Morgunblaðið - 27.10.1989, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 27.10.1989, Blaðsíða 28
38; MQRGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. QKTÓBER 1989 HANDAVINNUPQKINN Bangsi í fouxum - eða pilsi Hér kemur hann, jólabangs- inn, eins og ég lofáði ykkur í síðustu Dyngju. Hann er um 45 sm langur, og í hann má nota allskonar efni, allt eftir smekk hvers og eins. í bangsa þarf um 50 sm af 140 sm breiðu efni. Nota má til dæmis plussefni, apaskinnsefni, velúr (sloppaefni) eða frotte-efni, og svo - bómullarefnisafganga í sóla, fram- an á handleggi og inn í eyrun að framan. Svo þarf að sjálfsögðu augu og nef, en af þeim fæst nokk- uð úrval í Saumasporinu, Kópa- vogi. Einnig má nota hnappa fyrir • augu og sauma nefið í trýnið með dökkum þræði. Loks þarf svo púða- , trðð (vatt) til að troðá í bangsa. Sniðin eru klippt sem hér segir: Nr. 10- — framstykki á broti, 1 sinni, . hr. 11 — bakstykki, 2svar, nr. 12 — framstykki höfuðs, 1 sinni á broti, nr. 13 — fram-hliðarstykki höfuðs, 2svar, nr. 14 — afturstykki höfuðs, 1 sinni, nr. 15 — aftur-hliðarstykki höfuðs, 2svar, 'nr. 16 — eyru, 2 stykki af aðal- efni, 2 stykki af mislitu (snýr fram), nr. 17 — trýni, 4 sinnum, nr. 18 — handleggir, 4 sinnum + 2 stykki framan á handleggi (lopp- ur), • nr. 19 — fætur, 4 sinnum, • nr. 20 — 2 stykki af mislitu. Öll stykkin sníðast að viðbættu saumfari. Saumið fyrs't lekin í fram- og bakstykki (nr. 10 og 11), svo saumast búkurinn saman á röngunni að neðan og í hliðunum. Skiljið eftir op að hálsi. Snúið stykkinu við og troðið í búk- inn. Saumið saman eyrun (nr. 16) á röngunni, snúið við og troðið örlitlu vatti í þau. Þræðið eyrun aðeins saman að neð- anmeðnálogenda. Saumið saman höfuð: Fram- hliðarstykki á framstykki og aft- ur-hliðarstykki á afturstykki. Þræðið eyrun á þar sem merkt er fyrir þeim. Saumið höfuðið saman á röngunni, og takast þá eyrun með. Hafið op að neðan. Snúið stykkinu við og látið augun í. Troð- ið svo út höfuðið. Saumið saman trýnið á röng- unni, snúið við og látið nefíð í ef það er keypt, annars troðið þið í trýnið, saumið það á höfuðið og saumið svo nefið út (sbr. litla myndin). Loppurnar saumaðar á hand- leggsstykkin þar sem merkt er fyr- ir þeim. Handleggirnir saumaðir saman á röngunni, þeim snúið við og troðið í þá. Fæturnir saumaðir saman á röngunni, en skilið eftir op að neðan. Troðið í fæturna og sólarnir saumaðir á. Útlimirnir saumaðir á búkinn. Þræðið lauslega meðfram hál- sopi og neðan á höfði með nál og enda, og saumið svo höfuðið á búkinn. Svo má gefa bangsa slaufu um hálsinn. Sniðið af buxunum getið þið fengið með ef þið skrifið eftir snið- um af bangsa í réttri stærð til Dyngjunnar, Morgunblaðinu, Aðal- stræti 6, 101 Reykjavík. En að sjálfsögðu má þetta einnig vera bangsastelpa, og þá þarf að sauma á hana pils og blúndukraga. Notið hugmyndaflugið, og gangi ykkurvel. Jórunn. ^J'Œ>» FriðrikKarls- son - Kveðjuorð Mig langar til að minnast vinar míns Friðriks Karlssonar fram- kvæmdastjóra með fáum orðum. Hann fæddist á Hvammstanga 28. sept. 1918. Foreldrar hans voru Karl Friðriksson brúarsmiður og f.k. hans, Guðrún Sigurðardóttir. Karl var sonur hjónanna Friðriks Björnssonar bónda í Bakkakoti í Víðidal og Elísabetar Jónsdóttur, bæði ættuð úr Húnaþingi. Guðrún var dóttir Sigurðar Halldórssonar síðasta bónda á Efri-Þverá og s.k. hans, Kristínar Þorsteinsdóttur, bæði ættuð sunnan úr Kjós. Þegar Friðrik var 7 ára fór hann að Víðidalsstungu til Jóhönnu Björnsdóttur, sem þá var orðin ekkja en fyrir búi með móður sinni var Óskar Teitsson. Víðidalstunga var mikið myndar- og menningar- heimili og átti Friðrik góðar minn- ingar frá veru sinni þar. Árið sem Friðrik fermdist