Morgunblaðið - 07.05.1991, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 07.05.1991, Blaðsíða 22
;'22 MÓRGÚNBLAÐIÐ ÞRÍÐJtJbAGtjR, T. MAÍ 1991 1- Sýnum hug okkar í verki eftírJón Sigurðarson Styrjaldir valda ekki aðeins dauða, örkumlum, fólksflótta, hungursneyðum, sjúkdómum og örbirgð, heldur eitra þær einnig líf þeirra sem eftir lifa. Mönnum verð- ur æ betur ljóst, að það ofbeldi, sem börn verða vitni að, gegnsýrir ekki aðeins líf þeirra sjálfra, heldur verð- ur það arfleifð og hutskipti afkom- enda þeirra, jafnvel svo kynslóðum skiptir. Tilfinningalegur skaði barna vegna stríðsátaka getur verið svo djúpur að hann læknist aldrei. Sums staðar í heiminum eru nú að vaxa upp kynslóðir sem aldrei hafa þekkt frið. Umhverfi þeirra hefur mótast af hatri, ógn og skelfingu. í Afganistan hefur þetta orðið hlutskipti heillar kynslóðar barna. Þau hafa ekki aðeins alist upp í stríði, þau hafa einnig farið á mis við eðlilegt líf. Menntakerfi landsins er í rúst. Stór hluti þeirra barna sem á legg komst lærir aldrei að lesa og skrifa. Sú kynslóð verður illa í stakk búin til að takast á við endurreisn landsins að stríðinu loknu. Að því er ekki komið, þó að ekki sé barist af sömu grimmd og á árunum 1979 til 1989, þegar Sovétmenn voru þar. Nú berjast skæruliðahópar enn við stjórnarher- inn og sumir þessir hópar berjast líka innbyrðis. En stríð hefur ekki aðeins valdið tilfínningalegum örkumlum, líkam- Ieg örkuml hafa gert að engu fram- tíðarvonir hundruð þúsunda ung- menna. Af þeim tæpu tveimur millj- ónum, sem hlotið hafa varanleg Oft eru það börnin sem verða verst úti í stríði. örkuml er meira en helmingurinn börn og ungmenni undir 18 ára aldri. Daglega stækkar þessi hópur. Auk stríðsáranna vofir önnur dulin hætta stöðugt yfir íbúum Afganist- ans, vítisvélar og jarðsprengjur, sem dreift var meðan stríðið stóð sem hæst, í þeim tilgangi að ein- angra og loka stórum landsvæðum fyrir allri mannaferð. Mörg þessi svæði eru í landbúnaðarhéruðum Afganistans, önnur eru í afskekkt- um dölum og fjalllendi, þar sem leiðir liggja til Pakistans. Það er til hjálpar þessu örkumla fólki, og ekki síst börnunum og ungmennum, sem Rauði krossinn efnir til söfnunarherferðar hinn 12. maí undir kjörorðinu'Sól úr sorta. Söfnunarátakið er liður í alheims- átaki til hjálpar stríðshrjáðum, sem SOL UR E55Z3 Alheimsótak til hjálpar stríðshrjáðum landsfélög Rauða krossins og Rauða hálfmánans í yfir 100 lönd- um standa að. Markmiðið með söfn- uninni hér á landi er að styrkja nýja gervilimasmiðju í Afganistan og að styrkja flóttamenn frá írak, en um þeirra hörmungar þarf ekki að fara mörgum orðum. Þær birt- ast á skjánum inni í stofu hjá okk- ur daglega. Rauði krossinn hefur rekið lítið gervilimaverkstæði í Kabúl, höfuð- borg Afganistans, síðastliðin tvö ár. Þar starfa sjö sérfræðingar í gervi- limasmíði sem kennt hafa 70 lærl- ingum smíði stoðtækja og gervi- lima. Nýtt verkstæði mun gjör- breyta allri aðstöðu og gera kleift að margfalda afköstin. Ekki mun veita af, 2.700 manns eru á biðlista eftir gervilimi í Kabúl og þúsundir eða tugþúsundir eru hvergi á skrá. Þær 30 milljónir jarðsprengja sem eru í Afganistan munu