Morgunblaðið - 06.09.1988, Blaðsíða 35

Morgunblaðið - 06.09.1988, Blaðsíða 35
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 6. SEPTEMBER 1988 35 darog nnar Morgunblaðið/Ánii Sæberg Frá fundi ríkisstjórnarinnar og formanna landssambanda ASÍ. Vinstra megin á myndinni eru Þórður Frið- jónsson, forstjóri Þjóðhagsstofnunar, Steingrímur Hermannsson, Þorsteinn Pálsson, Jón Baldvin Hannibals- son og Ólafur ísleifsson, efnahagsráðgjafi ríkisstjóraarinnar. Hinum megin við borðið sitja Þórunn Svein- björasdóttir, Guðrfður Elíasardóttir, Guðmundur J. Guðmundsson, Óskar Vigfússon, Magnús Geirsson, Ari Skulason, Ásmuiidur Stefánsson, Lára Jónsdóttir, Guðmundur Þ. Jónsson, Bragi Sigurjónsson og Benedikt Daviðsson. Innfellda myndin er frá upphafi viðræðnanna f Borgartúni 6. tækja og fólks í atvinnurekstri til að draga úr margumræddum skatt- svikum? Svan Á þessum ári hefur verið ráðið i um það bil 20 nýjar stöður í skattkerfinu, meðal annars í því skyni að bæta innheimtu og herða eftirlit með skattgreiðslum. Raunar ekki einungis í atvinnurekstri held- ur einnig hjá einstaklingum. Erfitt er að meta tölulega áhrif þessa á skattskil, en þó virðast þau ótví- rætt hafa batnað á þessu ári. 3. Afkoma útflutningsgreina 3.1 Spurning: Hver yrði batinn í afkomu frystingar ef nafhvextir lækkuðu í 13V2% og raunvextir í 3»/2%? Svar: Erfitt er að meta áhrif af lækkun nafnvaxta á afkomu fryst- ingar og sjávarútvegs yfirieitt, enda hafa nafnvextir fyrst og fremst áhrif á greiðslustöðu fyrirtækja en ekki rekstrarafkomu. Lækkun raunvaxta hefur hins vegar áhrif á rekstrarafkomuna. Á grundvelli af- komureikninga Þjóðhagsstofnunar má.áætla að fyrir hvert prósentu- stig sem raunvextir lækka á inn- lendu lánsfé, sem er um fjórðungur af lánsfjárnotkun sjávarútvegs, batni rekstrarafkoma sjávarútvegs um allt að 0,2%. 3.2 Spurning: Hve mörg frystihús væru með hallarekstur við þær að- stæður og hve mörgum þeirra verð- ur að veita sérstaka fyrirgreiðslu til þess að tryggja atvinnu í viðkom- andi byggðarlagi? Svar: I Þjóðhagsstofnun er unnið að athugun á afkomudreifingu fyr-* irtækja í sjávarútvegi, og má vænta þéss að niðurstöður þeirrar athug- unar liggi fyrir á næstu dögum. 3.3 Spurning: Hve mikið kostar hvert prósent í tilfærslu til frysting- ar? Svar: Áætlaðar tekjur frystingar á þessu ári eru um 16 miHjarðar króna. Hvert prósent í afkomu greinarinnar í hlutfalli við tekjur svarar því til um 160 milljóna króna. 3.4 Spurning: Hve mikill er halli þeirra 10 frystihúsa sem verst standa? Svar Um svar við þessari spurn- ingu gildir hið sama og um spurn- ingu í lið 3.2. 4. Lœgraverð 4.1 Spurning: Hvað gæti verslun- arálagning lækkað ef nafnvextir lækkuðu $ 13V2% og raunvextir í 3V2%? Svar Eins og fram kemur í svari við spurningu 3.1 eru áhrif af lækk- un nafnvaxta á afkomu fyrirtækja vandmetin, enda koma þessi áhrif fyrst og fremst fram í greiðslustöðu fyrirtækjanna. Á grundvelli af- komureikninga Þjóðhagsstofnunar má ætla að fyrir hvert prósentustig sem raunvextir lækka megi gera ráð fyrir a.m.k. 0,2% bata í afkomu verslunar- og þjónustugreina. 