Morgunblaðið - 21.09.1991, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 21.09.1991, Blaðsíða 1
64 SIÐUR B/LESBOK tvjgnuftlaMfr STOFNAÐ 1913 214. tbl. 79. árg. LAUGARDAGUR 21. SEPTEMBER 1991 Prentsmiðja Morgunblaðsins EES: Tilboði EFTA um sjávarafurðir hafnað sem samningsgnimii Brussel. Frá Knstófer M. Kristinssyni, fréttantara Morgunblaðsins. LÍTIÐ hefur þokást í samkomulagsátt í viðræðum Norðmanna og íslendinga við framkvæmdastjórn Evrópubandalagsins (EB), sam- kvæmt heimildum innan EB. Viðræðurnar hófust að nýju á fimmtu- dag. Fulltrúar EB standa fast á kröfum sínuin um að tengja aðgang að mörkuðum aðgangi að fiskimiðum og hafna með öllu hugmyndum aðildarríkja Fríverslunarbandalags Evrópu (EFTA) um fullt toll- frelsi í viðskiptum með sjávarafurðir innan Evrópska efnahagssvæð- isins (EES). Tillaga EFTA gerir ráð fyrir að samið verði um tímabundnar und- anþágur frá fullu tollfrelsi t.d. hvað varðar lax, makríl og síld, en þess- ar tegundir eru að mati EB-ríkjanna sérstaklega viðkvæmar fyrir sam- keppni. Tilboðið gerir ráð fyrir að fullu tollfrelsi verði komið á 1. janúar 1997. Evrópubandalagið hefur hafnað tillögu EFTA sem samn- ingsgrunni og vill fara þá leið að semja um ívilnanir vegna hverrar vörutegundar fyrir sig. EB leggur enn til grundvallar tillögur sem kynntar voru óformlega fyrir samn- ingamönnum EFTA í júlí með ein- hverjum smávægilegum breyting- um. Gert er ráð fyrir að yfirsamning- amenn EFTA fjalli um stöðu samn- inganna á fundi í Brussel á sunnu- dag en á þriðjudaginn verður sam- eiginlegur fundur yfirsamninga- nefnda bandalaganna beggja. Sam- kvæmt heimildum innan fram- kvæmdastjórnar EB leggur hún áherslu á að samningunum verði lokið fyrir fund utanríkisráðherra bandalagsins sem verður í Brussel 30. september nk. Takist það, stendur ekkert í vegi fyrir sam- komulagi annað en að viðunandi lausn fáist á ágreiningi um umferð flutningabíla frá EB um svissnesku og austurrísku Alpana, en þeim samnmgum á að ljúka fyrir miðjan október. Á þessu stigi treysta heim- ildarmenn Morgunbla'ðsins sér ekki til að spá neinu um niðurstöður við- ræðna næstu daga en telja líkurnar á samkomulagi um sjávarafurðir takmarkáðar. Framkvæmdastjórn EB er sögð staðráðin í að láta samn- ingana ekki stranda á því máli einu saman. Ef viðunandi lausnir finnast á málefnum þróunarsjóðsins og flutningum um Alpana eru allar lík- ur á að samningar takist. Franjo Tudman, forseti Króatíu, heimsótti í gær sveitir Króata klæddur felubúningi. hvíla sig á útiveitingahúsi tuttugu kílómetrum frá vígstöðvunum. Reuter. Hér sest hann Sambandsherinn ræðst inn í Króatíu: Mesic hvetur hermenn til að hlaupast undan merkjum Heimavarnarlið kallað út í Bosníu Zagreb, Weimar, Bonn. Reuter, The Daiiy STIPE Mesic, forseti Júgóslavíu, sagði í gær, eftir að harðir bar- dagar blossuðu upp í Króatiu, að hershöfðingjar sambandshersins lytu ekki lengur stjórn og hvatti hermenn tU að hlaupast undan merkjum. „Ég hvet alla óbreytta hermenn og yfirmenn til að taka afstöðu með fólkinu og hinum lög- lega kjörnu stóórnvöldum í Króat- íu og