fór hann frá Víði- dalstungu, má segja að frá þeim degi sæi hann um sigsjálfur. Hon- um leið aldrei úr minni fermingar- dagurinn því þá átti hann ekki aura fyrir fermingartollinum. Ferming- arvorið fór hann í brúarvinnu til föður síns og var þar fram á haust. Fékk hann þá kaup greitt í pening- um. Fyrsta verk hans þegar hann kom á heimaslóðir um haustið var að greiða presti fermingartollinn, sem þá var fimmtán krónur. Þetta atvik beit sig svo fast í vitund Frið- riks áð hann steig á stokk og strengdj þess heit að verða efnalega sjálfstæður, treysta á sjálfan sig og standa í skilum með lögmætar greiðslur. Ég held að allir sem fylgst hafa með lífsferli Friðriks geti verið sammála um að frá þessum mark- miðum kvikaði hann ekki, því traustari mann í öllum viðskiptum held ég að sé vandfundinn. Þó, sem betur fer fínnist margir enn, sem virða þann gamla sið að „orð skulu standa".- Friðrik naut ekki langrar skóla- göngu — aðeins nokkra mánuði í barnaskóla. Snemma fór Friðrik að dreyma um það að verða bóndi. Eiga nokkur hundruð fallegar ær, góða jörð, vel í sveit setta og um fram allt að hafa arð af búinu og síðast en ekki síst að eignast góða konu, sem skapaði fjölskyldunni gott og hlýlegt heimili. Með þessi áform lagði hann út í lífið. Um þessar mundir var mikil fjárhags- kreppa í landinu. Peningar sáust varla í höndum bænda. Til viðbótar þessu erfiða ástandi kom upp skæð pest í sauðfé landsmanna, svonefnd mæðiveiki, sem lagði mörg sauð- fjárbú í rúst. Aðstæður til að byrja búskap voru því ekkert glæsilegar. Varm Friðrik því áfram á sumrin við brúarsmíðar hjá föður sínum fram um 1940, en að vetrinum oft- ast í heimasveit sinni, Víðidalnum, við fjárhirðingu og annað sem til féll. Nú urðu kaflaskil í lífí Friðriks. Hann sest að í Reykjavík og stund- ar byggingarvinnu næstu árin. Haustið 1942 kemur Friðrik norður í Víðidal um réttaleytið. Þá átti hann allvæna peningafúlgu eða ríflega hálft jarðarverð. Þá kaupir hann Hrísa fyrir átján þúsund krón- ur, sem þá þótti allhátt verð. Hrísar er landmikil jörð og landkostajörð til sauðfjárbúskapar. Hrísar voru ekki á þeim tíma talin hlunninda- jörð en hún átti land að Fitjá á sjötta km á lengd. Kerfossar voru ekki laxgengir fyrr en þar var gerð- ur laxastigi rétt fyrir 1940. Friðrik var þess strax fullviss að Fitjá yrði góð laxveiðiá þegar laxinn fengi aðstöðu til hrygningar ofar í ánni og það kom á daginn að sú spá reyndist rétt. Nú eru Hrísar í hærri kantinum með veiðileigu jarða á vatnasvæðinu. Um leið og Friðrik keypti Hrísa, leigði hann jörðina frænda sínum Jóni Lofti Jónssyni. Eftirgjald var í kindafóðrum og umhirðu hrossa. Hefur sá samning- ur að grunni til gilt fram að þessu, þó nú búi þar afkomendur konu Jóns, Friðbjargar ísaksdóttur, og eiga hluta af jörðinni. Nú voru draumar Friðriks að byrja að rætast. Hann átti jörð í Víðidal. Nokkra tugi kinda, fáein hross og gat dvalist á sinni eigin jörð þegar frí gáfust. Árið 1944 kvæntist Fiðrik Guð- rúnu Pétursdóttur ættaðri úr Dýra- firði, mikilli ágætiskonu, sem hann mat mikils, enda er Guðrún sann- kölluð húsmóðir. Skömmu fyrir jói 1947 flytja þau hjón í nýja íbúð við Mávahlíð 39, þar hafa þau búið síðan. Árin líða og Friðrik vinnur ýmis störf, aðallega við smíðar. En árið 1963 er hafist handa við bygg- ingu Læknahússins Domus Medica. Við þær framkvæmdir var Friðrik ráðinn byggingarstjóri. Hann sá um allar fjárreiður, efnisútvegun, mannaráðningar og allt sem að byggingunni laut. Þessu verkefni skilaði hann með þeim sóma að hann var ráðinn framkvæmdastjóri hússins þegar rekstur þess hófst. Hélt hann því starfi til æviloka. Þá var Friðrik í fararbroddi í Hún- vetningafélaginu í Reykjavík og formaður þess í