Morgunblaðið - 17.09.1991, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 17.09.1991, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 17. SEPTEMBER 1991 Friðarsáttmáli í Suður-Afríku: Vonast til að blóð- baði linni í landinu Soweto, Jóhannesarborg. Reuter. ÁTÖK í sjálfstjórnarhéruðum blökkumanna í Suður-Afríku lágu að mestu niðri um helgina og í gær, eftir að ríkisstjórnin og blökkumanna- samtök skrifuðu undir friðarsáttmála á laugardag. Vonast menn til að brátt linni blóðbaðinu í landinu. Vikuna áður en sáttmálinn var undirritaður skarst oft í odda á milli blökkumanna og alls létust 145 manns í átökum. Aðfaranótt gærdagsins létust sjö manns. Reuter Stuðningsmaður Zviads Gamsakhurdia, forseta Georgíu, dansar fyrir utan þinghúsið í höfuðborginni Tbilisi á sunnudag. Þar fór fram sérstakur fundur þingsins sem m.a. gerði allar sovéskar eigur í landinu upptækar. Kirkjunnar menn og háttsettir menn í viðskiptalífinu áttu mestan þátt í því að koma á fundi leiðtoga Afríska þjóðarráðsins, Inkatha frels- isflokks Zúlúmanna og forystumenn ríkisstjórnarinnar, þar sem friðar- sáttmálinn var undirritaður. Sátt- málinn kveður á um að stofnaðar verði fímm nefndir þar sem fulltrúar allra aðila eiga sæti. Nefndirnar eiga að hafa eftirlit með því að friður verði haldinn og ef átök verða munu þær stilla til friðar. Þrátt fyrir að ekki hafi verið mik- ið um átök á milli blökkumanna eft- ir að sáttmálinn var undirritaður, vöruðu leiðtogarnir við of mikilli bjartsýni. „Við gerum okkur engar Georgía: Þúsundir manna krefjast af- sagnar Gamsakhurdia forseta grillur um að sáttmálinn sé töfra- sproti," sagði Nelson Mandela, for- seti Afríska þjóðarráðsins. „Und- irskriftir okkar einar og sér munu ekki varpa ljósi á veg friðarins." Afríska þjóðarráðið og önnur blökkumannasamtök hliðholl því beindu þeim tilmælum til íbúa sjálf- stjórnarhéraða blökkumanna að halda sig innandyra í gær og í dag til að mótmæla ofbeldi. Ekki var farið eftir þessum tilmælum og lífíð gekk sinn vanagang á flestum stöð- um. Nóg var að gera hjá almennings- vögnum og lestum og flest fyrirtæki voru opin. Talsmaður Afríska þjóð- arráðsins sagði í gær að of snemmt væri að meta hversu vel heppnaðar aðgerðirnar væru, en leiðtogar flestra annarra blökkumannasam- taka sögðu að þær leiddu aðeins til sundrungar. „Reynslan sýnir að slík- ar aðgerðir sundra fremur en sam- eina, og þeir sem ekki hlíta kallinu verða útskúfaðir," sagði Khulu Sibi- ya, ritsjóri blökkumannablaðsins City Press. ? ? ? Georgíumenn vilja aðild að Sameinuðu þjóðunum Tbilisi. Reuter, Daily Telegraph. MEIRA EN tíu þúsund andstæðingar Zviads Gamsakhurdia, forseta Georgíu, söfnuðust saman á Lýðveldistorginu í höfuðborginni Tbilisi í gær og kröfðust afsagnar forsetans. Nær tuttugu stjórnarandstöðu- flokkar stóðu að mótmælunum og fyrrverandi forsætisráðherra lands- ins, Tengis Sigua, sem Gamsakhurdia rak í síðasta mánuði, ávarpaði fundinn. Hann sagði forsetann bera ábyrgð á glæpsamlegum verkum, „hann var meira að segja í sambandi við valdaránsmennina". Sigua, sem verið hefur verið í stæðingar forsetans héldu fund sinn felum að undanförnu af ótta við voru þúsundir stuðningsmanna hans handtöku, sagði að færi forsetinn frá yrði hægt að koma fljótlega á umbótum í landbúnaði, einkavæð- ingu og tryggja mannréttindi sem Gamsakhurdia er sakaður um að brjóta. Óstyrkir þjóðvarðliðar, vopnaðir skammbyssum og vélbyssum, stóðu umhverfis forsætisráðherrann fyrr- verandi en reyndu ekki að stöðva hann. Gamsakhurdia er einmitt sak- aður um að beita varðliðunum gegn andstæðingum sínum. Á meðan and- Koivisto af- þakkar laun Helsinki. Frá Lars Lundsten, frétta- ritara Morgunblaðsins. MAUNO Koivisto, forseti Finnlands, tilkynnti á föstu- daginn að hann hygðist af- þakka 10.000 mörk (u.