Morgunblaðið - 06.10.1990, Blaðsíða 37

Morgunblaðið - 06.10.1990, Blaðsíða 37
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 6. OKTOBER 1990 37 Bjarnþóra Eiríksdótt- ir fyrrum húsfreyja, Dalbæ - Minning Fædd 6. júní 1906 Dáin 28. september 1990 Það var um haust, er himinsunna blíð að heiðum boga var að ægi liðin en mánageislar gylltu fjallahlíð, ég glaður hlýddi á lækjarbunu niðinn. Og norðurljós við bláa fjallabrún blikuðu skær um heiðríkt stjðrnuveldi, og bleikar engjar of og slegin tún ' ununarbjarma sló á þessu kveldi. (Kristján Jónsson) Það er níu ára drengur á ferð á milli bæja. Hann er með klút í hend- inni, innan í honum eru sokkar og vettlingar. Drengurinn var lánaður í nokkra daga á bæ í næsta ná- grenni við heimili hans, því hús- bóndinn þar þurfti að leita sér lækn- inga til Reykjavíkur í nokkra daga. Það var fagur haustdagur, sann- kallaður sumarauki. Það hafði gert skúr um morguninn, en það var eins og haustrigningarnar næðu ekki yfirhendinni, því aftur var far- ið að létta til yfir norðurfjöllunúm. Það var öfugt við þegar rigningar gengu og ekki gat stytt upp. Það var ekki laust við smá trega í sál drengsins að fara úr föðurhúsum og vera í burtu frá foreldrum og stórum systkinahóp. Moldargata var á milli bæjanna, annar vegur var ekki, gatan var þurr og hörð, ólíkt þegar rigndi, þá var hún svað. Á bænum voru hjónin og þrjú börn, sonur og dóttir og fósturson- ur, systursonur húsbóndans. Börnin voru á aldrinum þriggja til fimm ára, myndarleg og hraustleg. Hlut- verk drengsins átti að vera að að- stoða húsmóðurína við bústörfín. Kýrnar voru sjö í fjósinu og voru farnar að liggja inni á nóttunni, en voru úti á daginn. Auk þess voru þrjátíu til fjörutíu kindur, þetta var bústofninn. Mjólk var send í mjólkurbú og var reidd á klakk, en það var hlut- verk drengsins að fara með hana í veg fyrir mjólkurbílirin, um þriggja kílómetra veg, annan hvern dag. Ekki var drengurinn stærri en það að hann gat ekki lagt reiðinginn á hestinn og varð húsmóðirin að gera það. Drengurinn fylgdist með þegar hún setti reiðinginn, framanundir- lagið, klyfberann, gyrti gjarðirnar og setti brúsana upp, lét síðan gæruskinn handa drengnum að sitja á ofanímilli. Svo var einhver til að taka brúsana ofan þar sem bíllinn hafði viðkomu, en tólf bæir fluttu mjólkina á sama stað í veg fyrir mjólkurbílinn. Þarna hittust bænd- urnir daglega og þarna var miðstöð frétta og skilaboða, karlarnir tóku í nefið og töluðu um landsins gagn og bústörfin. Hesturinn hann Mósi var einn af þessum traustu brúkunarhestum sem notaðir voru alla daga ársins, ýmist til áburðar eða reiðar. Eins og áður sagði var það hans aðalhlut- verk að bera brúsana og drenginn þá Jaga sem hann var í vistinni hjá húsmóðurinni og börnunum þremur á bænum þessa haustdaga. Þessi voru fyrstu kynni drengsins af þessum nágrönnum sínum, sem áttu eftir að koma inn í líf hans, kynni sem urðu örlagavaldar, kynni tryggðar og trausts sem varað hafa fram á þennan dag. Litla stúlkan og drengurinn, sem var að flytja mjólkina þessa haustdaga, felldu hugi saman í fyllingu tímans. En það var húsmóðirin sem ég ætlaði að minnast. Bjarnþóra Eiríksdóttir var fædd í Efri-Gróf í Villingaholtshreppi 6. júní 1906. Poreldrar hennar voru Eiríkur Guð- mundsson frá Reykjum á Skeiðum, f. 15. nóvember 1861, d. 9. febrúar 1957, og Ingveldur Jónsdóttir frá Útverkum í sömu sveit, f. 28. júní 1875, d. 29. nóvember 1910. Með Bjarnþóru voru systkinin sjö. Jónína, Ijósmóðir í Hveragerði, dáin 1951. Guðrún, ljósmóðir á Selfossi. Guðmundur, gullsmiður í Reykjavík, dáinn 1977. Ásmundur, bóndi í Ferjunesi í Villingaholts- hreppi. Guðríður, búsett í Keflavík. Ingvar, dó sjö vikna gamall 1911. Fjögurra ára missir hún móður sína og þá raun svo ungu barni stóðst hún, því hennar alkunna ró- lyndi og festa og að taka hlutunum eins og þeir koma