Bosníu-Herzegóvínu," sagði Teiegraph. Mesic. Lét forsetinn, sem er Kró- ati, þessi ummæli falla á blaða- mannafundi í Zagreb, höfuðborg Króatíu, eftir að tfóst var að lest hermanna og sjö hundruð skrið- dreka og brynvarinna ökutækja hafði hafið árás á Króatíu. Mann- fall er sagt verulegt. Liðssöfnuður sambandshersins, sem lagði af stað frá Belgrad á Rússneska þingið: Vald Jeltsíns dregið í efa Moskvu. Reuter. RÚSSNESKA þingið dró í gær í efa réttmæti þess valds sem Borís Jeltsín Rússlandsforseti hefur tekið sér og sakaði ríkisstjórn hans um að hafa tekið stjórn efnahagslífsins rðngum tökum. Þingið fór síðan fram á að umræður um hið síaukna vald sem Jeltsín hefur öðlast upp á síðkastið færu fram. Jeltsin, sem ekki hefur mætt á þingið siðustu daga vegna verks fyrir brjósti, var í gær á leið til héraðsins Nagorno-Karabak til að gegna hlutverki sáttasemjara milli Armena og Ázera, að sögn aðstoðarmanna hans. Nokkrir þingmenn sökuðu Jeltsín um að nýta sér forföll sín til að sleppa við að svara brýnum spurn- ingum um hið mikla vald sem hann hefur tekið sér frá því að valdaránið rann út í sj.ndinn fyrir tæpum mán- uði. Þingmennimir virtust í miklum ham og gerðu lítið úr þeirri hetju- ímynd sem almenningur hefði búið sér til af Jeltsín síðan hann leiddi andófíð gegn valdaræningjunum. Samþykkt var ályktun þar sem að- gerðir stjórnar Jeltsíns til að bæta efnahagsástandið í landinu og ná tökum á landbúnaðinum voru harð- lega gagnrýndar og sagðar ófull- nægjandi, } tjiÍii i t I ályktuninni var einnig farið fram á það að Jeltsín ræki þá ráðherra í ríkisstjórninni sem ekki framfylgdu ákvörðunum þingsins. Forseti þings- ins, Rúslan Khasbúlatov, sagði að hömlulausar árásir á Jeltsín gætu orðið til þess að öll ríkisstjórnin segði af sér. Khasbúlatov kom í veg fyrir að gagnrýnisraddir í garð Jeltsins heyrðust á fundi þingsins á fímmtu- dag. Þingmennirnir samþykktu einnig að umræður skyldu fara fram um þær tilskipanir sem Jeltsín hefur gefíð út upp á síðkastið. Mörgum hefur þótt sem tilskipanir um að rík- isstjórnin heyri beint undir hann væru ólýðræðislegar og einnig það að hann hafi vald til að ráða eða reka háttsetta embættismenn víðs- vegar um landið. Leiðtogar Armeníu og Azerbajdz- hans hafa fagnað þriggja daga ferð Jeltsíns til lýðveldanna. Talið er að Míkhaíl Gorbatsjov Sovétforseti sé að undirbúa tilskipun sem binda á enda á deilur á svæðinu og sem tek- ur tillit til sjónarmiða allra sem hlut eiga að máli. Rússneska þingið fór fram á það á miðvikudag við þýsk stjórnvöld að allar innistæður sovéska kommún- istaflokksins í Þýskalandi yrðu fryst- ar, en heimildir innan þýska stjórn- kerfisins herma að það sé ekki mögulegt að svo stöddu máli. Fyrst yrði rússneska lýðveldið að færa sönnur á að það væri lögmætur arf- taki flokksins. Svissnesk stjórnvöld sögðu á fimmtudag að þau væru að íhuga ámóta beiðni, frá rússneskum stjórnvðldum. fimmtudag, er sagður hafa gert árás inn í austurhluta Króatíu frá þremur mismunandi stöðum. Fregnir bárust af hörðum árásum við þorpin Tov- arnik, Nijemci og Lipovac, sem eru rétt við landamærin