4.2. Spurning: Hver gætu niður- færsluáhrifin á verð vöru og þjón- ustu að öðru leyti orðið af slíkri vaxtalækkun, mælt á kvarða fram- færsluvísitölu? Svar: í fyrsta lagi má nefna, að ef áhrif af lækkun raunvaxta um eitt prósentustig skv. lið 4.1. nýtt- ust að fullu til verðlækkunar gæti sú verðlækkun valdið rosklega 0,1% lækkun framfærsluvísitölu. í öðru lagi má nefna að bein áhrif vaxta- lækkunar á framfærsluvísitölu koma fyrst og fremst fram í hús- næðislið vísitölunnar. Sé miðað við að vextir af verðtryggðum skulda- bréfum banka lækki um eitt pró- sentustig, þ.e. úr 9,1% í 8,1%, hefði það i för með sér u.þ.b. 0,3-0,4% lækkun framfærsluvfsitölu. Þann fyrirvara verður að gera við svör við spurningum 4.1 og 4.? að þess er þvf aðeins að vænta að verðlækkun verði í kjölfar vaxta- lækkunar að vaxtalækkunin leiði ekki til útgjaldaþenslu og aukinnar eftirspurnar. 4.3. Spurning: Hver yrðu verð- lækkunaráhrif þess að festa með- alálagningu í hverjum vöruflokki sem hámarksálagningu? Svar: Að dómi Verðlagsstofnunar yrðu verðlækkunaráhrif aðgerðar af því tagi sem hér um ræðir afar óviss, enda er hætta á að slík ákvæði valdi óhagkvæmum inn- kaupum og hækkun innkaupsverðs. Álagning er misjöfn eftir greinum, og er að lfkindum einna lægst í matvöruverslun. Auk þess er dreif- býlisverslun, sem almennt er rekin með halla um þessar mundir, að jafnaði með hærri áiagningu en verslun í þéttbýli. í niðurlagi bréfs forseta ASÍ er óskað eftir yfirliti um skiptingu nið- urskurðar opinberra framkvæmda eftir landshlutum. Þar sem ekki liggja fyrir endanlegar ákvarðanir um fjárveitingar til framkvæmda á næsta ári.er ekki unnt að svara þessari spurningu. Forsætisráðherra um samráðsfundinn: Líkur á samstöðu um nið- urfærslu hafa ekki aukist „ÞAÐ er ekki hægt að segja að f undurinn haf i aukið líkurnar á að víðtæk samstaða takist um niðurfærsluleiðina," sagði Þor- steinn Pálsson, forsætisráð- herra, eftir fund þríggja ráð- herra ríkisstjórnarinnar með formönnum landssambanda ASÍ í gær. Hann sagði að slík sam- staða værí lykilatríði ef niður- færsluleiðin ætti að heppnast og að hann hefði vonast til meiri árangurs af fundinum en raun varð á. „Það komu fram mismunandi sjónarmið hjá viðmælendum okkar. Sumir töldu útilokað að ræða þessa niðurfærsluleið launa og verðlags, aðrir að hún þurfi miklu nánari skoðunar við áður en hægt er að taka endanlega afstöðu," sagði for- sætisráðherra við fréttamenn að fundi afloknum. Hann sagði að ekki væri ljóst hvort annar samráðs- fuhdur yrði haldinn, það yrði að koma í ljós eftir fundi í rfkisstjórnv inni og miðstjórn ASÍ, sem fram eiga að fara í dag. Hann sagðist hins vegar vona að hægt yrði að halda samráði áfram. Þorsteinn sagði að samkvæmt áætlun Þjóðhagsstofnunar væru líkur á að hægt yrði að ná til um 80% launþega við niðurfærslu launa án mikilla átaka. Þetta væri eitt af stóru atriðunum sem þyrfti