þ.b. 140.000 ÍSK) af þeim hátt í 40.000 mörkum sem finnska ríkið borgar forsetanum í skattfrjálsa þóknun á mánuði. Koivisto segist ætla að skila fénu hjá ríkisféhirði á hverjum mánuði næstu tvö ár til þess að sýna samstöðu með þeim sem verða að bera hitann og þungann af þeirri efnahagskreppu sem nú stendur yfir í Finnlandi. Tilkynn- ing forsetans kom þegar hann fór af ríkisráðsfundi þar sem fjárlagafrumvarp næsta árs var afgreitt til þjóðþingsins. I fjárlagafrumvarpi sínu gerir ríkisstjórnin ráð fyrir verulegum niðurskurði í félagsmálum, enda hefur hún verið harkalega gagn- rýnd og hafa menn haldið þeirri skoðun fram að nú væri reynt að leggja velferðarþjóðfélagið í rúst. Hyggst stjórnin spara hátt í 10 milljarða finnskra marka (140 milljarða ísl.króna) með því að breyta lögum sem kveða á um félagslegt öryggi lands- manna. á öðrum fundi, í grennd við skrifstof- ur forsetans, og var búist við því að hann ávarpaði fólkið. Gamsakhurdia er ákafur sjálf- stæðis- og þjóðernissinnni og barðist gegn yfírvöldum kommúnista ára- tugum saman áður en hann var kjör- inn forseti með miklum meirihluta atkvæða fyrr á þessu ári. Hann hef- ur þótt beita vafasömum aðferðum gegn andstæðingum sínum, látið fangelsa suma þeirra. Einnig er hann sakaður um að brjóta mann- réttindi þjóðabrota í landinu, einkum Osseta og Abkhaza, er vilja aukna sjálfsstjórn eða vera áfram hluti af Rússlandi en Georgíumenn hafna öllu slíku tali. Leiðtogi andstöðuflokksins Þjóð- fylkingarinnar, Nodar Natadze, sagði á útifundinum að Gamsakhur- dia hefði glatað siðferðislegum rétti sínum til að stjórna er hann lét ör- yggislögreglu brjóta á bak aftur mótmælaaðgerðir í Tbilisi fyrir tveim vikum. Síðan hafa verið dagleg mót- mæli í borginni og allmargir stuðn- ingsmenn forsetans hafa snúi.st gegn honum. Stúdentar hafa verið fram- arlega í flokki mótmælenda og í síð- ustu viku ákvað ríkisstjórnin að fresta skólahaldi af ótta við óeirðir. Þingmenn kommúnista, 64 að tölu, hafa flestir verið reknir af þingi landsins og flokkurinn bannaður. A sunnudag gengu 40 þingmenn, þ. á m. nokkrir stuðningsmenn for- setans, úr salnum-til- að mótmæla því að stjórnyöld neituðu að láta sjónyarpa beint frá umræðum þar sem búist var við umræðum um tak-- mörkun á völdum Gamsakhurdia og jafnvel áfsögnhans. Forsetinn hvatti þá til 'áð standa með sér í bárát- tunni gegn afskiptum „þriðja aðila" af málefnum landsins og er talið að hann hafi átt við Sovétstjórnina. Almenningur hliðhollur forsetanum Sovéskir og rússneskir ráðamenn hafa mótmælt afstöðu Georgíu- manna til krafna þjóðabrotanna. Talsmaður hóps þingmanna, sem annars hefur stutt forsetann, sagði að hann væri leiksoppur eigin ráð- gjafa sem væru að svíkja hann; þjóð- in yrði að fá að vita sannleikann. Þingið samþykkti að þjóðnýta allár sovéskar eignir í landinu og lýsti sovéskt herlið í landinu hernmámslið sem flytja bæri á brott. Georgíu- menn hafa lýst yfir fullu sjálfstæði og sótt um aðild að Sameinuðu þjóð- unum. Að sögn fréttamanna á staðnum virðist Gamsakhurdia njóta fylgis mikils meirihluta fólks í höfuðborg- inni. Sjóhvarpið sýndi í gær allar þingumræður suririudagsins og var litið á þá ákvörðun-sem merki um sáttahug forsetans en um 100 frétta- menn, sem verið hafa