verða þess valdandi að þörfin verður gífurleg um ófyrirsjáanlega framtíð. Það er daglegur viðburður að þær verði fólki að bana, og fyrir hvern sem lætur lífið slasast tveir eða fleiri. Margir þeirra missa hönd eða fót, hendur eða fætur. Án stoð- tækja og gervilima eiga þessi fórn- arlömb stríðsins sér ömurlega fram- tíð. Nýja gervilimasmiðjan í Kabúl mun geta fært sólina inn í líf þessa fólks. Haganlega gerður gervilimur getur breytt lífí þúsunda og tugþús- unda til hins betra. Stuðningur við nýja gervilima- smiðju í Kabúl í söfnuninni 12. maí er' í rauninni stuðningur við þró- unarverkefni. Sú þekking, sem lagður hefur verið grunnur að, verð- ur framvegis til staðar í landinu. Aðstaðan, sem nýja verkstæðið veitir, mun verða grunnurinn að því ¦ Jón Sigurðarson að mögulegt verði að fullnægja eft- irspurn eftir gervilimum. Framlög í þessa söfnun mun koma að áþreif- anlegu og varanlegu gagni. íslendingar hafa lagt fram minni fjármuni til þróunaraðstoðar við bágstödd lönd en nokkurt annað vestrænt ríki. Svo er að sjá af ný- legri skoðanakönnun, að meirihluti landsmanna telji þessi^ mál í góðu lagi. Það sæmir ekki íslendingum, sem eru ein ríkasta þjóð heims, að láta sér fátt um finnast þjáningar í stríðshrjáðum löndum. í söfuninni 12. maí gefst kostur á að sýna í verki hvern hug við berum til þessa ólánssama fólks. Höfundur er framkvæmdas$jóri og situr í alþjóðanefnd Rauða kross íslands. FRA SKOGRÆKTAR- FÓLKIÁ DJÚPAVOGI eftir Ingimar Sveinsson Vorið 1952, seint í maí, var lítill hópur fólks staddur vestast í túninu á Búlandsnesi við Hamarsfjörð. Þessi blettur nefndist áður Bjargar- rétt og var reyndar býli sem fór í eyði snemma á þessari öld. Fólkið sem þarna hittist á fögrum vordegi, var að gera merkilega tilraun. Það hafði meðferðis skóflur og nokkuð af trjáplöntum, flestum litlum, sitka- greni, birki, lerki, gulvíði, reyni o.fl. Sú trú var landlæg á Djúpavogi að þar þrifist illa trjágróður vegna svalra hafvinda og hinna hörðu norð- anveðra úr nærliggjandi dölum. Norræna húsið: Skoskir höfundar á Háskólatónleikum SIÐUSTU Háskólatónleikar á vormisseri verða haldnir í Norr- æna húsinu miðvikudaginn 8. maí kl. 12:30. A tónleikunum mun Guðni Franzson klarinettleikari, leika verk eftir skoska höfunda. Á efnisskrá eru verk eftir þrjá höfunda sem fæddir eru í Glasgow, þá Edward McGuire, John Maxwelí Gedddes og William Sweeney. Tvö verkanna eru tileinkuð breska klarí- nettuleikaranum Alan Hacker, Prelude 9e, eftir Edward McGuire en verkið var samið árið 1972 og er í röð samnefndra verka fyrir ýmis hljóðfæri. Það er til í tveimur útgáf- um fyrir klarínettu og tvö segulbönd og sem tríó fyrir klarínettur. Þá er Vetur eftir John Maxwell Geddes en það var samið árið 1978. Og loks Níu dagar, Piobaireachd, fyrir klarínettu eftir William Sween- ey, en það var samið árið 1976, fimmtíu árum eftir frægt alsheriar- verkfall. Verkið er í formi sekkjapíp- utónlistar og eru níu tilbrigði við grunn-stef. Nokkrar tilraunir höfðu verið gerðar að setja niður trjáplöntur í nágrenn- inu en árangur ekki mikill fram að þessu. í þetta sinn skyldi reyna nýtt svæði, Bjargarrétt. Þarna voru grasi vaxnir blettir milli