áraraðir. Einnig starfaði Friðrik í bridsfélögum og var formaður Bridsfélags Islands í nokkur ár. Aðrir munu minnast þessara starfa Friðriks. Fyrstu skref Friðriks í félagsmálum voru í ungmennafélaginu Víði. Hann fór snemma að taka þátt í umræðum á fundum félagsins, einnig í fót- boltaæfíngum ef hann var heima að vorinu. Fljótlega eftir að Friðrik eignaðist Hrísa tók hann virkan þátt í veiðifélaginu, sat í stjórn þess í mörg ár. Hann mælti á nær öllum fundum þess og flutti þar oft athyglisverðar upplýsingar og at- hugasemdir. Einnig vann hann mjög þarft verk er hann gerði ýtar- lega skrá um veiði og veiðistaði í Víðidalsá og Fitjá. Þá gekkst hann fyrir stofnun Landeigendafélags Fitjár og var formaður þess, þar til í sumar að hann baðst undan endur- kjöri þegar ljóst var að hverju stefndi með heilsuna. Var sá fundur haldinn í sumarbústað þeirra hjóna í Hrísum eins og svo oft áður við rausnarlegar móttökiir húsfreyj- unnar. Enginn vafi er á því að með tilkomu þessa félags og starfs Frið- riks þar fékkst réttlátara mat á ánum en áður var. Eftir að Friðrik AðföraðHapp- drætti Háskólans eftir Jörund Svavarsson og Gísla Má Gíslason í frumvarpi að fjárlögum fyrir árið 1990 er lagt til að verulegur hluti af tekjum Háskóla íslands af happdrætti Háskólans skuli renna til byggingar Þjóðarbókhlöðu. Þess- ar tekjur Háskólans eru frjáls fj'ár- framlög almennings í landinu, sem vill með framlögum sínum styrkja og efla framgang Háskóla íslands. Framlög þessi hafa fram til þessa verið notuð til nýbygginga, viðhalds • mannvirkja, tækjakaupa og frá- gangs lóða og fegrunar umhverfis Háskólans. Ríkið skattleggur nú þegar Happdrætti Háskólans, og fer 20% af ágóðanum í leyfisgjald, sem rennur í ríkissjóð. Á árinu 1988 voru þetta alls 68 milljónir króna. Ef fjárlagafrumvarpið verður sam- þykkt, verður skattlagning af tekj- um happdrættisins a.m.k. 44%, en ekkert annað happdrætti í landinu er skattlagt á þennan hátt. Við viljum mótmæla þessari að- för og væntum þess að Alþingi breyti þessu frumvarpi. Þjóðarbók- hlaðan hefur sinn eigin tekjustofn, sem er sérstakur eignaskattur. Þessi skattlagning hefur þegar far- ið fram en fjármunir ekki skilað sér til Þjóðarbókhlöðunnar. Almenn- ingur í landinu á rétt á því að þeir fjármunir komi nú þegar til skila. „Líffræðiskor og Líffræðistofnun Iláskól- ans hvetja alþingis- menn til að breyta fjár- lagafrumvarpinu á þann veg að Háskólan- um verði áfram unnt að byggja yfir starfsemi sína og veita kennslu sem sæmir Háskóla ís- lands." Því hefur verið haldið íram af fjármálaráðherra að fjárframlög til Þjóðarbókhlöðu muni koma Háskól- anum að gagni. Hið rétta er að þessi viðbótarskattlagning kemur í veg fyrir allar nýbyggingar á hús- næði fyrir starfsemi Háskólans, þannig að stofnanir eins og Líffræðistofnun og kennsla í líffræði verða framvegis eins og hingað til í leiguhúsnæði langt frá háskólalóðinni. Kennsla og rann- sóknir í líffræði eru nú til húsa á Grensásvegi 11 og 12, Sigtúni 1 og Vatnsmýrarvegi 16. Hluti af Jörundur Svavarsson þessu húsnæði er mjög óhentugt og úr sér gengið og er brýn þörf á nýju húsnæði fyrir starfsemina. Það gefur því augaleið að fjármálaráð- herra er hér að tala gegn betri vit- und þegar hann segir að það sé til hágsbóta fyrir nemendur og kenn- ara Háskólans að Háskólinn byggi ekki meira af húsnæði. Hluti af tekjum Happdrættisins hefur verið notaður til tækjakaupa. Nú er fyrirsjáanlegt að ekki verður unnt á næstu árum að endurnýja mikilvæg tæki til líffræðikennslu, svo sem kennslusmásjár, en við líffræðiskor er einmitt lögð áhersla á verulega endurnýjun tækja um þessar mundir. Nemendur í líffræði

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.