að Serbíu. Embættismaður hjá króatíska upplýsingaráðuneytinu sagði að einni árásinni hefði verið hrundið af króatískum sveitum við Nijemci, en gaf ekki frekari upplýsingar. Er sambandsherinn talinn vera að reyna að loka af borgirnar Vukovar, Osijek og Vinkovci. Útvarpið í Belgrad sagði þrjú hundruð skriðdreka vera komna í úthverfi Vukovar og að herinn væri smám saman að ná borg- inni á sitt vald. Þá eyddu íbúar í borginni Vinkovci deginum í kjöllur- um húsa sinna vegna stöðugrar skot- hríðar frá sveitum Serba. „Það ríkir algjör upplausn vegn loftárása og stórskotaliðsárása," sagði embættis- maður í króatíska innanríkisráðu- neytinu. Einnig var barist í kringum hafn- arborgina Split og greindi sjónvarpið í Króatíu frá því að haldið væri upp stórskotahríð af skipum flotans á sveitir Króata í kringum flugvöll borgarinnar og að breskt flutninga- skip hefði einnig orðið fyrir skoti. Yfirstjórn flughersins sagðist hafa gert loftárásir á sveitir Króata við Split eftir að þær hefðu reynt að ná þyrluflugvelli á sitt vald. Yfírvöld í Bosníu-Herzegóvínu skipuðu heimavarnarliði lýðveldisins í viðbragsstöðu af ótta við að svipuð árás yrði gerð á það. Talið er að um 150 þúsund manns séu í liðinu. Liðs- sveitir sambandshersins hafa ekið í gegnum Bosníu á leið til Króatíu og skýrði Tan/ug--fréttastofan frá því að á sumum stöðum hefði fólk sett upp vegatálma og vélbyssuhreiður til að reyna að hindra -för þeirra. Kom til skotbardaga við bæjinn Caplina af þessum sökum. Sjónvarp- ið í Bosníu sagði að tekist hefði að stöðva sextíu skriðdreka lest við borgina Visegrad. í gær sögðust ráðamenn í Bosníu óttast að Serbar væru hægt og síg- andi að hernema lýðveldið og að til mjög harðrg, átaka kynni að koma. Ante Markovic, forsætisráðherra Júgóslavíu, fór þess á leit við varn- armálaráðherra landsins, Vetjko Kadijevic, <að hann segði af sér og sakaði hann um að heyja einkastríð í Króatíu. Kadijevic neitaði að segja af sér. Vestrænn stjórnarerindreki sagði að þetta sýndi vel hversu lítið vald stjórnmálamenn hefðu yfir hernum að segja. „Þetta markar endalok hinnar hefðbundnu borgara- legu ríkisstjómar," sagði stjórnarer- indrekinn. Francois Mitterrand Frakklands- forseti boðaði í gær Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna (SÞ) á fund á mánudag þar áem rætt verður um átökin í Júgóslavíu. Ríkisstjóm Kanada hafði farið þess á leit yið Frakka, sem fara með forystu í Ör- yggisráðinu þennan mánuð, að boða slíkan fund en Kanadamenn vilja að SÞ grípi inn í átökin. Friðarráðstefna Evrópubanda- lagsins sem haldin var á fimmtudag fór út um þúfur þegar Serbar þver- tóku fyrir að vopnað friðargæslulið yrði sent til landsins. Rætt var um að slíkt lið, sem skipað væri her- mönnum frá aðildarríkjum Vestur- Evrópusambandsins, yrði sent og sagði framkvæmdastjóri þess, Hol- lendingurinn Willem van Eekelen, að 4-5.000 hermenn væru til reiðu. Hann sagði að slíkt lið myndi einung- is fara til að sjá um að friður héld- ist, ekki til að taka þátt í átökunum. Sjá nánar frétt á bls. 21

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.