kletta, áburðar- efni víða í rót eftir búskaparumstang á fyrri tíð. Landinu hallar öllu á móti sól. 20-30 manns munu hafa verið þarna, börn og fullorðnir, ógjörningur að nafngreina alla. Sennilega hefur presturinn, séra Trausti Pétursson, verið í farar- broddi eins og svo oft í gróðursetn- ingaferðum sem síðar voru farnar. Þarna var Skógræktarfélag Djúpa- vogs að stíga sín fyrstu skref og hefja starf sem enn stendur yfir. A hyerju vori hefur fólk farið að Bú- landsnesi og sétt niður trjáplöntur, oftast nokkur hundruð árlega. Flest- ar þó síðustu árin. Vorið 1992 verða liðin 40 ár frá þessum atburði. Nú er nokkuð vöxtulegur skógur í Bjargarrétt. Hár og beinvaxinn greniskógur blasir við af þjóðvegin- um. Þétt, skjólsælt birki- og víði- kjarr er fjær dregur. Þessi • tilraun hefur sannað að þrátt fyrir napra norðanvinda og svala hafgolu þrífast skógarplöntur vel í sólríkum brekk- um við firðina eystra. Þessi tilraun hefur sannað að enn getum við snú- ið vörn í sókn. .<**•$$• ¦¦líifrv Ingimar Sveinsson „ Við erum enn að tapa orrustum í stríðinu um gróðurlendið. En þótt ein og ein orrusta tapist getur stríðið unnist. Til þess þurfum við nokkuð að vinna." Það er annars nokkuð merkilegt að fylgjast með breytingum á gróð- urfari syðstu byggða S-Múlasýslu síðustu áratugina. Enginn vafi á því að þar er land víða að gróa upp. Eldri mönnum ber saman um að skógarkjarr í löngum dölum upp af Álftafirði og Hamarsfirði hafi tekið miklum breytingum. Kjarrið hefur breiðst út og auk þess er það stór- vaxnara en áður var. Hvað veldur? Fyrir þessu eru vafalaust ýmsar ástæður og er merkilegt rannsóknar- efni. Hver eru áhrif hlýju áranna 1930-64? Staðreynd er að vetrarbeit hefur lagst af. Reyndar má telja að hún hafí aldrei verið mikil innst í þessum dölum vegna þess hve lang- ir þeir eru. Áður var nokkuð högg- við af skógi og rifið hrís til eldsneyt- is. Sú notkun er úr sögunni. Það er ekki eingöngu skógurinn sem er að breytast. Ef gengið er um landið sést greinilega að viss svæði eru að gróa upp. Krækilyng og fleiri jurtir breiðast út. Þetta á fyrst og fremst við um land þar sem vetrarbeit var nokkru áður. Það virðist svo að upp- blástursárunum fækki. Víða eru þó viðkvæmir blettir þar sem brugðið getur til beggja vona hvort gróður- inn nær sér á_ strik eða þróunin fer á verri veg. Ágangur fólks og fj'ár hlýtur að ráða nokkru um hvernig .til -tekst. Á landnámsöld var land okkar viði vaxið frá fjöru til fjalls. Miklu grónu landi höfum við glatað. Skógurinn hefur svo til alveg horfið. Mikil gróðurmold hefur farið veg allrar veraldar. Fólk er að vakna til vitundar um að eitthvað þurfi að gera til að snúa þessari þróun við. Meira gróið land, meiri skógur er til yndisauka og hefur auk þess beina hagnýta þýðingu fyrir íbúa landsins. Gróðurlaust land er tæpast byggi- legt. Við erum enn að tapa orrustum í stríðinu um gróðurlendið. En þótt ein og ein orrusta tapist getur stríð- ið unnist. Til þess þurfum við nokk- uð að vinna. Djúpavogi, 14. apríl 1991. AXIS HUSGOGN HF. SMIDJUVEGI 9, KÓPAVOGI SÍMI: 43500 F L E X I S E A T Á S K A P A R E R U I S L E N c
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.