að meta en hefði kannski ekki verið rætt nægilega ennþá. Spenna sem gæti komið upp innan einstakra launþegafélaga gæti gert niður- færsluleiðina óframkvæmanlega og einmitt þess vegna hefði rfkisstjórn- in hafið samráð við báða aðila'að kjarasamningum. „Ég hef lagt á það áherslu og get gert það enn einu sinni að þetta er aðferð af því tagi sem kallar á býsna mikla sam- stöðu, ef hún á að heppnast." Fundurinn olli mér miklum vonbrigðum - segir Ásmundur Stef ánsson f orseti ASÍ ÁSMUNDUR Stefánsson forseti ASÍ segir að fundur formanna landssambanda ASÍ með ráð herrum ríkisstjórnarinnar í gær- dag hafi valdið sér mikhim von- brigðum. Á honum hefðu ráð- herrarnir f raun ekki haft neitt f ram að f æra én 9% launalækkun og tillögur þær sem ráðgjafar- nefndin hefði sett fram á sfnum tfma. Vegna þessara málalykta er Ásmundur nú svartsýnn á að niðurfærsluleiðin getí gengið upp. „Það er alveg ljóst mál að ef á að taka á þessu máli af einhverri alvöru verður að gera það með yíðtækum aðgerðum. Ekki með ein- hliða launaskerðingu. Slíkt er jafnfráleit leið eins og að grípa bara til gengisfellingar," segir Asmundur. I máli Ásmundar kemur fram að valið nú standi ekki um hvort al- menningur verði skotinn eða skor- inn. Valið hlýtur að standa um ein- hverja leið sem hægt er að lifa af með. „Ég var að vonast til þess að ríkis- stjórnin hefði viljann til þess að taka af alvöru á vandanum. Eftir þennan fund sýnist mér slíkt ekki vera ljóst ef marka má viðbrögð ráðherrana á honum," segir Ásmundur. Ásmundur segir að hann sé alveg tvímælalaust svartsýnni nú en áður á að niðurfærsluleiðin geti gengið upp. Þeir í ASÍ hefðu vonast til þess að fyrir þennan fund yrði eitthvað lagt á borðið annað en lög á laun. Ekki hefði einu sinni fengist í gegn að elli-og örorkulífeyrisþegar fengju sfna hækkun f þessum mánuði. Raunar hefði þvf verið borið við að slíkt myndi setja elli og örorkulífeyr- isþegana upp fyrir , láglaunafðlk þannig að til vandræða horfði. „Eina úrlausnin virðist vera að launþegar greiði 9% af launum sínum til fyrirtækjanna sem þeir vinna hja'hvort sem þau standa illa eða vel. Tillagan um 9% launlækkun og lækkun verðlags um 3% á ein- hverju tfmabili á móti þýðir að kaup- máttur lækkar um 6% frá því sem nú er. Rétt er f þessu sambandi að minna á að reiknað er með sömu þjóðarrtekjum í ár og þær voru í fyrra",segir Ásmundur. I máli Ásmundar kom fram að ASÍ forystan myndi nú ráða ráðum sínum f þessu máli en annar fundur með ráðherrunum var ekki ákveðinn. Vinnuskjal Þjóðhagsstofnunar um niðurfærsluleið: Um 40-45% launagreiðsla munu örugglega fylgja niðurfærslu í VINNUSKJALI sem Þjóðhagsstofnun lagði fram á fundi ASÍ og ráðherranna f gær kemur fram að ef niðurfærsluleiðin verður farin munu launagreiðslur 40-45% launþega nær örugglega fylgja henni. í 35-50% tilvika mun það fara að nokkru eftír markaðsaðstæðum hvort af niðurfærslu verði og f 10-20% verður erfitt, ef ekki ómögu- legt að hafa áhrif á hvort laun lækki eða ekki. Helstu