fyrir var alla tíð aðalsmerki hennar. Bjarnþóra var hjá föður sínum eftir móðurmissinn. Hann tók á heimilið konu sér til aðstoðar, Steinunni Sigurðardóttur, og með þeim flytur hún að Ferju- nesi átta ára gömul. Bjarnþóra bar Steinunni alltaf gott orð og lét aðra dóttur sína heita eftir henni. Árið 1934 giftist Bjarnþóra Hallgrími Þorlákssyni. Hann er fæddur í Vestmannaeyjum, sonur Þorláks Guðmundssonar skósmiðs og Gunnþórunnar Gunnlaugsdótt- ur. Bjarnþóra og Hallgrímur eign- uðust þrjú börn. Elstur er Eiríkur, f. 1935, kvæntur Maríu Leósdóttur og eiga þau tvær dætur. Auk þess á Eiríkur son sem hann átti fyrir hjónaband. Þá er Gunnþórunn, f. 1937, gift þeim er þessar línur rit- ar, þau eiga þrjár dætur. Yngst er Steinunn, f. 1946, gift Agli Erni Jóhannessyni, þau eiga fimm börn. Auk þess ólu þau upp systurson Hallgríms, Hörð Vestmann. Árna- son, f. 1937, hann er kvæntur Jó- hönnu Kristinsdóttur og eiga þau fjögur börn. Jósefína Margrét Andrea, móðir Harðar, dvaldi um árabil á heimili Bjarnþóru og Hallgríms. Jósefína er harðdugleg og hljóp oft undir bagga á heimilinu. Þær mágkon- urnar mátu hvor aðra mikils aila tíð. Jósefína dvelur nú á Sólvöllum á Eyrarbakka. Bjarnþóra og Hallgrímur byrjuðu búskap í Vorsabæjarhól í Gaulverja- bæjarhreppi árið 1935, þau fluttu að Vallarhjáleigu árið 1937 og að Dalbæ 1947. Að Selfossi fluttu þau árið 1975, á Kirkjuveg 15. Þar héldu þau heimili með Magnúsi Guðmundssyni frá Vorsabæjarhjá- leigu, en hann var búinn að vera í heimili hjá þeim frá því hann var rúmleg tvítugur. Margnús var fæddur árið 1922 og lést 1981. Þá fluttu þau í íbúðir aldraðra að Grænumörk 1, þar sem Hallgrímur dvelur enn. í Dalbæ bjuggu þau í 20 ár og við þann stað eru þau ævinlegá kennd. Dalbær er í þjóðbraut. Þar ráku þau snoturt bú, arðsamt en ekki stórt. Að Dalbæ komu margir, því hjónin voru gestrisin með af- brigðum og löðuðu að sér fólk með sinni hlýju og glaðværu framkomu. Bæirnir í kringum Gaulverjabæ, Dalbær, Brandshús, Vöðlakot, Haugur, Eystri og Vestri-Hellur, þessi þyrping í kringum gamla prestssetrið, var samfélag út af fyrir sig. Þarna hittist fólkið jafnvel dagleg og það þótti ekkert tiltöku- mál þó einhver kæmi í morgunkaffi til Bjarnþóru í Dalbæ, alltaf var heitt á könnunni og borðið hlaðið kökum. Það var frekar ef dagurinn leið án þess að einhver kæmi í kaffi að hún hafði orð á því. Bjarnþóra var mikill dýravinur og er það kafli út af fyrir sig hve annt hún lét sér um dýrin og sá arfur hefur fylgt afkomendum hennar. Margir eru þeir sem eiga endur- minningar frá bernskudögum sem sumarfólk hjá þeim hjónum. Þetta fólk hefur aldrei slitið vinskap við þau og endurgoldið þannig tryggð sinna gömlu húsbænda, komið í heimsókn ár eftir ár og jafnvel af- komendur þeirra lika. Bjarnþóra lést í Sjúkrahúsi Suð- urlands eftir sex mánaða sjúkrahús- dvöl. Þar naut hún frábærrar umönnunar og hlýju sem hér er þökkuð. Þegar við kveðjum Bjarnþóru og þökkum henni móðurhlutverkið, hlutverk húsmóðurinnar og allt sem hún hefur gert fyrír menn og mál- leysingja, þá finnum við best hvað við höfum átt. Ég bið eiginmanni hennar, hon- um Hallgrími, góðra daga, en hann er búinn að vera sjúklingur í mörg ár og bundinn við hjólastól. Vertu trú allt til dauða og Guð mun gefa þér lífsins kórónu. Það er víst að þetta heit, sem hún játaði á fermingardaginn hefur hún haldið. Blessuð sé minning hennar. Jón Ólafsson Elsku amma er dáin. Það er sárt til þess að hugsa að geta ekki leng- ur leitað til hennar ef eitthvað bját- ar á. Með só'knuð í huga ætla ég að minnast hennar með nokkrum orðum. Hún var dóttir hjónanna Eiríks Guðmundssonar frá Reykjum á Skeiðum og Ingveldar Jónsdóttur frá Útvérkum á Skeiðum. Amma ólst upp í Ferjunesi í Villingaholts- hreppi. Hún átti 3 systur og 2 bræð- ur. Hún giftist eftirlifandi eigin- manni sínum, Hallgrími Péturssyní Þorlákssyni