í mótmæla- verkfalH vegna ritskoðunarstefnu yfíryalda, héldu þótáfram aðgerðum. Aquino stefn- ir þjóðinni gegn þinginu Washington, Manilla. Keuter. CORAZON Aquino, forseti Filippseyja, sagðist í gær vongóð um að þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram um framlengingu samnings við Bandaríkjmenn um afnot af flotastöðinni við Subic- flóa. Hún sagðist þess fullviss að þjóðin mundi snupra öldungdeild þingsins og samþykkja áfram- haldandi veru bandarískra her- sveita á Filippseyjum. Öldungadeildin hafnaði fram- lengingu herstöðvasamningsins í gær með aðeins eins atkvæðis mun, 12-11. Aquirio. sagði þingið ekki hafa breýtt í ^amræmi við; yilja fólksins. „Míkill meirihluti þjóðar- innar vill eridurnýja samninginn um aftíót ,af flotastöðinni við Subic- fióa," sagði forsetinn í samtali við bandarísku sjónvarpsstöðina NBC. Brundtland um EES-samninginn: Andstöðuflokkar leysi þing- menn undan flokksaganum ÞÁ VERÐA aðrir að taka við ábyrgðinni," var svarið þegar norska blaðið Aftenposten spurði Gro Harlem Brundtland forsætisráðherra hvað hún myndi gera ef samningurinn um Evrópska efnahagssvæð- ið (EES) næði ekki tilskildum meirihluta, þrem fjórðu atkvæða, á Stórþinginu. Tveir flokkar, Miðflokkurinn og Sósialíski vinstriflokk- urinn (SV), sem lagt hafa áherslu áandstöðuna við aðild landsins að Evrópubandalaginu og EES, unnu mikinn sigur í þingkosningun- um fyrir skömmu. Forsætisráðherrann hvetur forystu þeirra beggja til að leysa þingmenn sina undan flokksaga og leyfa þeim sem það vnja að styðja EES-samninginn. Norski forsætisráðherrann seg- ist fullviss um að lausn finnist í EES-viðræðunum. „Ég tel að æ fleiri skilji nauðsyn' þess að við náum saman. Það tjón sem varð mánuðina júní-ágúst mun ekki skipta neinu máli þegar lögð verður áhersla á að finna viðunandi lausn." Aðspurð vildi hún ekki skýra nánar hvað hún ætti við með orðinu „við- unandi". Brundtland segist vita að margir liðsmanna SV og Miðflokksins séú hlynntir EES þótt þeir séu áridvíg- ir aðild Noregs að sjálfu Evópu- bandalaginu. Hún segir greinilegt að mörgum kjósendum hafi ekki verið ljóst að aðeins tveir raunhæf- ir möguleikar séu í stöðunni fyrir Norðmenn þegar rætt sé um Evr- ópumálin. Annaðhvort aðild að væntanlegu EES eða landið sæki um aðild að EB. Tómt mál sé að tala um víðtæk- ari fríverslunar- samning lands- ins við EB sem nothæfa lausn. Yrði farin sú leið myndu lands- ¦menn verða að sætta sig við að aðlaga sig Evr- ðpubandalaginu án þess að hafa nokkur áhrif á framtíðarstefnuna í samskiptum Evrópuríkja. Ráðherrann telur brýnt að norsk fyrirtæki verði ekki útilokuð frá mörkuðum og segir að svo geti farið verði reynt að láta nýjan, tvíhliða samning um fríverslun duga. Einnig verði ráða- menn í atvinnulífi að vita hvert Brundtland stefni því að ella geti þeir ekki mótað framtíðarstefnuna. Hún spá- ir því að áður en langt verði liðið á vorið 1992, er atkvæðagreiðsla fer væntanlega fram á þingi um EES, muni hefjast umræður innan flokkanna áðurnefndu um málið og þá muni samstaðan þar á bæ rofna. Brundtlanií segir að Norðmenn hafi aldreí -verið í sérlega góðri samriirigsaðstöðu í EES-viðræðun- um en hinar þjóðirnar 18 á væntan- legu efnahagssvæði skilji væntan- lega betur afstöðu Norðmanna í sjávarútvegsmálunum en fyrr, tíminn að undanförnu hafl verið notaður til að útskýra málin fyrir þeim. Hún staðhæfir að úrslit kosn- inganna muni engin áhrif hafa á framhald viðræðnanna um EES- samninginn. '
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.