niðurstöður vinnuskjals- ins eru að lækkun launa um 9% þann 1. október n.k. er talin leiða til 2-3% lækkunar verðlags á næstu 2-3 mánuðum. Niðurfærsla launa er talin geta náð til allt að 80-90% af vinnumarkaðinum ef vel tekst til samanber framangreint. Og af- koma botnfiskveiða og -vinnslu er talin batna um 5%, fara úr 6% halla í hlutfalli við tekjur í 1% halla. Hvað varðar verðáhrif af niður- færslu launa segir f vinnuskjalinu að erfitt sé að meta þau þar sem ekki verði byggt á reynslu í þeim efnum. Hinsvegar telur verðlags- stjóri að að áhrifin verði takmörkuð ef lækkun launa er'ekki fylgt eftir með lagasetningu til að auðvelda eftiriit með niðurfærslunni. Er fjallað er um til hve stórs hóps launþega hugsanleg launa- lækkun geti náð segir í vinnuskjal- inu að 40-45% séu opinberir starfs- menn eða aðilar sem eru að veru- legu leyti undir eftiriiti af hálfu hins opinbera svo sem landbúnaður og fiskveiðar. Þau 10-20% sem er- fitt er eða ómögulegt að hafa áhrif á eru þeir sem geta reiknað út laun sín einhliða. Sfðan segir í vinnu- skjalinu: „Áhrif niðurfærslu á hin 35-50% fara að nokkru eftir mark- aðsaðstæðum, bæði á vöru- og vinnumarkaði. Hér skiptir auðvitað verulegu máli til hversu langs tíma er litið. Þegar fram f sækir má ætla að áhirf eftirspurnar á launa- þróun muni aukast þegar "sjokk- áhrif niðurfærslunnar dvína." í þessu sambandi kemur fram að samkvæmt könnun sem gerð var á atvinnuástandi í apríl kom fram að Ktið hefur slegið á umframeftir- spurn eftir vinnuafli frá því í októ- ber 8.1. Þá var hún 3,5% en í aprfl 3,%. Umframeftirspurn er mest í fiskvinnslunni eða 7,5%. Um afkomu sjávarútvegsins eru sett upp þrjú dæmi auk grunndæm- is sem sýnir stöðuna f dag. í dæmi eitt er gert ráð fyrir beinni niður- færslu launa, það er að aflatengd laun séu lækkuð um 9% á skipta- verði afla seldum innanlands. Önnur laun en aflahluti sjómanna eru lækkuð með sama hundraðshluta. f þessu dæmi er cinnig reiknað með helmings lækkun í launtengdri hlut- deild aðfanga. Sfðan segir í vinnu- skjalinu: „Ef lífeyristrygginga-og slysatryggingargjöld og iðgjald til Atvinnuleysistryggingasjóðs yrðu felld niður í sjávarútvegi til viðbótar framangreindum forsendum, mundi sameiginleg afkoma botnfiskveiða og vinnslu batna sem nemur einu prósentustigi. Þetta þýddi að af- koma greinarinnar stæði í járnum." í dæmi tvö er reiknað 4,5% lækk- un fískverðs og 4,5% lækkun skipta- verðs innanlands auk sömu for- senda og f dæmi eitt. í dæmi þrjú er einnig gert ráð fyrir sömu for- sendum og í dæmi eitt og að fis- kverð lækki um 5% en skiptaverð helst óbreytt. Af þessu kemur dæmi tvö best út fyrir sjávarútveginn. Sem dæmi má nefna að með þeirri leið færi frystingin úr 8% halla grunndæmisins í 8% og botnfisk- veiðar og vinnsla úr 6% halla f 1% halla. Af öðrum greinum sjávarútvegs má nefna að með dæmi tvö færi söltunin úr 2% hagnaði í 6,5% hagn- að og rækjuvinnsla færi úr 3% halla og f 2% hagnað.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.