð. Varasjóðstillaginu var hins vegar haldið við lýði með sérstöku bráða- birgðaákvæði þar til um síðustu áramót. Með skattkerfisbreytingunum um sfðustu áramót var stigið fyrsta skrefið í átt til þess að hverfa frá þessum sjóðsframlögum með því að fella varasjóðstillagið endanlega úr gildi og lækka framlag í fjárfest- ingarsjóði í 30%. Þannig kemur nú stærri hluti hagnaðarins til skatt- lagningar en áður. Auk þess voru reglur um fyrningu einkabifreiða í eigu fyrirtækja þrengdar. Á móti var skatthlutfallið lækkað. Lauslega áætlað gæti framlag í fjárfestingarsjóði verið á bilinu 600—800 m.kr. á þessu ári. 2.4 Spurning: Hverjar yrðu tekjur ríkissjóðs af eignaskatti á innistæð- um og verðbréfum og frekara af- námi frádráttarliða við skattfram- tal? Svar: Lauslega áætlað gæti skattstofninn verið nálægt 100 milljarðar króna á verðlagi ársins 1988, þegar allt er talið með. Sam- kvæmt gildandi lögum nemur eign- arskattur 1,2% af skattskyldri eign umfram ákveðið lágmark. Ekki er alveg ljóst, hvað felst í orðunum „frekara afnámi frádráttarliða" og er því ekki gerð tilraun til þess að meta þennan þátt. 2.5 Spurning: Hve miklum tekju- auka mætti ná fyrir hið opinbera með þvf að bæta við 30 starfsmönn- um í eftirlit með skattskilum fyrir- Bréf f orseta ASÍ til f orsætisráðherra: Sett verði nýtt skatfr- þrep á hærri tekjur Hér á eftir birtist bréf Ásmundar Stefánssonar, forseta Alþýðu- sambands íslands, tii Þorsteins Pálssonar, forsætisráðherra, þar sem drepið er á ýmsar hugmyndir f efnahagsmálum. Bréfið var sent forsætisráðherra á föstudaginn var. „Á fundi okkar sl. föstudag var samkomulag um að báðir aðilar gengju til viðræðna með óbundnar hendur. Ég minni þó á, að af okkar hálfu var áréttað, að við teldum launin ekki orsök efnahagsvandans í þjóðfélaginu. Orsakanna væri að leita á öðrum sviðum. Alþýðusambandið hefur ekki gert heildstæðar tillögur um aðgerðir, en umræðunnar vegna vil ég minna á eftirtaldar hugmyndir, sem ég hef allar sett fram á opinberum vett- vangi að undanförnu. 1. Fjármagnsmarkaður og vextir. Bindiskylda verði sett á all- an fjármagnsmarkaðinn, þar með talinn gráa markaðinn. Beinum aðgerðum, lögum, verði beitt til þess að knýja vexti niður. 2.< Tekjuaukning ríkissjóðs. Sett verði nýtt skattþrep á hærri tekjur. Vaxtatekur og aðrar fjár- magnstekjur verði skattskyldar. Frádráttarheimildir fyrirtækja verði þrengdar. 3. Afkoma útflutningsgreina. Vaxtakostnaður verði færður niður. Valinn hluti útflutningsgreinanna (væntanlega fyrst og fremst fryst- ing) fái beinan fjárhagslegan stuðn- ing, samhliða endurskipulagningu á rekstrinum, þannig að ekki verði sjálfvirkt dælt fé í óráðsfu. 4. LœgTa verð. Niðurfærsla vaxtakostnaðar. Harkalegt aðhald að verðhækkunum og bein niður- færsla þar sem þess er kostur. Til þess að auðvelda umræðuna innan samtakanna og á milli ASÍ og ríkisstjórnarinnar er nauðsyn- legt að glöggar upplýsingar séu til staðar um 511 atriði og ég óska þvf eftir að þú aflir svara við eftirtöld- um spurningum. Fjármálaráðu- neyti, Seðlabanki og Þjóðhagsstofn- un ættu að hafa tiltæk gögn um flest atriðin, þannig að ég vænti þess að svör geti fengist fyrir fund ASÍ og ríkisstjórnarinnar á mánu- dag. Her komu svo fjórtán spurningar Asmundar Stefánssonar, sem svör voru afhent við á fundinum í gær. Þar sem spurningarnar eru tfundaðar með svörunum í bréfi forsætisráðherra eru þær felldar niður hér úr bréfi Ás- muiidar: Sfðan segir f bréfinu: Fram- angreindar spurningar eru fjarri þvf að vera tæmandi, en ættu að auðvelda frekari umræður. Vegna yfirlýsinga ráðherra um niðurskurð opinberra fram- kvæmda, óska ég einnig eftir þvf að fá yfirlit um áhrif niðurskurð- arins, skipt eftir landshlutum. Með tilvfsun til umræðna á fundi ASÍ og ríkissrjórnarinnar sfðastliðinn föstudag, vil ég að lokum ftreka að rfkissrjórnin geri ráðstafanir til þess að 2'/2 hækkun elli- og örorkulífeyris verði ekki frestað nú f septem- ber. Virðingarfyllst, Ásmundur Stefánsson i ----------------------------=P
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.