frá Vestmannaeyjum, 22. júlí 1934. Þeim varð þriggja barna auðið og ólu einnig upp syst- urson Hallgríms. Barnabörnin eru 15 og barnabarnabörnin 11. Amma var ein besta kona sem ég hef þekkt, myndarleg húsmóðir og afbragðs dugleg til vinnu. Amma var með slæmt fótasár í tugi ára, það háði henni alltaf án þess að maður vissi, því hún kvart- aði aldrei. Ef maður sá að hún var eitthvað slöpp og spurði hana út í það sagði hún bara að það væri ekkert að sér. Amma veiktist í byrjun apríl á þessu ári og var lögð inn í Sjúkra- hús Suðurlands. Gekk það krafta- verki næst að hún, þetta gömul, næði sér sæmilega, það hélt í henni lífinu að vita af afa einum heima. En ömmu versnaði aftur um miðjan september og var þá gjörsamlega búin með sinn ótrúlega lífsþrótt. Hún lést í sjúkrahúsinu aðfaranótt 28. september. Hún fór ekkert heim frá því hún veiktist í apríl nema um verslunar- mannahelgina, þá fékk hún að fara í frí heim til afa og hlakkaði hún mikið til þess. Amma hélt sem betur fer sínu góða minni við þessi veikindi og mundi ennþá ótrúlegustu hluti sem jafnvel yngra fólk gleymir. Amma eldaði góðan mat og bak- aði þær bestu flatkökur og pönnu- kökur sem maður fékk, og þó hún væri orðin öldruð þá bakaði hún ennþá meðan hún var heima. Manni fannst amma aldrei eins gömul og hún í raun var, vegna þess hvað hún bar sig alltaf vel. Það er mikill missir að ömmu, sérstaklega þó fyrir afa, sem er bundinn við hjólastól. Ég met það mikils að hafa alist upp í návist ömmu og sakna þess mikið að geta ekki lengur farið með son minn til hennar svo hann geti notið sömu ástúðar og hlýju sem ég naut. Það sem léttir manni sorgina er sú trú að núna sé amma ekki lengur þreytt og veik, henni líði bara vel. Elsku afi, Guð veri með þér og okkur öllum sem syrgjum góða konu. Ég kveð nú ömmu og þakka henni allt gott. Guð veri með henni. Herdís R. Eiríksdóttir í dag kveðjum við elskulega ömmu okkar, Bjarnþóru Eiríksdótt- ur. Hún var búin að lifa langa og starfsama ævi og var tilbúin að kveðja þennan heim. En sama er hve fólk er orðið aldrað þegar það hverfur yfir móðuna miklu, við sem eftir erum fyllumst djúpum trega og innilegum söknuði. Við minnumst heimsókna og dvalar í Dalbæ hjá ömmu og afa. Við munum ástríkið og hlýjuna sem einkenndi framkomu hennar við börnin alla tíð. Reyndar voru það ekki börnin ein sem nutu kærleik- ans sem frá henni streymdi, hún var öllum góð, mönnum og málleys- ingjum. Enginn fór svangur úr heimsókn til ömmu. Hvar sem hún bjó, í Dalbæ, á Kirkjuveginum eða í Grænumörkinni, alltaf var gestrisni hennar söm. Jafnvel þegar hún dvaldi á sjúkrahúsi undir það síðasta, átti hún ætíð mola að stinga upp í litla munna. Síðustu árin voru það langömmubörnin sem einnig nutu umhyggju hennar. Við minnumst þess þegar hún kenndi okkur litlum bænir og vers, og lagði ríkt á við okkur að fara alltaf með bænirnar okkar fyrir svefninn. Við sjáum hana í hugan- um sitja við rúmstokk lítillar telpu að kvöldlagi, fara með barnaversin og Faðir vor, signa síðan yfir telp- una og kyssa hana góða nótt. Við kveðjum elsku ömmu með einlægri þökk fyrir allt og biðjum henni blessunar Guðs í nýjum heim- kynnum. Láttu nú ljósið þitt loga við rúmið mitt, hafðu þar sess og sæti, sipaður Jesú mæti. Þóra Bjarney, Anna Dóra og Margrét Jónsdætur opw H°- Það er opið hús hjá Innval um helgina. Við bjóðum alia velkomna til að kynna sér..... GEBA innréttingarfrá Vestur- Þýskalandi, viðurkenndar fyrirgóðahönnun. BIGA innréttingar frá Danmörku. 600 litir til að velja úr ásamt mörgu öðru. PROFILinnréttingarfrá Danmörku. Stuttur afgreiðslufrestur og frábært verð. OKTÓBER tilboðið okkar er frá PROFIL. Kynnið ykkur f rábært verð og gæði umhelgina. Verðfrákr. 180.000,- OPIÐ LAUGARDAG KL. 11-15 OPIÐ SUNNUDAG KL. 13-16 NÝBÝLAVEGI 12, 200 KÓPAVOGI SÍMI 44011

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.